عضویت در سازمان شانگهای دستاورد کیست؟
مهدی روزبهانی (روزنامه‌نگار)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر

1781

از زبان افغانستان

رسول اسدزاده (فعال اجتماعی)

دیکشنری آکسفورد در یک دهه گذشته چند کلمه جدید به فرهنگ لغات انگلیسی اضافه کرده که دو تا از مشهورترین آنها متاثّر از اینترنت و شبکه‌های اجتماعی است. یکی از این دو کلمه Selfie (سِلفی) است که در تمام کشورهای جهان به همین شکل،جا افتاده و استفاده می‌شود. کلمه دیگری که در سال‌های اخیر به فرهنگ لغات افزوده شده برگرفته از رمان مشهور اسکات فیتز جرالد (گتسبی بزرگ) است. Gatsbying واژه جدیدی است که معنای آن پژواکی از شخصیت مشهور گتسبی و نحوه ابراز علاقه او به معشوقه‌اش است. در توصیف این واژه جدید این‌طور آمده: ارسال سلفی یا ویدئو به شبکه‌‌‌های اجتماعی برای جلبِ توجه یک مخاطب خاص!  Gatsbying معادل امروزیِ Peacocking است به معنیِ (پر گستراندنِ طاووسِ نَر برای جلب توجه پرنده ماده‌) نکته اصلی اینجاست که در عمل Gatsbying لزوما اشاره مستقیم به مخاطب خاص نمی‌شود، ولی نشانه‌ها و رموزی در محتوا موجود است که شخص ارسال کننده اطمینان دارد که آن پیغام مخفی توسط مخاطب خاص رمزگشایی خواهد شد. به بیان دیگر عمل Gatsbying برای جلب توجه شخصی است که دیگران از «آنچه میان آن دو می‌گذرد بی‌خبرند.» جدید بودنِ این واژه، گواه خوبی است بر این مدعا که فرهنگ غرب (حداقل در روابطِ انسانیِ خُرد) کمتر از فرهنگ شرقی در عام و فرهنگ ایرانی در معنای خاص، درگیرِ پنهانکاری و تعارف است. ما ایرانی‌ها وقتی باهم گفت‌وگو می‌کنیم، انرژی و وقت زیادی از ما صَرفِ یافتن و پی‌بردن به دروغ‌هایِ استتار شده همدیگر می‌شود. عدم شفافیت در نظر، تبدیل به یکی از نشانه‌ها و برچسب‌های فرهنگیِ ما شده است. البته این عَدَم صداقت در گفتار و رفتار با خویشتن هم هست. اغلب ما دچار یک سردرگمی فلسفی و تناقضاتِ عمیقی با خودمان هم هستیم. به گفته برخی از متفکّرین شاید ریشه این پنهان‌کاری به دلیل شکست ایران از اعراب، مغول‌ها، اقوام آسیای صغیر، یونانی‌ها و سایر مهاجمان به کشورمان است. ایرانی‌ها به دلیلِ زندگیِ طولانی مدت در کشورِ تحت اشغال، مَگو بار آمده‌اند و پیچیدگی رفتار و گفتارشان به یک معنا نوعی استراتژی دفاعی است که طی قرن‌های متمادی برای حفظ جان آموخته‌اند. در فرهنگ ما ضرب‌المثل‌هایی هست مانند:«زبان سرخ سر سبز می‌دهد بر باد»یا «به در گفت دیوار بشنود» که همگی نشان از یک فرهنگ دیرین در پنهان‌کاری و چند پهلو حرف زدن دارند. 
به هر روی این روزها در رسانه‌های نوشتاری و دیجیتالِ ‌کشورمان اوضاعی جاری است که ملغمه‌ای از عبارتِ Gatsbying و فرهنگِ زبان به کام گرفتنِ ما ایرانی‌ها است. صحبت بر سرِ اوضاع افغانستان است. در واقع زبانِ از حلقوم درآمده روزنامه‌نگار و فعال سیاسیِ وطنی که قرار را بر فرار ترجیح داده، وقتی درباره افغانستان، حمایت از خواسته‌های به حقِ زنانِ افغان، مقاومت در پنجشیر و آزادی بیان و تکثّر آرا، حرف می‌زند، دارد نوعی Gatsbying می‌کند. او دارد راجع به بلوایی در خانه همسایه هوار می‌کشد که خودش نیز بخشی از آن را در خانه دارد و تلاش دارد از زبان مردم افغان، بخشی از دغدغه‌های ایرانیان را نیز بر زبان آورد.