مسئله‌ای که صورتش هیچ‌گاه پاک نمی‌شود
فضل‌الله یاری (سردبیر)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر

1670

روزنامه واشنگتن‌پست بررسی کرد:

پاسخ به چرایی ترور، مهم‌تر از چگونگی آن

همدلی| محسن رفیق: پس از ترور یک مقام مهم هسته‌ای ایران در روز جمعه هفتم آذرماه جاری، همه نگاه‌‌ها در مرحله نخست به سمت شناسایی عوامل اصلی این ترور و چگونگی انجام این عملیات تروریستی معطوف شد. در این میان به نظر می‌رسد در حالی که حجم زیادی از اخبار رسانه‌‌ها، تحلیل‌‌های متفاوت در مورد جزئیات لحظه ترور و دست داشتن رژیم صهیونیستی در عملیاتی کردن آن را مورد بررسی قرار دادند، پرداختن به ‌‌مسئله‌ای مهم، یعنی دلایل اصلی انجام این ترور قدری در حاشیه باقی ماند. در همین زمینه سه روز پس از این اتفاق، روزنامه واشنگتن‌پست در یک مقاله تحلیلی به برخی از این دلایل اشاره کرده است. ترجمه این مقاله را که توسط استیو هندریکس، رئیس دفتر واشنگتن پست در رژیم صهیونیستی، نوشته شده است، در ادامه می‌خوانید:
در پی ترور دانشمند ارشد هسته‌ای ایران‌‌، پرسش‌‌ها در مورد این عملیات به سرعت از سمت «چه کسی عامل اصلی این ترور بوده است؟»، به سمت «به چه دلیل انجام شده است؟» تغییر یافته‌‌‌اند. مفسران، گذشته از امتناع رژیم اسرائیل از اظهارنظر در مورد تروری که نشانگر عملیات مخفی این رژیم بوده است، در پی فهم اهدافی هستند که بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر این رژیم به دنبال دستیابی به آنها بوده است.
آیا نتانیاهو به دنبال تحریک تهران به واکنش نظامی بوده است تا از آن طریق، حمله آمریکایی‌‌ها به پایگاه‌‌های هسته‌ای ایران در هفته‌‌های پایانی دولت ترامپ را توجیه‌پذیر نشان دهد؟ یا ‌‌‌این‌که از بین بردن احتمال بازگشت به میز مذاکره، که رئیس جمهور بایدن وعده آن را داده است، هدف اصلی او بوده است؟ شاید هم نتانیاهو از فرصت ایجاد شده استفاده کرده است تا با ترور مغز برنامه هسته‌ای ایران که در صدر لیست اهداف این رژیم قرار داشت، از خویشتنداری تهران در این شرایط حساس به نفع خود بهره گیرد.
به نظر می‌رسد نتانیاهو نوعی تحرک و تغییر استراتژیک را در شرایط پیچیده کنونی منطقه، در دستور کار خود قرار داده است و سعی دارد ضمن تلاش برای تغییر اتحادها در خاورمیانه، پوششی برای مشکلات ناشی از خاورمیانه بدون حضور ترامپ و همچنین معضلات حقوقی و سیاسی خود در صحنه سیاست داخلی اسرائیل، فراهم آورد. بر همین اساس دور از ذهن نیست که نتانیاهو با توجه به برنامه اعلامی بایدن و پیشنهاد او برای ایجاد «یک مسیر دیپلماتیک محتاطانه» با ایران، خواهان آن باشد تا رئیس جمهور ترامپ را نسبت به برنامه‌ای در جهت وارد آوردن ضربه‌ای قاطع علیه برنامه هسته‌ای ایران،‌ تحت فشار قرار دهد.
به هر روی نتانیاهو در حالی گزینه‌‌های جدید را پیش روی خود قرار داده است که از طرفی ویروس کرونا تاثیر منفی بسیار زیادی بر اقتصاد اسرائیل گذاشته است و از طرفی دیگر دادگاه اورشلیم او را با اتهام‌‌های نظیر رشوه‌خواری و کلاهبرداری روبه‌رو کرده است، از این رو طراحی جنگی با مخالف دیرینه و دشمن شماره یک این کشور می‌تواند حمایت مردمی قابل ملاحظه‌ای را در صحنه داخلی برای او به دنبال داشته باشد.
در همین زمینه چاک فریلیچ‌‌، معاون سابق مشاور امنیت ملی رژیم اسرائیل، می‌گوید:«اگر چه نتانیاهو همیشه در خصوص اقدام نظامی محتاطانه عمل کرده است، اما در حال حاضر او با ترکیبی از اهداف استراتژیک سیاسی روبه‌رو است و نیاز به ایجاد تحولات چشمگیری دارد تا نشان دهد رهبری شایسته برای دولت اسرائیل است.» بر اساس گفته‌‌های فریلیچ، برخی از کارشناسان امنیت ملی این رژیم بر این باورند که نتانیاهو به دنبال آن است تا با استفاده از عملیات جاسوسی و کمک گرفتن از ایالات متحده در این زمینه، برخورد با سانتریفیوژهای هسته‌ای ایران قبل از به قدرت رسیدن بایدن در 20 ژانویه و کنترل پنتاگون توسط او را عملیاتی کند. این معاون سابق مشاور امنیت ملی رژیم اسرائیل می‌گوید: «رژیم اسرائیل آماده فشار برای پایان دادن به مشکلات ناشی از برنامه هسته‌ای ایران است. این مشکل 30سال است که با ما بوده است و اکنون وقت آن است که به آن پایان دهیم.» فریلیچ همچنین اظهار کرده است که این استراتژی از شش ماه پیش در دستور کار قرار گرفته است اما با توجه به خطر از بین رفتن روابط گسترده رژیم اسرائیل با رئیس جمهور جدید آمریکا، قدری محتاطانه‌تر پیگیری شده است.
اگر چه رهبران ایران، از کلمه انتقام در برابر رژیم اسرائیل استفاده کرده‌‌‌اند، اما برخی معتقدند که نتانیاهو بر این باور است که ترور فخری‌زاده، یعنی همان شخصی که دو سال پیشتر و در کنفرانس خبری 2018 نام او را اعلام کرده بود، نمی‌تواند ایران را به واکنشی متقابل در این شرایط سوق دهد.
انجام این ترور پیچیده که با ادعاهای متفاوتی به حضور یک دسته از عوامل تروریستی، یک بمب جاسازی شده در خودرو و همچنین به یک سوپر سلاح کنترل شده توسط ماهواره نسبت داده شده است، از ماه‌‌ها پیش برنامه‌ریزی شده بود. با این وجود اگر هم احتمالی برای شلیک ماشه جنگ وجود داشته باشد، با توجه به مشکلات موجود، نتانیاهو نوع محدود آن را مطلوب خواهد دانست و از گسترده کردن آن پرهیز خواهد کرد. در همین زمینه یوسی ملمان، که تحقیقات زیادی در مورد عملیات مخفی رژیم اسرائیل داشته است، می‌گوید: «نتانیاهو در پی جنگی گسترده با ایران نیست. او یک خطر محاسبه شده را در ذهن دارد که بر اساس آن ایرانیان به انتقام متناسب بسنده می‌کنند و حمله موشکی را در برنامه خود قرار نمی‌دهند.»
از سوی دیگر تندروهای ایران، رهبران را تحت فشار قرار داده‌‌‌اند تا در پاسخ به این عمل تحقیرآمیز رژیم اسرائیل، حمله به خاک این کشور را در دستور کار خود قرار دهند. در همین زمینه روزنامه کیهان روز یکشنبه گذشته از مسئولان خواست تا در صورت اثبات نقش رژیم اسرائیل در ترور، به حیفا، یک شهر بندری در نزدیکی مرز شمالی رژیم صهیونیستی با لبنان حمله کند و تلفات سنگین انسانی بر جای بگذارد. اما به نظر می‌رسد ایران به دلیل رویارویی با تحریم‌‌های اقتصادی فلج کننده‌‌، تلفات سنگین بحران ویروس کرونا و احتمال بروز ناآرامی‌‌های داخلی، در این مورد با احتیاط بیشتری رفتار کند.
به عقیده برخی ناظران، عدم اقدام متقابل ایرانی‌‌ها از روز جمعه تاکنون، می‌تواند نشانه‌ای باشد بر این که آنها در انتظار برنامه‌‌های جدید کاخ سفید به سر برده و به همین دلیل عملیاتی کردن انتقام خود را به تاخیر می‌اندازند. چاک فریلیچ‌‌، معاون سابق مشاور امنیت ملی رژیم اسرائیل در این زمینه می‌گوید:«اگر آنها در چند روز آینده کاری انجام ندهند‌‌، احتمالا تا قبل از آمدن بایدن چنین کاری را نخواهند کرد.»
با این وجود رژیم اسرائیل برای یک ضد حمله آماده شده است؛ سفارتخانه‌‌هایش در آماده‌باش کامل هستند و وزارت دفاع این رژیم در هماهنگی با امارات متحده عربی، راهکارهایی را در نظر گرفته‌‌‌اند که هزاران گردشگر اسرائیلی را که پس از امضای توافقنامه صلح دو کشور، قصد سفر به دوبی و ابوظبی را داشته و از نظر اسرائیل از اهداف بالقوه حمله ایران محسوب می‌شوند را از خطر احتمالی مصون نگاه دارند.
در همین حال اندکی پس از ترور فخري‌زاده، جلساتی بین مقامات عالي‌رتبه آمريكا با اسرائيل و عربستان سعودي ترتیب داده شد، جلساتی که البته برخی وقوع آن را تکذیب کردند. بر این اساس گفته می‌شود دو روز پس از دیدار مایک پمپئو وزیر خارجه ایالات متحده با نتانیاهو، نتانیاهو به صورت مخفیانه با یک هواپیمای شخصی به عربستان سعودی پرواز کرد تا با محمد بن سلمان ولیعهد این کشور در حضور پمپئو دیدار کند، هر چند سعودی‌‌ها حضور نتانیاهو را انکار کرده‌‌‌اند.
براین اساس با در نظر گرفتن گزینه‌‌هایی چون نشست مشترک و پنهانی پمپئو، بن سلمان و تنانیاهو، نزدیک شدن زمان ترک کاخ سفید از سوی ترامپ و آماده شدن نتانیاهو برای انتخابات آینده در رژیم صهیونیستی می‌توان نتیجه گرفت که عملیات ترور مقام هسته‌ای ایران، تصمیمی یک سویه نبوده است.
فارغ از انگیزه‌‌های حمله تروریستی اخیر در ایران، این عملیات باعث ایجاد یک فضای دیپلماتیک ناموزون در وزارت امور خارجه دولت بایدن خواهد شد. از نگاه تهران، مجموعه‌ای از دشمنان برای مقابله با ایران در منطقه هم پیمان شده‌‌‌اند، در حالی که در دیگر سو و در نگاه بایدن، دشمنان مورد اشاره ایران در حقیقت متحدان آمریکا در منطقه هستند که همگی ایران را تهدید اصلی خود می‌دانند و در پی آن هستند تا درباره نظرات خود، در واشنگتن به اشتراک برسند. در این میان اما دور از انتظار نخواهد بود که اسرائیل تمام توان خود را در پی دستیابی به این نتیجه مشترک، هزینه نکرده و بی‌تابانه خود را وارد یک بازی دشوار با ایران کند.
واشنگنتن پست – 30 نوامبر 2020
ترجمه : محسن رفیق