ترور یا تئوری جنگل کاتین
احسان اقبال‌سعید (روزنامه‌نگار)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر

1574

بیا تا قدر یکدیگر بدانیم!

محمدحسن علایی (پژوهشگر)
دعوت به حسن معاشرت با همنوعان، در گفتمان‌های گوناگون، رنگ و بوی مخصوص به خودش را می‌گیرد. در ساحت اخلاق، توصیه‌های شایانی در این فقره یافت می‌شود، از وجه نظر روان‌شناختی نیز، کنش متقابل بین افراد مورد توجه واقع شده است. در یک رویکرد جامعه‌شناختی، برای اصلاح شیوه‌های زیست اجتماعی، پیشنهادها و راهکارهای متنوعی وجود دارد، و بیش از همه در گفتمان‌های فلسفی به اهمیت «دیگری» در مناسبات بشری، توجه شده است. از تذکار به مدنی‌الطبع بودن آدمی بگیر تا تأکید بر وجوه انتولوژیک و ریشه‌های اگزیستانسل زندگی انسانی در گشودگی به «دیگری». لویناس، اخلاق را در معنای تعیین نسبت با دیگری، فلسفه اولی می‌خواند و در فلسفه هایدگر، بحث‌های مستوفایی در اهمیت این موضوع قابل استحصال است. واکاوی نسبت «من»، «دیگری»، «ذهن» و «جامعه» در هر یک از این گفتمان‌ها، از اهمیت فراوانی برخوردار است.
یکی از مهم‌ترین منابع شناخت و مطالعه در این موضوع، ارجاع به تجربه زیسته خود اشخاص در مقام سوژه‌های برخوردار از حیات اجتماعی است. هر کدام از ما خواه‌ناخواه در طول زندگی، نسبت‌های دیگرگونی با دیگران، برقرار می‌کنیم. شاید در دوره‌ای از زندگی، بیشتر به زیستن با دیگران تمایل نشان داده‌ایم و درست برعکس آن، زمان‌هایی در دوران حیات خویش را به یاد می‌آوریم که بیشتر تعلق به خلوت داشته‌ایم و کمتر به اختلاط با دیگران روی خوش نشان داده‌ایم. مع‌الوصف، پرداختن به دوگانه‌های پارادوکسیکالی چون تعلق و تنهایی، فردگرایی یا جمع‌گرایی و ... مجال مستوفای دیگری می‌طلبد.
حتی در بازخوانی داستان‌ها و رمان‌های مختلف نیز می‌توانیم ردپای چنین تحلیل‌هایی را جست‌وجو کنیم. زندگی «فاوست» گوته را به سه مرحله تقسیم می‌کنند، دوره انتزاع بین، روزگار عاشقی و دوره توسعه‌گر. فاوست اگر چه در دوره اول حیات خویش، شخصیتی درون‌گرا، انتزاع‌بین و بدبین به زندگی جمعی است، اما در روزگار عاشقی، به جهت تعلق خاطر به معشوقه‌اش «گرچن»، ناگزیر از بازگشت به اجتماع و درگیر شدن با مناسبات اجتماعی می‌گردد. در شرایط امروز جامعه «ما»، هر صاحب‌نظری با توجه به رویکرد خاص خود، می‌تواند به توصیف و تشریح زندگی مسالمت‌آمیز جمعی انسان‌ها توجه نشان دهد، علی‌الخصوص که با توسعه امکانات تکنولوژیک ارتباطات جمعی در فضای مجازی، احیای رابطه‌های اصیل برای حیات اجتماعی و فایق آمدن به شکاف‌های رنگارنگ اجتماعی، بسیار حائز اهمیت می‌نماید.