گفتن‌ها و نگفتن‌های رئیس جمهور
مهدی روزبهانی (روزنامه‌نگار)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر

گفت‌و‌گو‌ با «برزو نیک‌نژاد» کارگردان فیلم سینمایی «دوزیست» در جشنواره فجر، همراه با نگاهی به این فیلم

دوزیست؛ داستان دورویی آدم‌ها

همدلی|علی نامجو:«دوزیست» یکی از فیلم‌هایی بود که در جشنواره سی‌وهشتم فجر به نمایش درآمد. این اثر سینمایی را برزو نیک‌نژاد کارگردانی و نویسندگی کرده بود و سعید خانی تهیه‌کنندگی آن را بر عهده داشت. جواد عزتی،‌هادی حجازی‌فر، ستاره پسیانی، مجید نوروزی، الهام اخوان، سعید پورصمیمی، مانی حقیقی و پژمان جمشیدی بازیگران فیلم «دوزیست» بودند.
موسیقی این فیلم را آرمان موسی‌پور ساخته بود، فیلم‌برداری‌اش را علیرضا برازنده انجام داد و مهدی سعدی تدوین آن را بر عهده داشت. ماجرای این فیلم حول قصه جدایی زنی صیغه‌ای از پسری که او را با جنینی در شکم رها کرده و رفته، شکل می‌گیرد و در این مسیر گروهی از دوستان که دور و بر هم زندگی می‌کنند و در گاراژی متروکه به آن دختر پناه داده‌اند، ماجرای «دوزیست» را شکل می‌دهند.
اگر بنا باشد به سراغ ایرادات اصلی این فیلم برویم می‌شود به دو نکته اساسی اشاره کرد. اول از همه گزاره صیغه شدن دختری باکره با پسری که خاطرخواه او بوده و پدر و مادر دختر با ازدواج آنها مخالفت کرده‌اند، یکی از چالش‌های بزرگ فیلم را پیش روی مخاطب قرار می‌دهد. همه می‌دانند که برای ازدواج دختر به اذن پدر نیاز است و در غیر این صورت هیچ محضری نمی‌تواند ازدواج او با کسی را ثبت کند، مگر اینکه حاکم شرع بعد از تحقیق از خانواده دختر به این نتیجه برسد که آنها بی‌دلیل جلوی ازدواج فرزندشان با پسری متعارف را گرفته‌اند.
در فیلم از اینکه ازدواج آنها در محضری به شکلی غیرقانونی ثبت شده یا حاکم شرع بعد از بررسی دلایل و مستندات به این نتیجه رسیده که خودش در جایگاه ولی دختر اذن ازدواج را صادر کند، حرفی به میان نمی‌آید و نبود این بخش در «دوزیست» می‌تواند در ذهن مخاطب این ذهنیت را ایجاد کند که قانون به دختری که پدرش با ازدواج او مخالف است، اجازه ازدواج آن هم از نوع موقتش را می‌دهد. از طرف دیگر قصه این فیلم لبریز از خرده‌داستان‌هایی است که کارگردان تا حدی که صلاح دانسته از طریق آن‌ها از شخصیت‌های مختلف به تماشاگر شناخت می‌دهد، اما «دوزیست» پایانی دارد که هیچ ارتباط معقولی با کلیت ماجرای فیلم پیدا نمی‌کند(البته شنیده شده که نیک‌نژاد در حال تغییر پایان‌بندی فیلم است، اما به هر حال در نسخه‌ای که در جشنواره سی‌وهشتم فیلم به نمایش درآمد در پایان‌بندی یک غافلگیری وجود دارد که با بدنه کلی فیلم به‌هیچ‌عنوان سازگار نیست). این فیلم اما نقاط عطف و روشن زیادی دارد.
سعید پورصمیمی بازیگر کهنه‌کار سینما، تئاتر و تلویزیون بعد از سال‌ها دوری از پرده نقره‌ای در این فیلم بازی درخشانی را از خود ارائه داده و نشان داده که هنوز بخش‌های زیادی از هنرش را به تماشاگران سینمای ایران نشان نداده است. جواد عزتی هم که نقش اول مرد این فیلم را بازی می‌کند، ارائه قابل قبولی داشته شده است. هرچند بازی «‌مانی حقیقی» را در طول سال‌هایی که او را روی پرده سینما دیده‌ام، هیچ‌گاه دوست نداشته‌ام، اما در «دوزیست» با وجود تبدیل نشدنش به کاراکتر، تیپی را از خود ارائه داده که می‌شود گفت بد نبود. پژمان جمشیدی در این فیلم سردرگم است و شاید حتی به تیپ هم بدل نشده است، چه برسد به کاراکتر.‌هادی حجازی فر را اما باید بدترین نقش «دوزیست» به‌حساب آورد.
او در این فیلم مأموریت مشخصی داشته اما با توجه به آنچه مخاطب از او و بازی‌اش در سینما در ذهن دارد و البته با توجه به میمیک و استیل فیزیکی و البته بازی‌اش، او را می‌شود ناموفق‌ترین بازیگر فیلم سینمایی «دوزیست» دانست. اوج موفقیت بازیگران این فیلم به‌احتمال مربوط به الهام اخوان است؛ بازیگری که اولین حضور سینمایی‌اش را در فیلم نیک‌نژاد تجربه کرد.
او پیش‌ازاین پشت دوربین با نیک‌نژاد همکاری می‌کرد و به قول کارگردان: «با توجه به تئاترهایی که روی صحنه برده بود و با در نظر گرفتن تحصیلات مرتبطش با دنیای تصویر، «دوزیست» فضایی شد برای محک زدن توانایی‌های او در عرصه بازیگری سینما و باید گفت او این تجربه را به شکلی رخشان پشت سر گذاشت».
ستاره پسیانی هم به‌عنوان نقش مکمل زن در این فیلم بازی بهتری در قیاس با دیگر آثاری که با حضور او در جشنواره امسال به نمایش درآمد، از خودش نشان داد.
یکی دیگر از بخش‌های درخشان فیلم سینمایی «دوزیست» موسیقی متن فیلم است که همراه و هماهنگ با محتوا ساخته شده است. موسی‌پور نشان داد که برای ساخت یک موسیقی متن خوب نیاز به شلوغ‌بازی و استفاده از ارکسترهای پرجمعیت نیست و اگر آهنگساز در ذهنش به‌اندازه کافی جوشش و داده داشته باشد، می‌تواند کاری کند که در بسیاری از فیلم‌های امسال جشنواره درزمینه موسیقی انجام نشد. در ادامه با «بروز نیک‌نژاد» کارگردان فیلم سینمایی دوزیست گفت‌وگو کرده‌ایم که می‌خوانید.
او درباره کلیت فیلمش به همدلی گفت: «این فیلم تصویری از بغض‌های فروخورده‌ای است که در طول سال‌ها بر همه ما تحمیل شده و اصلاً داستان «دوزیست» عیان کننده دورویی آدم‌ها در زندگی‌شان و البته در ارتباط‌شان با دوستان و آشنایان‌شان است».
این کارگردان به انتخاب بازیگران این فیلم هم اشاره کرد و توضیح داد: «قطعا این قصه با آدم‌های دیگر، طور دیگری روایت می‌شد، همان‌طور که اگر شما به جای من می‌آمدید به نشست، طور دیگری سخن می‌گفتید. من در این فیلم آدم‌های قصه را درگیر کرده‌ام؛ آدم‌هایی که انگار جور دیگری هستند. همه ما ایرانیان دوست داریم مرد و لوطی و صادق باشیم اما خیلی وقت‌ها این امکان وجود ندارد».
نیک‌نژاد البته درباره چالش حقوقی فیلم هم گفت:« من خودم را حقوقدان نمی‌دانم و در این فیلم هدفم بیان معضلی بوده که احتمالاً خیلی‌هایمان می‌توانیم دوروبرمان لااقل یک نمونه از آن را سراغ بگیریم.
این نکته را هم می‌دانید که اگر پدر دختری بدون دلیل با ازدواج او با پسری مخالفت کند، قاضی می‌تواند اجازه این ازدواج را صادر کند، اما اگر فکر می‌کنید این موضوع در فیلم روشن نیست، حق با شماست و من حتماً به آن فکر خواهم کرد».
یکی از اظهارنظر جالب و حتی خنده‌دار بعضی از اهالی رسانه درباره «دوزیست» در اکران فیلم در پردیس سینمایی ملت این بود که آغازش به دلیل ورود دختری باردار که از گروهی کمک می‌خواهد، شبیه فیلم‌فارسی‌هاست.
نیک‌نژاد در این باره هم گفت: «قصه‌های من همیشه ساده آغاز می‌شوند. این سادگی در صحنه، فیلم‌برداری، دکوپاژ، جنس بازیگری و بقیه بخش‌های فیلم وجود دارد. این سادگی قرار است یک معنای پیچیده پیدا کند. این نکته را هم باید بگویم که ما ایرانیان به طور کلی آدم‌های ساده‌ای هستیم و اگر مثلا قتلی اتفاق بیفتد خیلی زود قاتل پیدا می‌شود. اگر به قصه‌های مطرح دنیا هم نگاه کنید، همین سادگی باعث جذابیت‌ بیشتر می‌شود».
نیک‌نژاد درباره نبود گفت‌و‌گو میان ایرانیان هم سخن گفت و توضیح داد: «ممکن است خانمی به محل کار شما بیاید و شما از سر مرام و معرفت به او خوبی کنید. او شاید از سر حجب و حیایی که دارد هیچ وقت این حرف را به زبان نیاورد، اما ممکن است خوبی‌های شما را در ذهنش تعبیر به خاطرخواهی‌تان کند».
او درباره حضور سعید پورصمیمی هم در فیلم سینمایی «دوزیست» گفت: «قرار بود این فیلم را آذرماه سال قبل آغاز کنم، اما جمع کردن این همه بازیگر شناخته شده کنارهم و در آن زمان کاری تقریبا غیرممکن بود. با این توضیح، باید بگویم که حضور استاد پورصمیمی اولین انتخاب من برای فیلم «دوزیست» بود.
من می‌دانم که بسیاری از دفاتر سینمایی علاقه‌مند به حضور ایشان در فیلم‌هایشان هستند و این برای من باعث افتخار است که آقای پورصمیمی پذیرفت در این فیلم حضور پیدا کند و هنرش را در فیلم «دوزیست» به ما و مخاطبان هدیه کند».
این کارگردان در بخش پایانی گفت‌وگو با همدلی توضیح داد:«من خیلی تلاش کردم که در فیلم خیلی حرف‌ها را نزنم. درباره فیلم هم نقدهای مختلف مثبت و منفی دریافت کرده‌ام. باید بگویم برزو نیک‌نژاد نوعی در جایی از زندگی‌اش طاقتش را از دست می‌دهد و جبر زندگی، او را مجبور می‌کند که دوزیست‌وار زندگی کند. اینکه تا چه حد توانستم فعالان در رسانه‌های مختلف را راضی کنم، نمی‌دانم، اما خودم از نتیجه کارم رضایت دارم».
در پایان چه بسا باید برزو نیک‌نژاد را موفق‌ترین چهره این فیلم به‌حساب آورد. او در «دوزیست» به سراغ ساخت سوژه‌ای اجتماعی رفته، هرچند خودش می‌گوید:««دوزیست» و شخصیت‌هایش به سراغ او آمدند تا فیلم را بسازد.» او فیلمی اجتماعی را ساخته که شبیه فیلم‌های اجتماعی امروز سینمای ایران نیست. در فیلمش ادعای بزرگی ندارد و توانسته از پس کاری که می‌خواسته بربیاید. شاید به‌جرئت بتوانم بگویم که مخاطبان سینمای ایران باید این فیلم را در فصل اکران ببینند و «دوزیست» از آن جمله آثاری است که نباید از دستش داد.