برخی مسئولان وتلاش برای ایجاد نارضایتی
فضل الله یاری (سردبیر)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر

2027
جهت اشتراک در روزنامه همدلی ایمیل خود را ثبت فرمائید


همدلی در گفت‌وگو با «پروانه مافی» بررسی کرد:

مناقشه‌ بی‌پایان بر سر مفهوم «رجل سیاسی»

همدلی| مناقشه‌ها بر سر مفهوم رجل سیاسی در قانون اساسی و برداشت جنسیتی از آن در هر انتخابات مطرح می‌شود. هر بار اگرچه دو طیف از نظرات درباره مفهوم رجل سیاسی در باب حضور در انتخابات وجود داشته، اما در عمل هیچ زن رئیس جمهوری در ایران نداشته‌ایم. اخیراً احمد خاتمی، عضو فقهای شورای نگهبان در پاسخ به سوالی مبنی بر این‌که نظر شما در خصوص اظهارنظرهای مختلفی که اخیراً پیرامون کاندیداتوری زنان در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۴۰۰ و این‌که زنان هم می‌توانند مصداقی از رجل سیاسی باشند، چیست، گفته است: «تصریح قانون اساسی جمهوری اسلامی است که کاندیداهای ریاست جمهوری از رجال باشند و مفهوم رجال هم روشن است. بنابراین ما در این عرصه تسلیم قانون هستیم و قانون هرگونه نظر بدهد به آن عمل خواهیم کرد.»
با این حال در این موضوع حتی بین اعضای فقهای شورای نگهبان نظر یکسانی وجود ندارد. عباسعلی کدخدایی چندی پیش درباره حضور زنان در انتخابات صحبت کرده و گفته بود:«ثبت نام که بلامانع است، اما بحث‌های دیگر هم باید به تدریج حل شود.»
وی در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر این‌که شورای نگهبان هیچ زمانی زنی را به دلیل نامزد بودن رد نکرده است و آیا این را تایید می‌کنید؟ گفت:«نظر شورای نگهبان همیشه اعلام شده است و با توجه به معیارهایی که در قالب رجل سیاسی مذهبی داریم، اعضای شورای نگهبان بررسی می‌کنند و اعلام نظر هم شده است و در واقع به این مفهوم خیر.»

آسیب قانون و نظرات دو پهلو به مشارکت سیاسی زنان

حتی نظرات تقریباً مثبت اعضای شورای نگهبان درباره حضور زنان در انتخابات نیز همواره دو پهلو بوده است. به نظر می‌رسد خشت اولی که در زمان تصویب ماده 115 قانون اساسی که در انتخاب رئیس جمهور با اضافه کردن واژه «رجل سیاسی» گذاشته شد، تا ثریا دیوار بر همین پایه و بنا بالا خواهد رفت. این ابهام قانونی سال‌ها به مردان کمک کرد تا زنان را از رده‌‌های بالای مشارکت سیاسی و کرسی ریاست جمهوری محروم کنند و حتی در اظهارنظرهای موردی و مثبت به نفع حضور زنان از سوی شورای نگهبان نیز همیشه این ابهام وجود داشته است. پروانه مافی، فعال سیاسی اصلاح‌طلب و نماینده مجلس دهم كه در اين باره با خبرنگار سياسي همدلي گفت‌وگو كرده، مي‌گويد که «در زمان تصویب و تدوین قانون اساسی که خانم منیره گرجی به عنوان نماینده زنان در مجلس حضور داشته، به خوبی از موضوع دفاع کرده است.» او تاکید کرد: «رجل به معنای شخصیت است و اشاره به مذکر بودن ندارد؛ چراکه اگر منظور قانونگذار شرکت مردان در انتخابات ریاست جمهوری بود، می‌توانست صراحتاً از واژه مذکر استفاده کند. رجل به معنای فرد یا انسان فارغ از جنسیت است که به مسائل بین‌المللی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی مسلط باشد و بتواند جمهوری را اداره کند.»
وی با بیان این‌که آقای کدخدایی سخنگوی شورای نگهبان در مصاحبه‌ای داشتند، بر همین موضوع تاکید کردند، گفت:«ایشان بارها گفته است که در تصمیم‌گیری‌های شورای نگهبان تاکنون مشکلی از نظر جنسیت نداشته‌ایم. این نظر اکنون نیز وجود دارد. » این فعال سیاسی اصلاح‌طلب با اشاره به صحبت‌های اخیر سیداحمد خاتمی درباره مفهوم رجل سیاسی تصریح کرد:«به هر حال افراد نظرات خودشان را می‌گویند. آنچه در قانون اساسی است و تفسیری که دبیر شورای نگهبان ارائه می‌کند، کاملاً روشن است و رجل سیاسی هیچ‌گاه مبتنی بر مرد بودن نیست. زنان هم اگر بینش عمیق، تجربیات مدیریت سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و... داشته باشند و در رده‌های بالای کشور، مدیریت‌های کلان و نمایندگی مجلس شورای اسلامی حضور داشته باشند، می‌توانند در انتخابات شرکت کنند. ضمن این‌که واژه رجل در عربی نیز به معنای شخصیت و دال بر شخصیت افراد است نه جنسیت آنها.»

مشارکت انتخاباتی زنان را پایین نیاورید

البته این گونه اظهارنظرها می‌تواند بر مشارکت انتخاباتی زنان به عنوان نیمی از جامعه نیز تاثیر بگذارد. مافی تاکید کرد:«متاسفانه ارائه این گونه نظرات شخصی و فردی از سوی افرادی که در جایگاه‌های سیاسی و کلان کشور قرار دارند، می‌تواند آمار مشارکت زنان و مردم را در انتخابات پایین بیاورد و باید به این مسئله توجه کنیم. کسانی که در موقعیت‌های حساس سیاسی قرار دارند، نباید جوری حرف بزنند که مشارکت در انتخابات تحت تاثیر قرار بگیرد.» وی افزود:«زنان بیش از 50 درصد جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند. این نگاه یک‌جانبه که فقط جنس مرد را بخواهد در امور مداخله بدهد، تاثیر زیادی در پیشرفت زنان می‌گذارد و می‌تواند مخرب باشد. ترویج این نوع افکار روی زنان و حتی مردان که موافق فعالیت‌های سیاسی زنان هستند، تاثیر دارد و سطح مشارکت را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. کسانی که در سمت‌های مهم کشور قرار دارند باید نسبت به نتایج اظهار نظرهایشان دقت کنند. برای پر شور شدن انتخابات‌هایی که پیش رو داریم، باید نظر زنان را نیز جلب کنیم.»
مافی با اشاره به نقش دولت در افزایش مشارکت سیاسی زنان گفت:«خیلی به دولت‌ها امیدی نیست. ما منتظر بودیم که آقای روحانی در کابینه‌اش وزیر زن معرفی کند، اما محقق نشد. البته این بدان معنی نیست که از اندیشه‌های متعالی دست بکشیم. هر بانوی پرتوان و با برنامه‌ای که تجربه نمایندگی مدیریت کلان و فعالیت در نهادها و ارگان‌های کشور را داشته باشد، باید احساس تکلیف کند و در انتخابات نامزد شود.»
وی با اشاره به این‌که زنان نباید در این زمینه منفعل باشند، گفت:«البته توصیه من این است که نباید این عرصه را خیلی شلوغ کرد. افرادی که تجربه کلانی ندارند، باید کمک کنند تا زنانی در انتخابات نامزد شوند که تجربه کافی را داشته باشند. این‌که هر کسی حس کند می‌تواند این مهم را به دوش بکشد، به فعالیت اصلی زنان لطمه می‌زند بلکه زنانی که شرایط تصریح شده از سوی سخنگوی شورای نگهبان را دارا هستند، باید به عرصه بیایند.» وی در پاسخ به این پرسش که چرا شورای هماهنگی و شورای‌عالی اصلاح‌طلبان برای معرفی نامزد زن اقدامی نمی‌کنند، گفت:«بالاخره تصمیمات با احزاب بزرگ است. زنان باید با این احزاب وارد مذاکره شوند و حمایت آنها را جلب کنند تا بتوان به حمایت‌های جناحی از زنان نیز رسید.»