شتاب تورم و خاک گرفتگیِ FATF
محسن رفیق (روزنامه‌نگار)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر

1776

با وجود افزایش گلایه‌ها درباره کیفیت لوازم خانگی داخلی، معاون سازمان استاندارد حلقه مفقوده این صنعت را فقط نبود نوآوری عنوان کرد

صنعت لوازم خانگی؛ قربانی انحصاری دیگر

همدلی| این‌روزها که بحث درباره واردات یا عدم واردات خودروهای لوکس خارجی و برندهای شناخته‌شده لوازم خانگی داغ شده، اذهان عمومی بیشتر از همیشه به کیفیت تولیدات داخلی تمرکز کرده‌ و در فضای مجازی و صحبت‌های عمومی، قصه‌های مختلفی از کیفیت این اجناس شنیده می‌شود؛ ماجراهایی که هر یک به نوعی از فاصله گرفتن خودرو و لوازم‌خانگی داخلی از استانداردهای جهانی خبر می‌دهند؛ بسیاری از آن‌هایی که  به دلیل بالا رفتن قیمت انواع برندهای خارجی ناچار به سمت تولیدات داخلی رفته‌اند و حالا این اجناس را یک‌بار مصرف خطاب کرده و از بلاهایی که از سر بی‌کیفیتی گرفتار آن شده‌اند، حکایت می‌کنند. چرا که صنعت لوازم‌خانگی بعد از خودرو از جمله صنایعی است که تحت‌تاثیر ممنوعیت‌های وارداتی در سال 97 رشد قابل‌توجهی را تجربه کرده و در کنار این رشد قیمتی اما، گرفتار فاصله گرفتن از استانداردهای جهانی هم شده‌‌اند. مریم می‌گوید: «با جلوگیری از واردات رسمی لوازم‌خانگی هر روز یک قطعه مثل قطعات خودرو خراب می‌شود، یا ناچار به تعمیر هستیم یا خرید وسیله جدید؛ انگار پول ما برای پر کردن جیب سازندگان لوازم‌خانگی بی‌کیفیت داخلی اختصاص یافته». این گلایه‌ها از آنجا شدت گرفته که در چند روز اخیر خبر ممنوعیت بازگشت برندهای کره‌ای لوازم‌خانگی سروصدا کرده و برخی همچنان بازگشت رقبای خارجی را مساوی با مرگ برندهای داخلی می‌دانند. فرزاد می‎گوید: «آن‌هایی که مدافع بی‌قید و شرط تولیدات داخلی هستند واقعا از کیفیت موجود راضی هستند؟ مگر این طور نیست که مشتی قطعات چینی سرهم شده و به اسم تولید داخلی روانه بازار می‌شود؟». صحبت‌های گلایه‌کنندگان شبیه به هم است؛ این‌که در کجای دنیا با محدود کردن واردات کالاهای خارجی تبدیل به قطب همان کالا شده‌اند؟ روز گذشته با بالا گرفتن این گلایه‌ها بالاخره معاون سازمان استاندارد به این موضوع واکنش نشان داد و به این سوال پاسخ داد؛ آیا لوازم خانگی ایرانی بی‌کیفیت است؟ سوالی که پاسخ آن بر اساس تجربه برای خیلی‌ها روشن است. به گفته معاون نظارت بر اجرای استاندارد سازمان ملی استاندارد:«لوازم خانگی تولید داخل در بخش نوآوری کمی از صنعت دنیا عقب است، اما در استانداردهایی که حدی از مطلوبیت هستند، عقب نیست و با استانداردهای روز دنیا برابر است». وحید مرندی مقدم روز گذشته در توضیحاتی کامل‌تر، درباره شاخص‌های کیفیت لوازم خانگی و وضعیت آن در ایران، به ایسنا این توضیح را داد: «شاخص‌ها در استانداردها هستند و هر کالایی استاندارد خودش را دارد. برای مثال در یخچال و فریزر شاخص‌های ایمنی، قدرت خنک‌کنندگی، حجم، دوام و غیره مطرح است. شاخص‌ها در کالاهای دیگر مثل ماشین لباسشویی، ماشین ظرفشویی و غیره نیز استانداردهای خاص خود را دارند». وی افزود: «در مجموع شاخص‌های کیفیت لوازم خانگی همان شاخص‌هایی هستند که در استانداردهای بین‌المللی وجود دارد و تقریباً می‌توان گفت لوازم خانگی تولید ایران خیلی از لوازم خانگی‌های دنیا عقب نیست. به طوری که کیفیت کالاهای داخلی نزدیک به لوازم خانگی خارجی و در مواردی حتی با کالاهای خارجی برابر است و مشکل خاصی در این زمینه وجود ندارد».  معاون نظارت بر اجرای استاندارد با بیان این‌که فاصله کیفیت لوازم خانگی داخلی و خارجی در سال‌های گذشته به مراتب کمتر شده، تصریح کرد: «استانداردهای لوازم خانگی در کشور، از استانداردهای روز دنیا است. به طور کلی استانداردها حدی از مطلوبیت هستند که در این حد از مطلوبیت ما با دنیا مساوی هستیم، اما آنها از گزینه‌هایی استفاده می‌کنند که بالاتر از سطح استاندارد است و در این موارد کالاهای تولید داخل کمی عقب هستند». 
برای مثال به گفته وی: « لوازم خانگی تولید داخل در حوزه نوآوری عقب‌تر از دنیا هستند. به طور کلی نوآوری اول از کشورهای دیگر شروع و بعد وارد ایران می‌شود، مثل یخساز یخچال. این مسائل دیگر استاندارد نیستند بلکه نوآوری هستند، ممکن است اما بعدا تبدیل به استاندارد شوند».
 هر چند آن طور که از صحبت‌های سازمان استانداردی‌ها برمی‌آید، آنچه که ایران را از برندهای خارجی دور کرده بحث نوآوری است تا استاندارد، اما بر اساس گلایه‌های مصرف‌کنندگان به نظر می‌رسد چیزی بیشتر از دوری از نوآوری تولیدات داخلی را بی‌کیفیت جلوه می‌دهد و آن استفاده از قطعات بی‌کیفیت چینی است که گاهی عمری به اندازه یک هفته دارند. از سوی دیگر هر چند بر اساس آمار با گذشت سه سال از ممنوعیت واردات برندهای خارجی به کشور، تولید لوازم خانگی از قبیل تلویزیون، یخچال و فریزر و ماشین‌لباسشویی نسبت به سال ۹۹ حدود ۵۰ درصد رشد داشته است، اما در این میان نباید از افزایش برندهای خارجی که گفته می‌شود از طریق مبادی غیررسمی وارد کشور شده‌اند نیز چشم‌پوشی کرد و همه چیز را خوش‌بینانه تلقی کرد. بر اساس آمار با گذشت حدود سه سال از ممنوعیت واردات لوازم خانگی، کماکان شاهد هستیم که برخی برند‌های خارجی در بازار حضور گسترده‌ای دارند.
 در همین زمینه تحلیل‌گران باور دارند که دو احتمال در این رابطه وجود دارد، نخست این‌که این کالا‌ها از قبل در انبار‌های لوازم خانگی موجود بوده و مربوط به قبل از سال ۹۷ باشد که البته بعید به نظر می‌رسد؛ اما احتمال دوم این است که این کالا‌ها کماکان به صورت غیرقانونی در حال ورود به کشور هستند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که در کنار روش‌ها و مجاری قاچاق و ورود غیرقانونی کالا به کشور نظیر ته‌لنجی، پنهان‌سازی در کانتینر‌ها و سایر روش‌های پیچیده و مهندسی شده، بخش قابل توجهی از لوازم خانگی خارجی در پوشش شرکت‌های تعاونی مرزنشینان در حال ورود به کشور است.
 به طور نمونه اخیراً سازمان صنعت، معدن و تجارت استان آذربایجان غربی با درخواست شرکت‌های تعاونی مرزنشینی مبنی بر خروج برخی از کالا‌های وارداتی (لوازم خانگی) از گمرک با بهانه رفع نیاز مازاد بر استان موافقت کرده است. بدین‌ترتیب قانون ممنوعیت ورود لوازم خانگی به کشور با اتخاذ چنین تصمیماتی دور زده شده و کالا‌های خارجی مشابه تولید داخل در پوشش تعاونی‌های مرزنشین وارد بازار می‌شوند. در همین رابطه، حمیدرضا غزنوی سخنگوی اتحادیه تولیدکنندگان لوازم خانگی با انتقاد از حجم گسترده واردات لوازم خانگی از طریق سهمیه مرزنشینی و تعاونی گفت: بررسی‌ها نشان می‌دهد که با توجه به تعداد زیاد مرزنشینان، صد‌ها هزار دستگاه لوازم خانگی از طریق تعاونی مرزنشینان در حال ورود به کشور است و متأسفانه این اقدام، جنبه قانونی پیدا کرده است. وی افزود: «مرزنشینان با توجه به شرایط جغرافیایی و اقتصادی محل زندگی خود قادر به فروش لوازم خانگی واردشده نیستند؛ به همین دلیل، در واقع این واردکنندگان هستند که با سوءاستفاده از سهمیه مرزنشینان اقدام به واردات لوازم خانگی کرده و آن‌ها را در بازار‌های سرتاسر کشور توزیع می‌کنند». باید پرسید چرا با وجود رشد تولید برندهای داخلی، همچنان مرزنشینان به دنبال راه‌های غیرقانونی برای واردات برندهای خارجی به کشور هستند؛ آیا این‌طور نیست که به دلیل بالا بودن تقاضای این لوازم در داخل کشور، کولبران همچنان سرگرم واردات غیرقانونی هستند؟. این در حالی است که اگر مرزهای کشور به روی این لوازم باز بود و اجناس خارجی به صورت رسمی وارد می‌شدند، تولیدکنندگان داخلی نیز در فضایی رقابتی سرگرم تولید بودند و شاید جرقه نوآوری در ذهن متخصصان داخلی نیز زده می‌شد.