مجلسی که خود را در رأس امور نمی‌داند
مظاهر گودرزی (روزنامه‌نگار)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر

1683

آلودگی هوا درد بی‌درمان این روزهای کلان‌شهرها در گفت‌وگوی همدلی با بهزاد اعتمادی:

اقدامات سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران در زمینه کاهش آلایندگی هوا

آلودگی هوا یکی از ابعاد آلودگی های زیست محیطی را تشکیل می دهد که باعث افزایش بیماری های قلبی، تنفسی  و ...  شده است و این  مساله در  کلان شهرها نمود بیشتری دارد .  کارشناسان در خصوص علل آلودگی هوا در مناطق مختلف کشور  علل و عوامل گوناگونی را مطرح می‌کنند.  توسعه شهرها، تراکم جمعیت ، صنایع و نیروگاه  ها و منابع متحرک دودزا همچون خودروها، موتورسیکلت و اتوبوس‌های شهری که عمدتا مصرف سوخت آنها فسیلی است، از اصلی‌ترین دلایل بروز آلودگی هوای کلان‌شهرهایی همچون پایتخت  عنوان می شوند. برای کمک به حل این معضل  دستگاه‌ها و نهادهای مختلفی براساس قانون هوای پاک در این باره دخیل هستند و قانون هوای پاک و مسئولیت‌هایی  را برعهده آنها نهاده است . از جمله یکی از این نهادها ،  وزارت صنعت ، معدن وتجارت و تابع آن  از جمله سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران است . برای بررسی اقدامات این سازمان و دیگر  پرسش‌هایی که در این حوزه مطرح است ،  با بهزاد اعتمادی معاون توسعه صنایع حمل ونقل ایدرو به گفت‌وگو نشسته ایم 

  همانگونه که مستحضرید  هر ساله در فصل پائیز و زمستان با پدیده  آلودگی هوای کلان‌شهرها  مواجه هستیم ، ایدرو در حوزه وظایف  برای  کنترل و کاهش آلایندگی هوا تاکون چه اقداماتی انجام داده است ؟

 از سا‌ل‌ها قبل  موضوع  کنترل و کاهش آلایندگی هوا  در اولویت طرح‌های اجرایی سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران در حوز‌ه‌های مرتبط با صنایع حمل و نقل به تفکیک در بخش‌های مترو، خودروهای تجاری، خودرو سواری و موتورسیکلت قرار داشته است‌.
 ابتدا درباره  طرح نوسازی ناوگان تجاری فرسوده  خدمتتان عرض کنم که این طرح پيرو دستور رئيس جمهوري و ابلاغ وزير صنعت، معدن و تجارت در دستور كار سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران (ايدرو) قرار گرفته است. 
در اين طرح كه با هدف بهينه سازي مصرف سوخت و كاهش آلودگي هاي زيست محيطي تعريف شده، با تخصيص حداكثر 50 درصد قيمت فروش خودروها به عنوان يارانه از سوي دولت از محل صرفه جويي حاصل از كاهش مصرف سوخت، پیش بینی شده است تعداد 176 هزار و 550 دستگاه انواع خودروي تجاري سنگين طي سه سال جايگزين خودروهاي فرسوده موجود شوند.
 اين طرح نوسازی انواع خودروها  شامل اتوبوس، كاميون، كشنده، كاميونت و ميني بوس را در دستور کار دارد. در مجموع  آمار خودروهاي فرسوده تجاری بالاست و اثرات آلايندگي  دارند هر چند که  بطور دقيق این حجم مشخص نيست . 
 حتي خودروهایي با قدمت 50 تا 60 سال هنوز در جاده ها تردد دارند. برخي خودروها نيز از استانداردهاي لازم برخوردار نيستند. 
 در تهران كاميون ها در ساعاتی   از شب  تردد آزاد دارند و از طرفی در تهران  روزانه  حدود هشت تن ذرات  و اجزاي آلاينده در هوا منتشر مي شود.
 براساس یک برآورد  حدود  50 درصد از اين حجم  مربوط به كاميون هايي است كه در سطح شهر تردد مي كنند كه با اجراي اين طرح و جايگزيني خودروهاي با استاندارد يورو 5 نيمي از آلايندگي ها از بين خواهد رفت. 
با احتساب نوسازي 176 هزار و 550 دستگاه خودرو، صرفه جويي  در مصرف سوخت طي هفت سال 22 میلیارد و 145  ميليون ليتر و صرفه جويي روزانه اين طرح در كل ناوگان 8.6 ميليون ليتر خواهد بود. منابع ارزي مورد نياز اين طرح از طريق صرفه جويي در مصرف سوخت خودروها تامين مي شود. 
منابع ارزي در سال نخست اجراي طرح از طريق صندوق توسعه ملي و در سال هاي بعد از طريق فاينانس تامين خواهد شد. بخشي از منابع ريالي مورد نياز هم  از طريق شبكه بانكي به صورت تسهيلات 60 ماهه به متقاضيان ارائه خواهد شد. 
آورده نقدي متقاضيان در مرحله ثبت نام 20 درصد ارزش خودرو خواهد بود.  اجراي اين طرح موجب كاهش مصرف سوخت، كاهش آلايندگي، بالابردن امنيت در جادها مي‌شود.
در طرح هاي قبلي دولت در كنار آورده متقاضيان، كمك مي كرد، اما در طرح حاضر دولت 50 درصد هزينه خريد را پرداخت  خواهد کرد و30 درصد نیز تسهيلات با بهره 18 درصد و 60 ماهه  اعطاء  می شود و فقط 20 درصد از كل مبلغ را متقاضي مي پردازد.
 آنچه از سوي شوراي اقتصاد مصوب شده 10 ميليارد و 666 ميليون دلار براي سه سال است كه تا امروز حدود  42 میلیون دلار توسط صندوق توسعه ملي براي اجراي طرح تامين شده است. تاکنون حدود 576 دستگاه انواع خودرو کشنده، کامیون و اتوبوس بین شهری با استفاده از منابع این طرح نوسازی شده است. 
بانك هاي عامل و بانك مركزي، وزرات راه و وزارت كشور و سازمان بهينه سازي سوخت ارگان‌هايي هستند كه وظايفي را به عهده دارند.
 بازپرداخت اين مبلغ تخصيص داده شده بايد از طریق صرفه‌جويي مصرف سوخت جبران شود، بنابراين سامانه‌هايي تشكيل شده كه شرايط ثبت نام را اعلام مي كنند و پس از آن ميزان پيمايش به وزارت نفت اعلام مي شود و وزارت نفت نيز با در نظرگرفتن ميزان صرفه جويي براي بازپرداخت مبالغ اقدام خواهد كرد. 

  برقی‌سازی وسایل نقلیه تاثیر چشمگیری در کاهش آلایندگی شهرهای بزرگ دارد ، در خصوص برقی کردن خودروها و اتوبوس‌ها شهری تاکنون چه اقداماتی صورت گرفته است ؟

 در خصوص  برقی سازی وسائط نقلیه  ،  اولویت با خودروهای عمومی  است و یکی از این پروژه ها طرح اتوبوس برقی است .
 در قالب این طرح، جایگزینی 2.000 دستگاه اتوبوس شهری برقی از سال 1397 در این سازمان پیگیری می‌شود. استفاده از فناوری‌های جدید و پیشرفته در اتوبوس‌های برقی بسیار اهمیت دارد. حمایت از طراحی و توسعه اتوبوس هیبرید برقی نخستین بار در سال 1385 توسط سازمان گسترش صورت پذیرفت که نمونه ساخته شده، در مراحل تجاری‌سازی و تولید انبوه متوقف گردید. 
هم اکنون شرکت مربوطه در حال تبدیل اتوبوس مربوطه به حالت تمام برقی و تولیدی نمودن آن با همکاری یک شرکت تولیدکننده اتوبوس در کشور است.
 همزمان چندین شرکت تولیدکننده دیگر اتوبوس نیز با حمایت این سازمان در زمینه طراحی و تولید انبوه اتوبوس برقی و هیبرید برقی فعال شده‌اند.
 بسته حمایتی تولید اتوبوس برقی با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت تهیه و به سازمان برنامه و بودجه ارسال گردید. این موضوع با شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت کشور در حال بررسی و نهایی سازی است. 
تصویب بسته حمایتی در شورای اقتصاد، کمک شایانی به توسعه و گسترش استفاده از اتوبوس برقی و هیبرید برقی در کشور می‌نماید. ایجاد زیرساخت‌های شارژ و هماهنگی با کلیه ذی‌نفعان و ذی‌مدخلان مربوطه نظیر وزارت نفت، وزارت کشور، شهرداری شهرهای بزرگ، معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، سازمان برنامه و بودجه، سازمان ملی استاندارد، سازمان حفاظت محیط زیست، پلیس راهور ناجا و... در حال انجام است.  
 درحوزه  خودروهای  سواری  نیز حمایت از بهینه‌سازی و کاهش آلایندگی موتورهای احتراقی با همکاری شرکت‌های خودروسازی با هدف رعایت استانداردهای جدید و سخت‌گیرانه همواره در دستور کار وزارت صنعت، معدن و تجارت، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، انجمن‌های مربوطه و سازمان ملی استاندارد قرار داشته است. الزام رعایت سطح آلایندگی یورو5 در محصولات تولیدی از سال 1399 با جدیت پیگیری و اجرا می‌شود. 
همزمان طراحی و تولید انبوه موتورهای احتراقی پیشرفته با سطح آلایندگی مطابق روز اروپا(یورو6) از سال 1395 توسط شرکت‌های تولیدکننده داخلی و شرکای خارجی آنها آغاز و علی‌رغم تشدید تحریم‌ها و افزایش ناگهانی قیمت ارز، خوشبختانه مراحل پایانی آماده‌سازی تولید انبوه خود را می گذراند. 
بکارگیری این موتورها در محصولات آتی شرکت‌های خودروسازی موجب کاهش مصرف سوخت به ویژه بنزین می‌شود. خوشبختانه این طرح‌ها مورد توجه وزارت نفت قرار گرفته و برنامه‌ریزی لازم تامین سوخت مورد نیاز این موتورها انجام شده است. طرح ساخت سه نمونه خودرو هیبرید برقی رانا با حمایت همزمان این سازمان و معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در سال 1389 شروع و در سال 1394 به نتیجه رسید. تولید انبوه این خودروها از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت در شرکت ایران‌خودرو با جدیت پیگیری شد که متاسفانه به دلیل عدم وجود زیرساخت‌های شارژ در کشور، عدم تصویب بسته حمایتی مناسب و تشدید تحریم‌های صنعت خودرو و فقدان زنجیره تامین اجزاء و قطعات اصلی اینگونه خودروها در کشور، به تولید انبوه نرسیده‌اند. 
طی سالیان اخیر شرکت‌های سایپا و ایران‌خودرو اقدام به طراحی و توسعه نمونه خودروهای برقی و هیبریدی نموده‌اند که این روند ادامه دارد. 
در دوران پس از برجام همکاری جدی با شرکت  الجی برای طراحی و تولید انبوه سمند برقی با حضور شرکت ایران‌خودرو در سال 1395شکل گرفت که تا مرحله عقد قرارداد نیز پیشرفت اما به دلیل اعمال تحریم های ناجوانمردانه علیه صنعت خودرو، طرح متوقف گردید.
نمونه مهندسی خودروهای ساینا برقی، دنا برقی و هیبریدی، شاهین برقی، تارا برقی و.... که از سوی شرکت‌های خودروساز داخلی با همکاری شرکای خارجی آن ها توسعه داده شده یا در حال انجام است، قابلیت تجاری‌سازی و تولید انبوه را دارند به ویژه آنکه استفاده از ظرفیت شرکت های تولیدکننده داخلی و شرکتهای دانش بنیان با هماهنگی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در بومی سازی قطعات اصلی خودروهای برقی در طرح های اخیر با جدیت پیگیری می شود و عمدتا نیازمند تامین منابع مالی هستند.  خوشبختانه با پیگیری‌های فراوان، بسته حمایت از خودروهای برقی و هیبرید برقی در اسفند ماه سال 1398 به تصویب شورای اقتصاد رسید و موجبات دلگرمی فعالان این صنعت را فراهم نمود. 
لذا برنامه اجرایی حمایت از تولید 15.000 دستگاه خودروهای برقی و هیبریدی مطابق برنامه وزارت صنعت، معدن و تجارت در سال 1399 تدوین شده و در حال اجرا است و این طرح با مشارکت بخش خصوصی خواهد بود.

موتور سیکلت‌ها یکی از منابع الودگی شهرهای بزرگ به شمار می روند  ، ایا ایدروتاکنون در حوزه ورود کرده و برنامه ای داشته است ؟

بله  ، همانند خودرو سواری، حمایت از بهینه‌سازی و کاهش آلایندگی موتورسیکلت‌های بنزینی با همکاری شرکت‌های تولیدکننده  با هدف رعایت استانداردهای جدید و سخت‌گیرانه همواره در دستور کار وزارت صنعت، معدن و تجارت، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، انجمن‌های مربوطه و سازمان ملی استاندارد قرار داشته است.
 الزام رعایت سطح آلایندگی یورو4 در محصولات تولیدی در سال 1399 و حرکت به سوی تحقق استاندارد آلایندگی یورو5 با جدیت پیگیری و اجرا می‌شود. 
نظر به اهمیت جایگزینی موتورسیکلت‌های فرسوده بنزینی با برقی  مطابق اسناد بالادستی ، برنامه اجرایی حمایت از تولید 50.000 دستگاه موتورسیکلت برقی در سال 1399 در وزارت صنعت، معدن و تجارت تدوین و به این سازمان ابلاغ شده است. شناسایی و ارزیابی شرکت های تولید کننده و محصولات برقی آنها در سال 1399 تکمیل شده و حمایت از تولید انبوه با حمایت شهرداری تهران و معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در حال پیگیری است. بسته حمایت از تولید انبوه موتورسیکلت برقی با هماهنگی وزارت صنعت، معدن و تجارت و شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت کشور از محل ماده 12 قانون رفع موانع تولید آماده تصویب در شورای اقتصاد است. 

 و سخن  پایانی ، اگر  نکته هست بفرمائید ؟

در پایان اینکه  مهم‌ترین راهکارهای کاهش آلودگی هوا  خروج خودروها و موتورسیکلت های فرسوده و توسعه حمل و نقل عمومی بویژه توسعه حمل و نقل ریلی درون شهری  است که باید در سیاست گذاری ها بیش از پیش بدان توجه شود تا بتوان این مشکل را گام به گام حل نمود .