مزیتی که مناظره‌ها آشکار کرد
ولی‌الله شجاع پوریان (مدیرمسئول)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر

1707

ترکیه، پیوند دوباره با مصر را در دستور کار قرار می‌دهد

سرزمین فراعنه میزبان نوادگان عثمانی

همدلی| محسن رفیق- روند گسترش راهبرد استراتژیک و افزایش دامنه نفوذ در خاورمیانه، همچنان به عنوان اصلی مهم در رویکرد سیاست خارجی ترکیه در حال پیگیری است. در این مسیر، آنکارا پس از پافشاری بر برنامه‌های بلندپروازانه‌‌ای چون مناقشه در مدیترانه و منازعه با یونان، حضور علنی در جنگ قره‌باغ و ایفای در نقش در لیبی، یمن، عراق و سوریه، چشم بر آن‌سوی صحرای سینا و سرزمین فراعنه دوخته است. اردوغان در حالی پس از هشت سال، عزم خود را برای فشردن مصالحه‌آمیز دست‌های عبدالفتاح سیسی، جزم کرده است که تا پیش از این، دو کشور خط‌ونشان‌های بسیاری برای هم کشیده بودند.
در این زمینه، پنجشنبه گذشته نمایندگان دو کشور ترکیه و مصر، اولین گفت‌وگوهای خود را در قاهره پایان رساندند. به گزارش خبرگزاری اسپوتنیک، این مذاکرات به مدت دو روز به ریاست حمدی سند لوزا، معاون وزیر خارجه مصر و سادات اونال، معاون وزیر خارجه ترکیه در قاهره برگزار شد. در بیانیه مشترک دو کشور در پایان این نشست‌ها آمده که در این نشست موضوعاتی چون روابط دوجانبه و پاره‌ای مسائل منطقه‌ای به ویژه اوضاع لیبی، سوریه و عراق و لزوم دستیابی به صلح و امنیت در شرق مدیترانه مورد بررسی قرار گرفت.
در همین زمینه، منابع مطلع از توافق ترکیه و مصر برای آغاز مذاکرات درباره ترسیم مرزهای دریایی و امضای توافقنامه در این زمینه خبر دادند. به گزارش العربی الجدید، منابع دیپلماتیک مصری مطلع از گفت‌وگوهای مقامات کشورشان با مقامات ترکیه اعلام کردند که توافق نهایی درباره امضای توافقنامه ترسیم مرزهای دریایی میان قاهره و آنکارا حاصل شده است. این منابع گفتند که در میان اعضای هیأت ترکیه‌ای که چهارشنبه و در سفری دو روزه به ریاست سادات اونال، معاون وزیر خارجه ترکیه به قاهره سفر کردند، مسئول وزارت خارجه آنکارا در پرونده ترسیم‌ مرزهای دریایی نیز حضور داشته است.
طبق گفته این منابع، توافق شده است که مذاکرات ترسیم مرزهای دریایی میان مصر و ترکیه ماه ژوئن آینده آغاز و توافق نهایی نیز قبل از پایان سال جاری میلادی امضا شود. منابع مذکور در ادامه گفتند که مصر امضای این توافق را مشروط به این مسئله کرده است که توافق آنکارا و قاهره شامل مجموعه جزایر مورد مناقشه میان یونان و ترکیه نباشد. طبق گفته این منابع، مقامات ترکیه ابتدا بر ضرورت مطرح شدن جزایر مذکور در مذاکرات و توافق آتی تأکید داشتند. پیشتر یک مسئول ترکیه گفته بود امضای توافق حریم دریایی بین این دو کشور که دارای طولانی‌تری ساحل در مدیترانه هستند، الزامی و مهم است. در ماه اوت گذشته همزمان با بالا گرفتن بحران میان ترکیه و یونان بر سر منابع نفت و گاز شرق مدیترانه، مصر و یونان توافق‌نامه‌ای برای تعیین مرزهای دریایی خود امضا کردند، توافقی که بیش از پیش خشم دولت آنکارا را برانگیخت.چاووش اوغلو، وزیر خارجه ترکیه، روز سوم مارس گذشته در جریان یک نشست مطبوعاتی در آنکارا، پایتخت این کشور گفته بود: «ما بسته به تحول در روابط‌مان به مصر می‌توانیم در مورد مرزهای دریایی‌مان با این کشور مذاکره و توافق‌نامه امضا کنیم.» قبرس، یونان، مصر، رژیم صهیونیستی، اردن و ایتالیا در سال ۲۰۱۹ نهادی به نام «مجمع گاز مدیترانه شرقی» را تاسیس کردند بدون آن‌که ترکیه در آن گنجانده شود.پس از این نشست، معاون رئیس‌جمهور ترکیه اعلام کرد که روابط کشورش با مصر شاید در دوره اخیر شاهد تنش باشد اما همکاری دوجانبه به نفع دو کشور است. فؤاد اوکتای، معاون رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه گفت: «ما خواهان ارتقای روابطمان با تمام کشورهای منطقه براساس احترام متقابل هستیم. مصر همسایه ما در شرق دریای مدیترانه است و روابط نزدیک و شراکت تجاری با آن داریم. شاید روابط سیاسی ما با مصر دچار تنش باشد اما همکاری دوجانبه به نفع هر دو کشور است. مصر به توافقی که با لیبی امضا کردیم احترام گذاشت.»
او همچنین گفت: «نمی‌توان گفت روابط ما با مصر کاملا قطع شده بود. تماس‌هایی در سطح اطلاعاتی و دیپلماتیک داشتیم و اکنون روند عادی‌سازی در سطح معاونان وزرا آغاز شده و این همکاری دو جانبه به نفع هر دو کشور است.» وزارت خارجه مصر نیز در بیانیه‌ای اعلام کرد: «مذاکرات صریح و عمیق بود و به مسائل دوجانبه و مسائل منطقه‌ای به ویژه اوضاع لیبی، سوریه، عراق و لزوم تحقق صلح و امنیت در خاورمیانه پرداخته شد.» بر اساس گزارش‌ها، قرار است دو طرف به ارزیابی این دور از مذاکرات و توافق برای مراحل آتی بپردازند.رجب طیب اردوغان رئیس جمهوری ترکیه نیز در پی پایان اولین مذاکرات علنی کشورش با مصر پس از ۸ سال وقفه اعلام کرد که آنکارا دنبال احیای روابط دوجانبه است. به گزارش آناتولی، رئیس جمهور ترکیه روز جمعه گفت که ترکیه به دنبال بازگرداندن اتحاد تاریخی با ملت مصر است. سخنان اردوغان یک روز پس از پایان گفت‌وگوهای دو روزه میان هیأت‌های مصر و ترکیه ایراد شد که در قاهره به سرپرستی حمدی سند لوزا، معاون وزیر خارجه ترکیه و سادات اونال، همتای مصری او در قاهره برگزار شد.مولود چاووش اوغلو وزیر خارجه نیز ترکیه گفت که امکان برگزاری دیدار با همتای مصری‌اش در آینده وجود دارد. به گزارش شبکه ان‌تی‌وی، وزیر خارجه ترکیه عنوان کرد که دوره جدیدی در روابط میان مصر و ترکیه آغاز شده است. او در پاسخ به سوالی پیرامون تعیین احتمالی سفرا گفت:«ما هنوز این مسئله را مورد بررسی قرار نداده‌ایم. نشستی در سطح معاونان وزیر و دیپلمات‌ها برگزار خواهد شد. زمانبندی هنوز مشخص نیست، بعد از آن دیدار خواهیم کرد، جزئیات این امر در آنجا بررسی خواهد شد.» چاووش‌اووغلو و سامح شکری، همتای مصری وی روز شنبه گذشته تماس تلفنی داشته و به مناسبت ماه مبارک رمضان به یکدیگر تبریک گفتند که این نخستین تماس مستقیم میان دو طرف از زمان آغاز تلاش‌های دیپلماتیک برای تنش‌زدایی‌ها در روابط آنکارا و قاهره بوده است.خلوصی آکار وزیر دفاع ترکیه نیز روز گذشته در سخنانی اعلام کرد که اطمینان دارد دوستی و روابط کشورش با مصر به زودی به سطوح بالاتری خواهد رسید. به گزارش خبرگزاری آناتولی، وزیر دفاع ترکیه در سخنانی اظهار کرد:«ما شاهد آن هستیم که روابط ما با مصر در حال توسعه است و این باعث خوشحالی دوستان می‌شود و در عین حال برخی را وحشت‌زده کرده و می‌ترساند.» آکار همچنین تاکید کرد: «ما با مردم مصر رابطه برادری، دوستی و ارزش‌های مشترکی داریم و نمی‌توان ما را از یکدیگر جدا کرد. توسعه روابط میان آنکارا و قاهره برای ترکیه، لیبی و مصر مفید و ضروری خواهد بود.»
وزیر دفاع ترکیه درباره روابط کشورش با لیبی نیز تصریح کرد: «ریشه روابط میان ترکیه و لیبی به ۵۰۰ سال پیش باز می‌گردد و ما به حمایت از این کشور در مسئله عادلانه آن ادامه خواهیم داد.» او ادامه داد: «برخی از کشورها به رهبری یونان به دلیل توافقات منعقد شده در گذشته بین ترکیه و لیبی، اقدامات تحریک‌آمیز علیه دولت فعلی لیبی انجام داده‌اند.» آکار درباره عملیات نظامی کشورش در شمال عراق نیز اعلام کرد که آنکارا آوریل گذشته دو عملیات علیه نیروهای پ‌ک‌ک انجام داد. او اضافه کرد:«ترکیه از ژانویه گذشته تاکنون موفق به خنثی‌سازی ۹۸۸ تروریست در شمال عراق و سوریه شده است.» آکار در ادامه تاکید کرد که کشورش از مقابله با تروریسم، دست نخواهد کشید و به عملیات‌هایش برای نابودی آنها ادامه خواهد داد.حضور در لیبی و حمایت از طرف‌های درگیر در آن، یکی از مهم‌ترین موارد مناقشه دو کشور در این مدت بوده است. آنکارا همواره حامی دولت مرکزی که از سوی جامعه بین‌المللی به رسمیت شناخته شده، بوده است و با ارسال هواپیماهای بدون سرنشین، سیستم دفاع هوایی و اعزام سرباز به طور فزاینده‌ای از این دولت مرکزی لیبی به نخست‌وزیری فائز سراج حمایت کرده است. در حالی که مصر در کنار روسیه و امارات متحده عربی از طرف مقابل یعنی ژنرال حفتر پشتیبانی کرده‌اند.
به هر روی مصر به عنوان همسایه هم‌مرز با لیبی، منافع خود را در این کشور دنبال می‌کند. السیسی در پی کاهش نفوذ گروه‌های اسلام‌گراست که از دولت سراج در طرابلس حمایت می‌کنند. مصر و لیبی حدود۱۲۰۰ کیلومتر مرز مشترک دارند و دولت قاهره همواره نگران امنیت این مرز طولانی در منطقه‌ای بیابانی است که تاکنون بارها شاهد حملات تروریستی بوده است. این در حالی است که در دیگر سو، ترکیه در پی آن است که مانع گسترش نفوذ مصر و امارات در لیبی شود. آنکارا هر دو کشور را رقیب منطقه‌ای خود می‌داند. از آن گذشته منافع نفت و گاز لیبی هم برای ترکیه مهم است. به عقیده ناظران سیاسی،‌حمایت ترکیه از دولت مرکزی لیبی با امید این کشور به دسترسی به ذخایر انرژی لیبی در دریای مدیترانه ارتباط مستقیم دارد. روابط مصر و ترکیه از سال ۲۰۱۳ به دنبال قدرت گرفتن عبدالفتاح السیسی و دستگیری و زندانی شدن محمد مرسی، رئیس جمهوری پیشین و از رهبران اخوان‌المسلمین، بحرانی و تیره شد. ترکیه پس از آن ریاست جمهوری السیسی را به رسمیت نشناخت و برکناری مرسی را «کودتای نظامی» توصیف کرد، در حالی که مقام‌های مصری این رخداد را در کشورشان انقلاب می‌دانند. مصر با محکوم کردن این موضع آنکارا مقام‌های دولت ترکیه را به حمایت از گروه اخوان‌المسلمین متهم کرد. تنش میان قاهره و آنکارا در پی بروز چند مسئله به ویژه بحران لیبی که تا آستانه رویارویی نظامی میان نیروهای مصر و ترکیه پیش رفت، افزایش یافت.