دوم خرداد و دیگی که برای «ما» نجوشد
فضل‌الله یاری (سردبیر)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر
1427

در اثر / بر اثر

حرف اضافه‌ای که همراه کلمه «اثر» به کار می‌رود، طبق متون معتبر فارسی، معمولا «در» است: «نفس هر چند سرکش است، لیکن پندپذیر بود و ریاضت در وی اثر کند» (کیمیای سعادت)؛ «شبی در مجلس عشرت، بعد از آنکه شراب در او اثر کرده بود، به زلف ایاز نگریست» (چهارمقاله)؛ «سیل سرشک ما ز دلش کین به در نبرد/ در سگ خاره قطره باران اثر نکرد» (حافظ).
در سال‌های اخیر، تحت تأثیر ترجمه‌ها و زبان‌های خارجی، رسم شده است که در چنین عبارتی، اغلب «بر» استفاده می‌کنند. بعضی از محققان، این را غلط می‌دانند و معتقدند که در آثار گذشتگان، همراه «اثر» هرگز «بر» به کار نرفته است، ولی چنین نیست و پیشینیان، حرف اضافه اخیر را نیز البته به ندرت در این مورد استفاده کرده‌اند: «کمال همنشین بر من اثر کرد/ و گرنه من همان خاکم که هستم» (گلستان سعدی). حتی در متن واحد، و در عبارتی تقریبأ مشابه، «در» و «بر» به یکسان به کار رفته است: «چون آن حال بدید، در دل وی عظیم اثر کرد»؛ «این سخن بر دل من اثر کرد» (نصیحه‌الملوک).
با این همه، همراه کلمه «تأثیر»، ظاهرا همیشه «در» می‌آید و نه «بر»: «چون آثار این کواکب در اقطار این عناصر تأثیر کرد... از میان خاک و آب... این جمادات پدید آمد» (چهارمقاله).

منبع: غلط ننویسیم / ابوالحسن نجفی