فرهنگ ‌شهری به روایت کاشانی و شرکا
عارف لایق‌زاده (شهرساز)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر

1964
جهت اشتراک در روزنامه همدلی ایمیل خود را ثبت فرمائید


اعلام خبر دستگیری اعضای حزب ملل اسلامی پس از سه ماه

حزب ملل اسلامی یکی از نخستین گروه‌های مبارز مسلمانی است که در مبارزه با حکومت پهلوی مشی مسلحانه را برگزیده بود. حزب ملل در اسفند 1340 به رهبری سید محمدکاظم موسوی بجنوردی و با یاری کسانی چون ابوالقاسم سرحدی‌زاده، محمد‌جواد حجتی کرمانی، سید‌محمد میر‌محمد صادقی، سید‌حسن طباطبایی، عباس دوزدوزانی، محمد‌کاظم سیفیان و سید‌اصغر قریشی پایه‌گذاری شد. این حزب عمدتاً از دانشجویان و دانش‌آموزان تشکیل‌شده بود و سن بیشتر اعضای آن به 25سال نمی‌رسید. بجنوردی، رهبر حزب هنگام تأسیس حزب ملل اسلامی، ۱۹ساله بود. مؤسسان حزب ملل اسلامی در نخستین جلسات حزبی، برنامه‌ها و اهداف حزب را در زمینه‌های اقتصادی، قضایی، فرهنگی و سیاسی، در 65 ماده تصویب کردند. براندازی رژیم شاهنشاهی پهلوی و پایه‌گذاری حکومتی اسلامی، مهم‌ترین هدف بنیان‌گذاران این حزب بود. آن‌ها آرمان برقراری حکومتی واحد میان تمام کشور‌های اسلامی را در سر داشتند. در رأس نمودار سازمانی حزب ملل، رهبر و کمیته مرکزی قرار داشت. کمیته مرکزی چند شبکه را هدایت می‌کرد، هر شبکه از دو گروه و دسته تشکیل می‌شد. هر دسته دارای دوشاخه بود و هر شاخه در ذیل خود دو واحد داشت. هر واحد با دو مدرسه در ارتباط بود و درنهایت در هر مدرسه چند کلاس حزبی وجود داشت.ارگان حزب ملل اسلامی، ماهنامه خلق بود که از بهمن 1343 تا زمان فروپاشی یعنی مهر 1344، در 9 شماره چاپ و بین اعضا منتشر شد. پرچم سرخ‌رنگ با ستاره‌ای هشت پر در داخل یک دایره سفید، نشان حزب بود. حزب ملل اسلامی، پیش از آنکه فعالیت‌های نظامی و مبارزات مسلحانه خود را آغاز کند توسط شهربانی و ساواک کشف شد. شب بیستم مهر 1344، محمدباقر صنوبری یکی از اعضای حزب، در مأموریتی که برای عضو‌گیری به شهر ری رفته بود، هنگام بازگشت در اواخر شب مورد سوء‌ظن مأموران شهربانی قرار گرفت و دستگیر شد و مورد بازرسی قرار گرفت. هنگامی‌که آن‌ها مشغول بررسی محتویات کیف‌دستی وی بودند، صنوبری در یک‌لحظه کیف را از دست آن‌ها کشیده و حین فرار، آن را به بام یکی از ساختمان‌های اطراف پرتاب کرد. نیرو‌های شهربانی، صنوبری را دستگیر و کیف را نیز پیدا کردند. کیف حاوی مدارک حزبی و ماهنامه خلق بود. بدین ترتیب وجود حزبی مخفی برای مأموران مسجل شد. صنوبری، مدتی زیر شکنجه‌های مأموران مقاومت کرد تا دوستانش مخفی شوند و درنهایت نام یکی دیگر از اعضا و پس‌ازآن آدرس دفتر مرکزی حزب در خیابان ری به دست مأموران افتاد. با کشف دفتر مرکزی، کلید کدها و رموز تشکیلاتی، نام افراد و دیگر اطلاعات محرمانه حزب، لو رفت. رهبر و دیگر اعضای حزب پس از اطلاع از موضوع، به کوه‌های دارآباد در شمال تهران رفته مخفی شدند اما مخفیگاه آن‌ها نیز کشف شد و پس از درگیری مختصری که در شب 24 مهر 1344 بین مبارزان و مأموران رخ داد و درنهایت همگی دستگیر شدند. حکومت پهلوی خبر کشف حزب ملل اسلامی را برای انجام تحقیقات بیشتر سه ماه مسکوت گذارد. اخبار و جزئیات کشف و دستگیری اعضای حزب ملل در اواخر دی‌ماه 1344 در روزنامه‌ها منتشر شد و بازتاب وسیعی یافت. محاکمه 55نفر عضو حزب ملل اسلامی در دو دادگاه عادی و تجدید‌نظر برگزار شد رهبر حزب به اعدام و بقیه به حبس‌های ابد و سه تا ۱۰ساله محکوم شدند. با تلاش‌های برخی روحانیون ـ مانند آیت‌الله سید‌محسن حکیم که نامه‌ای برای شاه فرستاده بود ـ کنفدراسیون دانشجویان خارج از کشور و نامه ژان پل سارتر، رئیس کمیته دفاع از زندانیان سیاسی رژیم پهلوی به‌ناچار حکم اعدام بجنوردی، رهبر حزب را به حبس ابد تغییر داد.