مزیتی که مناظره‌ها آشکار کرد
ولی‌الله شجاع پوریان (مدیرمسئول)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر

1707

محمدرضا خباز در گفت‌وگو با همدلی:

اصلاح‌طلبان واقعیت‌ها را به مردم بگویند

همدلی|  محمدرضا خباز فعال سیاسی اصلاح‌طلب و از جمله استانداران دولت اول روحانی است. او در ارزیابی خود از شرایط فعلی اصلاح‌طلبان می‌گوید که آنان باید دست به روشنگری بزنند و واقعیت را با مردم در میان بگذارند. برخلاف آنچه که انتظار می‌رفت نگرانی‌ها از رویه بررسی صلاحیت نامزدهای انتخاباتی در شورای نگهبان همچنان برقرار است. بسیاری احتمال می‌دهند که کاندیداهای مطلوب اصلاحات نتواند از فیلتر شورای نگهبان عبور کند. موضوعی که به عقیده اصلاح‌طلبان باعث کاهش مشارکت مردمی و تکرار اتفاق انتخابات مجلس در سال 98 می‌شود. خباز می‌گوید برخی از مسئولان اتفاقا این نگاه را می‌پسندند و خیلی برایشان افزایش مشارکت یا کاهش مشارکت فرقی‌ نمی‌کند. او در مصاحبه‌‌ای که با همدلی داشته به ارزیابی تصمیم اخیر شورای نگهبان درباره شرایط نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری پرداخته و آن را هم خلاف قانون اساسی و هم خلاف رویه چهل سال گذشته دانسته است. در ادامه مشروح گفت‌وگوی خباز با همدلی را می‌خوانید:
 

 شرایط انتخاباتی برای اصلاح‌طلبان سخت شده است. از یک طرف هم احتمال کاهش مشارکت وجود دارد، از سوی دیگر فعالان سیاسی می‌گویند احتمالا کاندیدای مطلوب آنان نتواند از فیلتر شورای نگهبان عبور کند. با توجه به شرایط کنونی، اصلاح‌طلبان چه کاری می‌توانند انجام دهند؟

 
 اصلاح‌طلبان الان باید روشنگری کنند. باید به مردم واقعیت را توضیح دهند. آنهایی که توان بیشتری دارند و اهل رایزنی و صحبت با مقامات کشور هستند، باید وارد شوند و اجازه بدعت ندهند تا جلوی این کار گرفته شود، ولی اگر نتوانستند و نشد، باز هم کاندیداهای اصلاح‌طلبان اکثریت شرایط را دارند، به جز تعدادی از منتخبان که برخی از شرایط اعلامی از سوی شورای نگهبان را ندارند و با این مصوبه نخواهند توانست کاندیدا شوند. پس اصلاح‌طلبان تا فرصت باقی است تلاش کنند تا مردم را آگاه کنند و این خواسته مردمی محقق شود. در این مسیر با کسانی که در شورای نگهبان اثرگذار هستند، رایزنی کنند.
 اگر این شرایط برای انتخابات پیش‌رو پذیرفته شود، در سال‌های آینده تبدیل به روال خواهد شد و این محدودیت‌ها ادامه پیدا خواهد کرد. این شرایط خلاف قانون است و با روح سخنان حضرت امام(ره) که فرمود به هیچ وجه حق محدود کردن نظر مردم را ندارید، حتی اگر اشتباه کنند. 
‌‌ 

به نظر شما با این شرایط میزان مشارکت مردم در انتخابات چگونه خواهد بود؟

 
 همه نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که از اسفند سال98 که در تأیید صلاحیت‌های نامزدهای مجلس خیلی سخت‌گیری شد و عده زیادی از نیروهای توانا را از صحنه خارج کردند و مردم کمی شرکت کردند، اگر در انتخابات ریاست جمهوری هم مانند شرایطی که هیأت نظارت مجلس برای انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا عمل کرده و همه رقبای سیاسی را کنار زدند، ایجاد شود؛ به قول حضرتی که در بیانیه حزب اعتماد ملی اعلام کرده بودند که یک پاک‌سازی سیاسی کردند، کسانی هم که مایل به رأی دادن هستند،‌ نمی‌آیند. وقتی کاندیدایی ندارند، چرا در انتخابات حضور یابند، یا چرا رأی سفید بدهند؟ در نتیجه انتخابات حداقلی خواهد شد.
 البته عده‌‌ای در کشور که جزو مقامات تصمیم‌گیر و تصمیم‌ساز هم هستند، از انتخابات حداقلی بدشان‌ نمی‌آید؛ یعنی شیرینی انتخابات حداقلی از اسفند98 در کام این‌ها هست و می‌گویند کاندیدای ما رأی بیاورد. اگرچه این پیروزی با رأی کم باشد و انسجام داخلی و امنیت داخلی کشور به‌هم بخورد، برای آنان مهم نیست و تنها برای آنان رأی آوردن کاندیدای خودشان مهم است. انتظار ما این است که هیأت‌های نظارت و اجرایی، سلیقه‌‌ای عمل نکنند و مرّ قانون را اجرا کنند.
 

 به نظر شما این روالی که شورای نگهبان در پیش گرفته بر اساس وظیفه ذاتی است که بر اساس قانون اساسی برای آن تعریف شده است؟

 
در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران حدود و اختیاراتی برای شورای نگهبان قائل هستیم، یعنی شورای نگهبان نظارت بر سه انتخابات را برعهده دارد، ولی همه این‌ها بر مبنای قانونی است که در مجلس شورای اسلامی تصویب شده و به تأیید شورای نگهبان رسیده و درواقع قانون شده است. می‌توان گفت که شورای نگهبان قانونگذار نیست، بلکه شورای نگهبان مجری قوانینی است که در مجلس تصویب شده و به تأیید شورای نگهبان رسیده است. 
پیش از این تعدادی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی، به دنبال قانونی کردن مشابه چیزی که اکنون از سوی شورای نگهبان منتشر شده، بودند. طرح‌هایی که آقایان نوشته و به مجلس آوردند در پیشنهاد طراحان بود. آن زمان، ما خطاب به نمایندگان عرض کردیم که ببینید مشکل شورای نگهبان چیست؟ یعنی شورای نگهبان چه گرفتاری در کاندیدا شدن افراد برای ریاست جمهوری دارد؟
 

  به نظر شما الان شورای نگهبان چه مسئله‌‌ای با قانون انتخابات دارد؟ از نظرشان چه چیزی باید در قانون انتخابات ریاست جمهوری اصلاح‌ شود؟ 

 
‌‌-مشکل شورای نگهبان در شرایط فعلی این است که هزار نفر در انتخابات ریاست جمهوری به عنوان کاندیدا ثبت نام می‌کنند که اکثریت قریب به اتفاق، شرایط کاندیداتوری ریاست جمهوری را ندارند. لذا اگر واقعا می‌خواهید مشکل کشور را حل کنید، این مشکل را برطرف کنید. ببینید در دنیا چه رخ می‌دهد؟ چرا در کشورهای بزرگ نهایتاً پنج نفر کاندیدا می‌شوند؟ مشکل کجاست؟ این که تعداد زیادی کاندیدا شوند علامت دموکراسی است؟ نه این نشان دموکراسی نیست. دوازده سال پیش از تلویزیون نشان می‌دادند یک نفر با سیبلی چخماقی یک نفر با کشکول وارد می‌شدند و این‌ها وهن ریاست جمهوری بود. این مسائل در فرایند ثبت نام انتخابات حل شود. 
چرا دنبال سن حداقل و حداکثر هستید؟ می‌خواهید کاری کنید که فقط کاندیدای مطلوب‌تان در صحنه باقی بماند. شما باید از اختیار خود برای قانونگذاری، حُسن استفاده را کنید. کاری کنید که مشکل حل شود و هر چهار سال ما مضحکه بیگانگان قرار نگیریم و بهترین کار هم این است که شما نیز مثل همه دنیا، احزاب درون نظام را تقویت کنید. کاندیداها را بگویید از کانال احزاب بیایند. احزاب هم برای حفظ آبروی خود افرادی را اجازه حضور می‌دهند که شایستگی لازم را داشته باشند. ما که تافته جدا بافته نیستیم. در همه جای دنیا، کاندیداها از طریق احزاب معرفی می‌شوند. 
 

  با تعیین محدوده سنی برای کاندیدا عملا بسیاری از افراد موردنظر اصلاح‌طلبان کنار گذاشته می‌شوند، به نظر شما تعیین محدوده سنی برای نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری کار درستی است؟

 
 براساس نظر شورای نگهبان، سن کاندیداها را به 40 تا 70سال محدود کرده‌اند، در صورتی که در بسیاری از کشورهای مهم دنیا رئیس جمهوری از میان افراد بالای هفتاد سال بوده و از موفق‌ترین کشورها هم هستند. 
در نتیجه وقتی این محدوده سنی را تعیین می‌کنید، عملاً کاندیداهایی را که می‌شناسید چه کسانی هستند، از میدان خارج می‌کنید. نظر بنده این است که به جای این کار بگویید همه به یک نفر رأی بدهند و اسم کاندیدای مورد نظر خود را بیاورید. البته این حرف را خطاب به نمایندگان زدم. 
ما معضلی داریم از روزی که ثبت نام انتخابات ریاست جمهوری شروع می‌شود، عده زیادی با روش‌های مختلف خواهند آمد و الان هم برخی صحبت‌هایی می‌کنند که موجب وهن نظام است. این‌ها دنبال حل مشکل نبودند، دنبال کاندیدای مورد نظر خودشان بودند. این تأیید نشد. حالا شورای نگهبان آمده شرایطی را قائل شده است. این شرایط محدود کننده است که از اختیارات شورای نگهبان نیست بلکه در اختیار قانونگذار است. در شرایط کنونی برای حل معضل موجود، شورای نگهبان می‌تواند محدودیت حزبی قرار دهد؛ یعنی به عنوان مثال بگوید کسی می‌تواند کاندیدا شود که احزاب نظام او را تأیید کنند. این هم محدودیت هست و هم نیست. محدودیت هست، چون هزار نفر‌ نمی‌توانند کاندیدا کنند و هم افراد دارای سابقه حزبی و صلاحیت‌دار معرفی می‌شوند. 
 این که شورای نگهبان بگوید چه کسانی کاندیدا شوند و چه کسانی نشوند، محدودیتی خلاف قوانین مصرح کشور است و حتی خلاف روالی است که ظرف 42 سال گذشته پس از پیروزی انقلاب اسلامی در این کشور حاکم بوده است. با توجه به این‌که مجلس شورای اسلامی، قانون انتخابات ریاست جمهوری را تغییر نداده است، تغییر شورای نگهبان بیشتر جنبه سیاسی دارد. شورای نگهبان برای آن که هزار نفر کاندیدا نشوند، این کار را انجام داده است که این هم خلاف قانون است. مجلس شورای اسلامی، شورای نگهبان یا هرکسی که دلسوز کشور است، بداند که ما چاره‌‌ای جز این نداریم که کاندیداها از طریق احزاب وارد رقابت انتخابات شوند و در این صورت است که تعداد کاندیداها محدود می‌شود. در نتیجه شورای نگهبان نیز به جای جست‌وجو در بین هزار نفر، می‌تواند به بررسی 40 یا 50نفری که کاندیدا شده‌اند، بپردازد.