صبر انقلابی چقدر باید تمدید شود؟
کامران طباطبایی (روزنامه‌نگار)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر

1832

غربت آرامستان «ظهیرالدوله» و انتظار از مسئولان

سیف الرضا شهابی (نویسنده)

در شمال شهر تهران و در تجریش و در یکی از خیابان‌های فرعی از خیابان دربند در گوشه‌ای که چندان هم چشم افزا نیست آرامستان متروکه‌ای وجود دارد به نام آرامستان «ظهیرالدوله» و در این آرامستان تعدادی از افراد و اشخاص و مشاهیر عرصه فرهنگ و ادب فارسی و هنرمندان و اهالی موسیقی و ورزشکاران و اعضای انجمن اخوت که ظهیرالدوله این انجمن را تأسیس کرده بود و برخی از مقامات ارتشی و سیاسی قبل انقلاب در میان خروارها خاک آرمیده‌اند. میرزاعلی خان دولو قاجار معروف به «ظهیرالدوله» در ۱۶ سالگی داماد دختری ناصرالدین‌شاه قاجار شد و بعد از فوت پدرش که وزیر دربار ناصرالدین‌شاه بود وزیر تشریفات و جایگزین پدر شد. بعد از دیدار یا «صفی علیشاه» در جمع فقرای صفی علیشاهی قرار گرفت و انجمن اخوت را با ۱۱۰ عضو راه انداخت و در اطراف این باغ خانقاه فقرای صفی علیشاهی را بنا کرد و بعد از فوتش در این مکان که از قبل گورستانی غیر محصور برای دفن اهالی محل بود به خاک سپرده شد و از آن زمان بنا بر تبعیت از او، اعضای انجمن اخوت در این باغ دفن شدند و آن را محصور کردند و به قبرستان ظهیرالدوله شهرت یافت. ظهیرالدوله اهل موسیقی و ارکستر ملی را پایه‌گذاری کرده بود و به‌اتفاق پدر ابوالحسن صبا و پدر رهی معیری کنسرت موسیقی اجرا می‌کرد و بسیاری از اهالی هنر و موسیقی بنا بر وصیت خودشان یا بنا بر موافقت خانواده‌هایشان در این مکان به خاک رفتند و از سال ۱۳۰۳ که ظهیرالدوله دفن شد تا سال ۱۳۵۹ که آخرین فرد در این قبرستان دفن شد محل خاک‌سپاری بسیاری از افراد شد و به یکی از نقاط موردتوجه برای فقرای خانقاه و اصحاب فرهنگ و هنر و موسیقی و ورزشی تبدیل شد و در سال ۱۳۷۸ در آثار ملی به ثبت رسید. می‌توان ادعا کرد با کلیسای «پانتوان» در پاریس محل دفن مشاهیری نظیر: ویکتور هوگو، ولتر، ماری کوری، امیل زولا، ژان ژاک روسو و...قابل‌مقایسه است. آخرین فرد از اعضای ۱۱۰ نفره انجمن اخوت در سال ۱۳۶۶ شمسی فوت کرد و همسر و فرزندش اختیار این مکان ارزشمند را در اختیار خود گرفتند و مثل ملک شخصی آن را از دسترس عموم مردم به دور نگه می‌دارند و اجازه بازدید نمی‌دهند یا اعلام می‌کنند بازدیدکنندگان یک روز در هفته و آن‌هم روز پنجشنبه و به‌طور تفکیک جنسیتی می‌توانند بازدید کنند؟! و این را هم به بهانه کرونا با مشکل روبه‌رو کردند. انتظار عمومی از شهرداری و شورای شهر تهران و وزارت گردشگری این است که قبرستان ظهیرالدوله را از غربت و ملک شخصی خارج کنند و به‌عنوان یکی از مراکز گردشگری و توریستی ایران و تهران در معرض بازدید همگان قرار دهند. تعدادی از شخصیت‌هایی که آرامستان ظهیرالدوله آرمیده‌اند: علی‌خان دولو قاجار ملقب به ظهیرالدوله (داماد ناصرالدین‌شاه) ملک‌الشعرای بهار، ایرج میرزا، درویش خان (استاد تار و اولین ایرانی که بر اثر تصادف اتومبیل فوت کرد)، فروغ فرخ‌زاد (شاعر)، قمرالملوک وزیری، ابوالحسن صبا (استاد موسیقی)، دکتر محمدحسین لقمان ملقب لقمان الدوله (از پزشکان تهران قدیم)، رهی معیری، مهندس جهانبخت توفیق (قهرمان کشتی)، سید حسن تقی زاده (از مشروطه خواهان و رئیس مجلس سنا)، روح‌الله خالقی (خالق آهنگ ای ایران ای مرز پر گهر)، داریوش رفیعی، حسین یاحقی، مرتضی محجوبی (استاد پیانو)، رشید یاسمی، رضا محجوبی، حسن صبا و صدها شخصیت دیگر.