تشکیک در جمهوریت نظام
محسن صنیعی (مدرس دانشگاه)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر

1798

بررسی عملکرد مقابله با کووید19 در روزهای پایانی دولت

411 کشته، قبل از اوج پیک پنجم کرونا

همدلی| هجده ماه از شیوع کرونا گذشته است. امروز در نقشه ایران هیچ شهری به‌رنگ آبی به‌معنای وضعیت عاری از ویروس کرونا وجود ندارد، برعکس همه‌ شهرها یکپارچه قرمز شده‌اند. مراکز درمانی در اکثر استان‌ها با چالش جدی کمبود تخت مواجه هستند طوری‌که نمی‌توانند بیمار جدیدی بستری کنند. گزارش‌های متعددی از بیمارستان‌ها درخصوص کمبود دارو، سرم و هرآن‌چه برای مقابله با کووید19 لازم است به‌گوش می‌رسد. سخنگوی وزارت بهداشت روز گذشته به رسانه‌ها گفته که: «در هفته گذشته شاهد افزایش ۳۲درصدی در تعداد بیماران کرونا مثبت بستری و افزایش ۳۸درصدی در تعداد بیماران فوت شده نسبت به هفته قبل‌تر بودیم.» درحالی سیماسادات لاری این سخنان را مطرح کرد که در هفته جاری و روز گذشته هم این وضعیت ادامه یافت. طوری‌که 411بیمار مبتلا به کرونا طی 24ساعت جان خود را از دست دادند تا مجموع مرگ‌ومیرهای کرونایی به 91هزار و 407نفر برسد. ضمن این‌که شناسایی 37هزار و 189بیمار جدید سبب شد رکورد موارد ابتلا شکسته شود. درحالی‌که ایرچ حریرچی، معاون وزیر بهداشت یکشنبه شب در برنامه گفت‌وگوی خبری تلویزیون اذعان کرد که موارد مرگ‌ومیر کرونا چیزی بیشتر از آمارهای رسمی‌ای است که اعلام می‌شود.
حالا گویی همه چیز به هجده ماه گذشته برگشته است. درحالی‌که در روزهای اول شیوع کرونا حریرچی در مقابل کسانی‌که پیشنهاد قرنطینه قم و گیلان را مطرح کردند گفت: «قرنطینه برای جنگ جهانی اول است.» روز گذشته سعید نمکی، وزیر بهداشت در نامه‌ای به‌مقام معظم رهبری نوشت: «گفتیم که اگر سخت نگیریم، در رعایت پروتکل‌ها اهمال کنیم، مرزها، ایجاد قرنطینه‌ها، ورود اتباع خارجی به‌خصوص از کشورهای شرقی مبتلا به ویروس جدی گرفته نشود این نظام سلامت خسته و گرفتار فرو‌ میپاشد.»
در بخشی از نامه او آمده است: «کشور استرالیا برای اعمال قرنطینه به ارتش رو می‌آورد و کشور ژاپن فقط به‌دلیل ورود مسافرین المپیک علیرغم ده‌ها حلقه محافظتی و آزمایشگاهی گرفتار موج جدید و اعمال قرنطینه شده و در چین و خیلی از کشورهای اروپایی شرایط سخت‌گیرانه علیرغم پوشش بالای واکسیناسیون برگشته است و اینجا متأسفانه آنگونه همه چیز عادی شده که انگار کرونایی وجود ندارد.»
نمکی درخواست کرد: «شاید دوهفته تعطیلی جدی و ایستادگی و به‌کارگیری نیروهای نظامی و انتظامی و برخورد محکم با شکستن پروتکل‌ها بتواند تا حد قابل توجهی از چرخش ویروس و بار بیمارستان‌ها و فشار نفس‌گیر بر همکاران ما بکاهد.»
خواست اعمال قرنطینه جدی همان چیزی است که در روزهای اول شیوع همه متخصصان مطرح کردند، اما مورد توجه قرار نگرفت، چیزی‌که حالا با وجود انباشت خستگی در مردم گویی قرار است جدی گرفته شود. با این وجود به‌نظر می‌رسد همه چیز به روزهای اول برگشته است. طوری‌که موج اول کرونا وارد پیک پنجم شده و هنوز به قله هم نرسیده 411فوتی در 24ساعت گذشته روی دست نظام سلامت و خانواده‌ها گذاشته است. کادر بهداشت و درمان خسته شده‌اند و دیگر توانی برای مقابله ندارند. کارنامه‌ای که نتایج آن حالا با عبور از روزهای پایانی دولت باید مورد بررسی قرار بگیرد.
درهمین‌باره محمدرضا محبوب‌فر، اپیدمیولوژیست به روزنامه همدلی گفت: «دلیل هجوم پیک‌های متعدد به ایران به‌ویژه سویه دلتا در دو کلمه خلاصه می‌شود، یکی ناکارآمدی و دیگری بی‌تفاوتی. ناکارآمدی یعنی عدم کنترل عبور و مرور در تعطیلات و شهرهایی که دارای وضعیت قرمز بودند. ناکارآمدی یعنی عدم قرنطینه و عدم انجام بیماریابی فعال. خیلی از کشورها مانند چین و کره جنوبی توانستند با قرنطینه بیماری را کنترل کنند، آن هم قرنطینه‌ای در حد حکومت نظامی و پرداخت مخارج و تمام هزینه‌های زندگی مردم، آن‌ها همزمان با قرنطینه به بیماریابی فعال اقدام کردند. در این یک سال و نیمی که ویروس کرونا وارد ایران شد هیچ وقت این بیماری خاموش نشد و ما همچنان در موج اول و پیک پنجم آن هستیم، طوری‌که با یک اپیدمی مستمر مواجه شده‌ایم. درچنین وضعیتی من هرگز به یاد ندارم در این 17ماه ما قرنطینه درست و حسابی دیده باشیم. فقط در پیک اول نیمچه قرنطینه‌ای ایجاد شد که آن هم برای تعطیلات نوروز بود. از زمانی‌که ویروس وارد کشور شد اقدامات ستاد کرونا و وزارت بهداشت بیشتر نمایشی بود.»
وی درخصوصی بی‌تفاوتی به کرونا ادامه داد: «وضعیت اقتصادی و معیشتی مردم ایران به‌گونه‌ای است که بیماری‌های روحی و روانی پیدا کردند. قطعی‌های متعدد آب و برق سبب شده تاب و تحمل مردم کم شود. وقتی تحمل مردم در شرایط بد اقتصادی و کاهش خدماتی مانند برق و آب از دست برود آیا انتظار داریم آن‌ها به رعایت پروتکل‌های بهداشتی بی‌تفاوت نباشند، همه این مسائل به یکدیگر پیوسته است. با وجود شرایط سخت زندگی اصلاً دغدغه مردم دیگر بیماری‌ای به‌نام کرونا نیست، بلکه برعکس دغدغه مردم سیر کردن شکم و رهایی از شرایط سخت زندگی است. بنابراین ناکارآمدی از طرف مسئولین کشور سبب بی‌تفاوتی مردم و جامعه شد.»
در این میان برخی معتقدند تحریم‌ها سبب شد اقدامات مواجهه‌ای با کرونا توسط دولت و ستاد مقابله با کرونا چندان تاثیری نداشته باشد، به‌ویژه درخصوص تهیه واکسن محدودیت زیادی جلوی پای کشور قرار داد. محبوب‌فر دراین‌باره به همدلی گفت: «من معتقدم تاثیر تحریم‌های خارجی حداقل درباره بیماری کرونا بهانه است، چیزی که ما داریم نوعی خود تحریمی به‌دلیل مسائل سیاسی است. در واقع عده‌ای قصد دارند به‌بهانه تحریم از بخشی از حاکمیت امتیاز بگیرند. بنابراین مشکلات اعظم کشور بیشتر متوجه سوء مدیریت‌ها است. 8ماه قبل قرار بود 16میلیون دز واکسن از سبد کوواکس به‌کمک سازمان بهداشت جهانی در اختیار ایران قرار بگیرد اما متاسفانه ایران فرصت مناسب برای دسترسی به واکسن‌های معتبر را از دست داد.»
عضو انجمن بهداشت و ارتقاء سلامت ایران بیان کرد: «شرایط سخت کرونا در ایران سر به فلک کشیده است. ما همچنان به قله پیک پنجم نرسیده‌ایم و تعداد مبتلایان و مرگ‌ومیرها دارد افزایش پیدا می‌کند. ایران امروز در این شاخص‌ها در رتبه‌های بالای جدول و بعضاً رتبه نخست آن به سر می‌برد. این وضعیت وحشتناک است. دولت جدید هم اگر روی کار بیاید برای بهبود این وضعیت چاره‌ای ندارد جز این‌که با کشورهای دیگر تعامل کند و شیوه دیپلماسی را تغییر دهد. تا وقتی مناقشه به‌جای تعامل وجود داشته باشد وضعیت سخت بیماری کرونا ادامه خواهد داشت و بدتر هم خواهد شد. شما تصور کنید امروز بسیاری از کشورهای خاورمیانه با مازاد واکسن‌های معتبر مواجه هستند، اگر تعامل ما با این کشورها مناسب بود این‌ها به‌جهت همسایگی و برای سلامتی خودشان هم شده حاضر بودند بخش مازاد واکسن‌هایشان را به ایران ارسال کنند.»
محبوب‌فر ادامه داد: «ما می‌توانستیم به‌کمک شرکت‌های خصوصی در ایران و شرکت‌های خصوصی خارج از ایران واکسن‌های خوبی را در همین شرایط تحریم تهیه و وارد کنیم، چیزی که نمونه آن چند روز قبل رخ داد باید زودتر شروع می‌کردیم، اما به‌نظرم مافیای دارو اجازه نداد. یعنی برخی شرکت‌ها هستند که با روابط خودشان واردات دارو را در اختیار دارند از جمله واکسن کرونا، بنابراین سایر شرکت‌های غیر رانتی دستشان از مجوزها کوتاه مانده است.»
وی خاطرنشان کرد: «درچنین شرایطی ما رفتیم سراغ واکسن‌های داخلی، اما هزینه تمام شده تولید واکسن داخلی از هزینه خریدن واکسن‌های خارجی بیشتر شد، چراکه به‌دلیل عدم تعامل خوب با کشورهای دیگر مواد اولیه تولید واکسن به‌موقع در اختیار ایران قرار نمی‌گیرد. واکسن‌هایی که ما داریم تماماً تولید خودمان نیست، بلکه بسیاری از مواد اولیه آن وارد می‌شود و سایر کشورها هم حتی آن‌ها که دوست ما هستند به دلایل زیاد خلف وعده می‌کنند. همین مسئله سبب شده هزینه تولید واکسن در داخل نسبت به خرید واکسن‌های خارجی بیشتر شود. باید گفت واکسن‌های داخلی ما به‌دلیل فقدان تامین مواد اولیه هنوز به تولید صنعتی و انبوه نرسیده است، خود واکسن‌سازها به ستاد کرونا نامه نوشتند که ما نمی‌توانیم واکسن را به تعدادی تولید کنیم که کفاف تزریق نوبت اول و دوم را بدهد لاجرم ایران باید حتما واکسن وارد کند، واردات واکسن هم که با خود تحریمی ما به مشکل خورده است.»
این اپیدمیولوژیست در پایان گفت: «امروز وضعیت کرونا در کشور به‌گونه‌ای است که ما با درمان سرپایی بیماران مواجه هستیم. بیماران پشت درب‌های بسته بیمارستان هستند. آن‌ها کف اورژانس و راهروها ویزیت می‌شوند. همه بخش‌ها تکمیل شده است. وضعیت پذیرش بیماران غیرکرونایی متوقف شده است. در این شرایط کشورهای دیگر و سازمان بهداشت جهانی باید به ایران یاری کنند چراکه امروز ایران تبدیل به کانون انتشار ویروس شده است. تا وقتی یک کشوری در جهان چنین وضعیت قرمزی داشته باشد پاندمی هیچ‌گاه در جهان کنترل نمی‌شود. بنابراین سازمان‌های بین‌المللی باید یاری کنند.»