اثربخشی واکسنهای معتبر جهان روی سویه جدید کرونا مشخص نیست
لرزه «اومیکرون» بر تن جهان
همدلی| سازمان جهانی بهداشت سویه جدید ویروس کرونا را که در آفریقای جنوبی با نام اولیۀ «B.1.1.529» کشفشده است «اومیکرون» (Omicron) نامید و آن را جزو گروه ویروسهای «نگرانکننده» طبقهبندی کرد. این سازمان همچنین اعلام کرد که ممکن است «اومیکرون» سریعتر از سایر سویههای ویروس کرونا گسترش یابد.
در بیانیه سازمان جهانی بهداشت آمده است: «شواهد اولیه حاکی از خطر بالای عفونت است و اینکه تغییرات زیانباری در اپیدمیولوژی کووید۱۹ روی داده است.» اومیکرون، مثل عناوین سویههای قبلی کووید19 (آلفا، بتا، گاما و دلتا) یکی از حروف الفبای یونانی است. این سویه شامل تعداد زیادی جهش در پروتئین اسپایک است که نقش کلیدی در ورود ویروس به سلولهای بدن دارد. اومیکرون دارای ۵۰ جهش است که بیش از ۳۰ جهش روی پروتئین اسپایک رخ داده است یعنی دو برابر بیشتر از سویه دلتا که در هند شناسایی شد. پروتئین اسپایک همانجایی است که از سوی واکسنها هدف قرار میگیرد. پژوهشگران همچنان در حال مطالعه روی اومیکرون هستند. سرایتپذیری، کشندهتر بودن و همچنین عملکرد واکسنها در برابر این سویه محل نگرانی است. سازمان جهانی بهداشت گفته چندهفتهای طول میکشد که تأثیر این سویه جدید را دریابند، درحالیکه متخصصان روی این موضوع کار میکنند که میزان انتقالپذیری آن را مشخص کنند. باوجودآنکه کمتر از صد نفر به این سویه مبتلا شدهاند، محققان جهش در آن را بهقدری بالا میدانند که حتی ممکن است واکسنها روی آن اثرگذار نباشد.
اومیکرون از کجا آمده است؟
درباره منشأ سویه جدید آفریقایی کرونا دانشمندان حدس و گمانهایی میزنند اما هنوز پاسخ قطعی و روشنی وجود ندارد.
فرانسوا بالو، یکی از دانشمندان موسسه ژنتیک در لندن گفت که احتمال دارد ویروس در طول عفونت مزمن یک فرد دچار نقص سیستم ایمنی تکاملیافته باشد. او این احتمال را مطرح کرد که میتواند آن فرد یک بیمار درماننشده مبتلابه ویروس ایدز باشد.
آفریقای جنونی ۸.۲ میلیون فرد مبتلابه اچآیوی دارد که بیشترین مورد ابتلایی این بیماری در جهان است. نوع بتا ویروس کرونا، سویهای که سال گذشته در آفریقای جنوبی شناسایی شد، نیز ممکن است در یک فرد آلود به اچآیوی تکاملیافته باشد.
یک فرد بلژیکی به اومیکرون مبتلا شد
بلژیک اعلام کرد که اولین مورد ابتلا به «اومیکرون» در اروپا را شناسایی کرده است و بیمار، یک فرد واکسینه نشده است که بهتازگی وارد این کشور شده است. فرانک وندنبروک، وزیر بهداشت بلژیک در یک کنفرانس رسانهای گفت که ابتلای این فرد به سویه «اومیکرون» تأییدشده است. بلژیک همچنین از وضع محدودیتهای جدیدی برای کاهش تماسهای اجتماعی با هدف کنترل عفونتها خبر داد؛ مانند تعطیلی زودهنگام بارها و بسته شدن کامل کلوپهای شبانه به مدت سه هفته. الکساندر دی کرو، نخستوزیر بلژیک در یک کنفرانس خبری گفت: «اکنون با وضعیتی مواجه هستیم که بدتر از دیدگاه بدبینانهای است کارشناسان تنها دو هفتۀ پیش داشتند و فشار بر خدمات بهداشتی در حال افزایش است.»
گرانی از شیوع اومیکرون درهای اروپا را بست
در پی تأیید یک مورد سویه جدید کرونا در بلژیک، کمیسیون اروپا گفته کشورهای اتحادیه اروپا باید ممنوعیت اضطراری پرواز را از کشورهایی که سویه جدید ویروس کرونا در آنها مشاهدهشده، اعمال کنند. پس از انتشار اطلاعیه این سازمان، مقامات اتحادیه اروپا نیز جلسهای اضطراری تشکیل داده و تعلیق سفرها از مبدأ هفتکشور آفریقایی را به ۲۷ کشور عضو این اتحادیه توصیه کردند.
یورونیوز نوشت: اریک مامر، سخنگوی کمیسیون اروپا در پیامی توییتری نوشت: «کشورهای عضو توافق کردند که بهسرعت محدودیتهایی را برای همه سفرها از مبدأ هفتکشور بوتسوانا، اسواتینی، لسوتو، موزامبیک، نامیبیا، آفریقای جنوبی و زیمبابوه به مقصد اتحادیه اروپا اعمال کنند.» او همچنین اعلام کرد که اجرای تدابیری مانند انجام تستهای کووید، قرنطینه و ردیابی تماسهای مسافران از سوی کشورهای عضو مهم است. ساجد جاوید، وزیر بهداشت بریتانیا گفته که این سویه هنوز به این کشور نرسیده، اما درعینحال شیوع آن یک «نگرانی بینالمللی» است. او گفته که احتمال زیادی هست که این سویه در کشورهای دیگر گسترش یابد. مقامهای آمریکایی به این فهرست موزامبیک و مالاوی را نیز اضافه کردهاند.
وضع قرنطینه ۱۰ روزه در ژاپن
ژاپن روز جمعه اعلام کرد که پس از کشف سویه جدید کووید۱۹ در آفریقای جنوبی، برای مسافرانی که از شش کشور واقع در آن منطقه وارد ژاپن میشوند، یک دوره قرنطینه ۱۰ روزه در نظر گرفتهشده است. بر اساس بیانیه دولت، از روز شنبه مسافرانی که از آفریقای جنوبی و کشورهای همسایه یعنی نامیبیا، لسوتو، اسواتینی، زیمبابوه و بوتسوانا وارد ژاپن میشوند، باید بلافاصله پس از ورود، به مراکز تعیینشده رفته و برای مدت ۱۰ روز در آنجا اقامت کنند و در دوره قرنطینه نیز دستکم سه بار از آنها تست کرونا گرفته خواهد شد.
واکنش شرکتهای سازنده واکسن به اومیکرون
اصلیترین نگرانی درباره اومیکرون آن است که آیا واکسنهای موجود در برابر این سویه اثرگذاری لازم را دارند یا نه. آژانس دارویی اروپا که تنظیمکننده مقررات تولیدات پزشکی در این اتحادیه است، اعلام کرد هنوز خیلی زود است درباره میزان اثربخشی واکسنهای ضدکرونا در قبال سویه جدید کشفشده در آفریقای جنوبی اظهارنظر کرد.
شرکتهای سازنده واکسنهای موجود نیز هرکدام اطلاعیه داده و اعلام کردهاند که با تحقیق روی سویه اومیکرون واکسنهای متناسب با این سویه را خواهند ساخت. شرکت آسترازنکا در بیانیهای اعلام کرد: ما در مورد B.۱.۱.۵۲۹ مانند هر سویه جدید در حال ظهور تحقیق میکنیم تا بیشتر در مورد آن و تأثیرش بر واکسن بدانیم؛ همچنین در حال انجام تحقیقات در بوتسوانا و اسواتینی برای جمعآوری دادهها هستیم. شرکت آسترازنکا در حال آزمایش ترکیب آنتیبادی خود AZD۷۴۴۲ در برابر این نوع جدید و امیدوار است که AZD۷۴۴۲ اثربخشی خود را حفظ کند زیرا شامل دو آنتیبادی قوی با فعالیتهای متفاوت و مکمل علیه ویروس است. شرکت فایزر نیز وعده داده است: در صورت مقاوم بودن سویه جدید کروناویروس موسوم به «اُمیکرون» به واکسنهای موجود، واکسنهای جدید علیه این سویه ظرف ۱۰۰ روز آماده میشود. تولیدکنندگان واکسن اظهار کردهاند که در صورت گسترش سویه امیکرون میتوانند به سرعت واکسنهای خود را با این سویه تطبیق دهند. شرکت داروسازی مدرنا هم اعلام کرده است که از اوایل سال ۲۰۲۱، استراتژی جامعی را برای پیشبینی انواع سویههای نگرانکننده ارائه کرده است. همچنین شرکت داروسازی نواوکس اعلام کرده است که در حال حاضر فرایند ساخت واکسن کووید-۱۹ بر اساس توالی ژنتیکی شناختهشده B.1.1.529 را آغاز کرده و آن را برای شروع آزمایشهای و طی کردن مراحل تولید ظرف چند هفته آینده آماده خواهد کرد.