تشکیک در جمهوریت نظام
محسن صنیعی (مدرس دانشگاه)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر

1795

تصویر حوادث طبیعی از ناکارآمدی

محمدرضا چمن‌نژادیان (فعال مدنی)

حوادث طبیعی و نزولات آسمانی اتفاقات معمول و اموری هستند که در تمامی کره خاکی و کشورها به‌طور مداوم شنیده می‌شود، رخ می‌دهند، بدون این‌که تاکنون کسی توانسته باشد، برای خلاصی و پیشگیری پیش بینی‌های تعیین کننده و قطعی داشته باشد.
لیکن کشورهای پیشرفته و ملت‌های مترقی با عنایت به فرهنگ‌سازی، بهره‌گیری از تجارب و مدیریت علمی امور توانسته‌‌اند اقداماتی را برای کاهش خسارت مادی و انسانی بلایای طبیعی انجام دهند تا جایی که امروزه برای زمین لرزه‌های ۷ و ۸ ریشتری در اثر مقاوم‌سازی در کشورهایی گاهی کمترین خسارت گزارش نمی‌شود، زیرا هم در آموزش و فرهنگ‌سازی برای ساخت‌وساز زیر بناها و منازل موفق بوده‌‌اند. و هم از تجارب تلخ و شیرین دنیا به عنوان پدافند غیر عامل بهینه بهره گرفتند و اعمال با استانداردسازی کردند. در عین حال با مدیریت علمی و غیر احساسی نظارت دقیق بدون اغماض بر استانداردها و ساخت و سازهای شهری و زیر بنایی کردند. با این وجود باز هیچ کشوری از خسارت و تلفات ناشی از برخی بلایای طبیعی و نزولات غیر مترقبه آسمانی مانند طوفان‌های فصلی، آتشفشانی‌ها و... مصون نیستند.اما در کشورهای جهان سوم و کشور ما به‌خاطر عوام‌‌اندیشی و روزمرگی حاکم بر حکمرانی‌ها و مدیریت امور مشاهده می‌شود در برابر انواع نزولات آسمانی متوسط و بلایای طبیعی در سطوح پایین خسارات ویرانگری بر زیرساخت‎‌ها، جان و مال مردم وارد می‌آید. و بعضاً دیده می‌شود، زیرساخت‌های ملی و محلی غیر استاندارد زودتر از بناهای سنتی از هم می‌پاشند، چون که بیشتر چنین پیمان‌های زیرساختی تحت تاثیر اقدامات رانتی دولتی واگذار می‌شوند و کمترین نظارت و سختگیری کارشناسانه برای رعایت استاندارد اعمال می‌شود. یکی از دلایل اساسی بالا رفتن خسارات بر امکانات ملی و مردمی نامناسب بودن ساخت و سازهای بنیادی و اساسی است که با تخریب در زمان بلایای طبیعی به‌جای مقاومت، کم کردن آثار مخرب و تسهیل خدمات موجبات خسارات بیشتر را فراهم می‌آورند. زیرا فرهنگ‌سازی لازم برای اتقان،تحمل و تحمیل استانداردهای در نزد دست‌‌اندرکاران و آحاد جامعه عملیاتی نشده است. و عمل به تجارب علمی و جوامع بشری در مدیریت ساخت زیربناها، سازه‌ها و در مواجهه با حوادث و اتفاقات طبیعی رعایت نمی‌شود. نتیجه اهمال‌کاری‌ها و عدم اعمال مدیریتی علمی در اقدامات و نظارت‌ها باعث شده است تا همه ساله کشور ما بخصوص مناطق و استان‌های  محروم دچار بحران‌های مختلف با خسارات وحشتناک مالی و جانی ناشی از بلایای طبیعی شوند که به‌طور میدانی قابل تحقیق و اثبات است، و می‌توان گفت این نتایجی ویرانگر بیش از این‌که ناشی از ذات حوادث طبیعی باشند به دو سوء تدبیر ملی و محلی بر می‌گردند.از یک سو متاثر از فرآیندهای معیوب رانتی و لابی‌گرایانه در واگذاری پروژه‌های ملی، محلی و حتی روستاها در نزد دهیاران هستند که متاسفانه با دخالت و سفارش مقامات و مسئولین ملی و محلی به ویژه‌خوران، صاحبان ثروت و قدرتمندان ناکارآمد غیر اثربخش داده می‌شوند. و از سوی دیگر این خسارات جبران‌ناپذیر به دلیل بی‌توجهی دولتمردان در سطوح ملی، محلی و حاکمیتی است که همواره نسبت به توسعه پایدار، متوازن و سرنوشت ملت خاصه مناطق و استان‌های محروم اجحاف شده است و در این حوادث به عینه نابسامانی زیرساخت‌ها، فقر عمومی و امکانات اولیه قابل مشاهده است که در تدوین برنامه‌های بالادستی رفاه و رفع محرومیت از زندگی ملت یا دیده نشده یا اگر دیده شده است عمل نمی‌شود و کسی هم در طول چهل و سه سال مدیریت، اعمال حاکمیت و برنامه‌ریزی‌های راهبردی گوناگون تاکنون پاسخگو نیست. بنابراین باید متوسل به حوادث و بلایای طبیعی شد و ملتمسانه گفت آسمان ببار و زمین بلرز شاید ملت بیدار و متولیان شرمنده شوند و همه ساله از آسمان و زمین بر این مملکت بلا نازل شود تا ویرانی‌هایی  مانند سیل‌های سال‌های متمادی و سال گذشته در شمال و جنوب، زلزله‌های سال‌های گذشته در کرمانشاه، سی سخت و امسال در اندیکا و لالی خوزستان، وزش بادها در سیستان بلوچستان و...به وجود آیند. شاید به نوعی بی‌تدبیری‌ها افشا شده، و فلاکت عمومی و زیرساختی در نظر مسئولین و انظار عمومی بیشتر برملا شوند و متولیان امور را بیدار کنند. در ضمن باید اعتراف کرد، مایه شرمندگی و سرافکندگی متولیان است وقتی رسانه‌ها و صدا و سیما مجبور می‌شوند گوشه‌ای از کوخ نشینی‌ها و فقر مناطق محروم را در این حوادث به نمایش می‌گذارند. دیدن مدارس، منازلی سنگ و گلی ... از جنس غارنشینی را می‌توان بخش کوچکی از ناکارآمدی‌ها، بی‌تفاوتی‌های فسادآور و فقر عمومی دانست، که در اثر افشاگری نزولات آسمانی و زلزله‌ها به افکار عمومی منتقل می‌شوند.