تشکیک در جمهوریت نظام
محسن صنیعی (مدرس دانشگاه)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر

1798

گزارش همدلی از وضعیت یکی از رودخانه‌های کشور

قزل اوزون در انتظار مرگ تدریجی

همدلی|   ايران از نظر مديريت منابع آبی رتبه رضايت‌بخشي در بين كشورهاي جهان ندارد.خشک شدن رودهای عظیم و چشمه‌هایی که هیچ‌گاه گمان خشک شدن آن‌ها در فکر کسی نمی‌گنجید  و اکنون دیگر آبی برای سیر کردن گیاهان و حیوانات مهمان خود نیز ندارند، نشان از رتبه ضعیف ایران در این حوزه دارد. هر روز  از گوشه و کنار خبر مرگ تدریجی رودخانه و چشمه‌های کشور منتشر‌ میشود. رودخانه‌های  که روزی محل رقص ماهی‌ها و جانوران آبزی بوده و اکنون به قبرستان آنان تبدیل شده است. هنوز تصاویر گله‌های گاومیش‌ که در اندک آب باقی مانده از هورالعظیم به خود می‌لولیدند، از خاطر مردم پاک نشده است، تصاویر ماهی‌های  رودخانه قزل اوزون زنجان که در میان گل و لای رودخانه خشکیده‌‌اند، شوک جدیدی به دغدغه مندان محیط زیست وارد کرد. تصاویر ماهی‌های تلف شده رودخانه قزل اوزون به حدی دردناک و غم انگیز است که دل هر بیننده‌ای را به درد‌ میآورد. رودخانه قزل اوزون یکی از بلندترین و پرآب‌ترین رودخانه‌های ایران است که از کوه‌های چهل چشمه استان کردستان سرچشمه‌ میگیرد و بعد از عبور از چند استان در نهایت با اتصال به سفیدرود به دریای خزر‌ میریزد. حجم عظیم آب رودخانه قزل اوزون همواره میزبان ماهی‌های زیادی بوده  که حتی در فصول گرم سال نیز به دلیل دائمی بودن رودخانه آبزیان  به حیات خود ادامه‌ میدهند.
اما خشکسالی‌های امسال و سال‌های اخیر و کاهش بارندگی‌ها و به تبع آن،‌ تقلیل حجم جریان‌های ورودی به این دریاچه، سبب خشک شدن کامل رودخانه قزل اوزن و تلف شدن تعداد زیادی از آبزیان این رودخانه شده است. حجم آبزیان تلف شده در بخش‌هایی از قزل اوزن به قدری زیاد است که بوی تعفن  از فاصله چند کیلومتری آن به مشام می‌رسد و مانع نزدیکی به ساحل رودخانه‌ میشود.
يك كارشناس محيط زيست به همدلی گفت:«قزل اوزون كه در گذشته يكي از رودخانه‌هاي پر آب كشور بود، اکنون در انتظار مرگ تدريجي قرار دارد.»
 امید سهرابیان در مورد اهمیت قزل اوزون گفت:«بر اساس بررسي‌ها اين رودخانه از نظر بوم شناسي غنی بوده، به طوری كه ۱۱ گونه ماهی و بيش از ۱۰۰ گونه انواع آبزيان و جانوران متعدد و مخصوصا پرندگان مهاجر و بومی مشاهده و گزارش شده است كه اين خود بيانگر تنوع زيستی بالا و اهميت بوم شناختی ابن رودخانه است.»
سهرابیان افزود:«تمام منابع آبی ایران از درد مشترکی که بی‌تدبیری مسئولان است رنج‌ میبرند، رودخانه قزل اوزون نیز از این قاعده جدا نیست. زخم بی‌تدبیری و کاهش باران در کنار نبود مديريت علمي و هوشمند در مصرف آب، سدسازی‌های‌‌ بی‌رويه، استفاده از تكنولوژی قديمی آبياری در حاشيه رودخانه، چاه‌های غير مجاز و كانال‌كشي‌ها متعدد رودخانه پرآب قزل اوزون را به مرحله‌ای رسانده است که باید حالا از مرگ آن سخن بگوبیم. بدون شک اگر تدبیری برای مشکلات قزل اوزون اندیشیده نشود و در صورت ادامه این روند  تا چند سال دیگر رودخانه ای به نام قزل اوزون در جغرافيای زنجان وجود نخواهد داشت.»
این کارشناس به رهاسازی آب از سد آیدوغموش به رودخانه قزل اوزون  اشاره کرد و گفت:«حدود ۲۰ روز پیش این رهاسازی اتفاق افتاد، اما این برای حفظ حیات پایدار رودخانه نمی‌تواند کارساز باشد و به صورت یک مسکن مقطعی عمل‌ میکند.» سهرابیان تصریح کرد:«با وجود این که این رودخانه شرایط مطلوبی ندارد، اما هنوز در بخش‌هایی از آن گونه‌هاي جانوری متعددی  زندگي‌ میكنند و اگر  روند مدیریتی فعلی بر منابع آبی و همچنین خشكی‌ها فعلي ادامه پیدا کند، به طور حتم تغييرات عمده‌ای در نحوه حيات آبزيان به‌وجود خواهد آمد و شايد بسياری از گونه‌های بومی جانوری و گياهی برای هميشه از بين بروند‌.»
این کارشناس كنترل هدفمند، پايش دقيق و تجديد نظر در شيوه‌هاي برداشت آب و ارتقا و بهبود روش‌های آبياری و كشاورزی را  از راهكارهای حفاظت و حمايت رودخانه قزل اوزون نام برد.