تشکیک در جمهوریت نظام
محسن صنیعی (مدرس دانشگاه)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر

1795

روزی که 39 محصل ایرانی به اروپا اعزام شدند

چهارم مهرماه 1308، 39 دانشجوي ايراني با هزينه دولت جهت ادامه تحصيل به اروپا فرستاده شدند تا در بازگشت بر پايه علوم و فنون و تشکیلات دولتی اروپاییان، چرخ‌های كشور را بهتر از گذشته بگردانند و... كه ديديم پيشرفتي كه انتظار مي‌رفت حاصل نشد!، زيرا که روشن نشده بود که اين دانش‌آموختگانِ فرنگ پس از بازگشت به چه کاری گمارده شوند. بیشتر آنان به مقام دولتی منصوب شدند و روش کار ادارات ایران، ظاهرِ فرنگی یافت که با ذهنیت و فرهنگ ایرانیِ وقت، همخوانی نداشت و فساد اداری ریشه بیشتری گرفت. دادگستری ایران به سبک فرانسه ـ بلژیک درآمد (بازپرس، دادیار، محاکمات سه مرحله ای، اعاده دادرسی و ...)، حال آنکه حدود دوازده قرن بود که ایران عملا آیین دادرسی و کیفر اسلامی داشت و رسیدگی‌ها سریع و مراحل آن کوتاه بود. روش قضاییِ سبک فرانسه ـ بلژیک نه تنها مجرمان تازه آفرید، بلکه باعث نارضایتی شد و این نارضایتی‌ها که به تدریج بیشتر شده بود در سال 1357 (سال انقلاب) در قالب اعتراض، انعکاس یافت و ناراضیان از دستگاه قضاء هرکدام به ذکر مشکل خود از این دستگاه پرداختند. به هر حال، از آن زمان (مهرماه 1308) تا سال‌ها هر سال در شهريور ماه، هفتاد تا يكصد و ده دانشجو به اروپا اعزام شدند. رفتن محصل از ايران به دیار فرنگ، از زمان محمدشاه قاجار آغاز شده بود، اما نَه طبق قاعده و سالانه (مطابق روالی که از مهرماه 1308 آغاز شد). ژاپني‌ها يك بار به فرنگ محصل فرستادند و در رديف كشورهاي اروپايي قرار گرفتند. اين موضوعي است كه نياز به بررسي عميق دارد. اگر رضاشاه از اين فارغ‌التحصيلانِ فرنگ رفته به جاي «دوله‌ها و سلطنه‌ها» در مقامات بالای كشور استفاده كرده بود به آن آسانی تبعيد نمي‌شد. باور عمومی بر اين است که دَوله‌ها و سلطنه‌ها بعضا عوامل بيگانه بودند و ارتباط‌های خارجي داشتند و یا در راستای منافع شخصی خود گام بر می‌داشتند. از سال 1973 (1352 هجری خورشيدی) که بهای نفت خام بالا رفت و تورّم پول در داخل بهاي مستغلات را چند برابر کرد، سيل محصل به خارج سرازير شد که بيشتر آنان به رغم استفاده از ارز دولتی به کشور بازنگشتند. همان زمان به مجلسين پيشنهاد شده بود که دربرابر حواله کردن ارز، از دانشجو و خانواده او تعهد بازگشت و خدمت اخذ شود که اعتنا نشد زيراکه مجلسيان فرزند داشتند و ذينفع بودند. اين وضعيت به همان صورت ادامه داشته که در مهرماه 1391 صحبت از قطع  يا مشروط شدن ارسال ارز برای محصلان به میان آمد.
منبع: روزنامک