مدیران بحران آتش‌نشانانی که بنزین می‌پاشند
فضل‌الله یاری (سردبیر)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر
1430

ترامپ از پیمان آسمان‌های باز خارج شد

آسمان، پهنه تقابل جدید آمریکا و روسیه

همدلی|محسن رفیق: تصمیمات ترامپ رئیس جمهوری آمریکا برای عقب‌نشینی از توافقات مهم ‌بین‌المللی هر روز بیشتر می‌شود؛ تصمیماتی که آمریکا را وارد یک تقابل با قدرت‌های دیگر می‌کند. وزارت دفاع آمریکا روز گذشته در بیانیه‌ای اعلام کرد که ایالات متحده به طور رسمی از پیمان «آسمان‌های باز» خارج خواهد شد. آمریکا علت این تصمیم خود را واکنش به اقدامات روسیه در نقض مکرر تعهدات خود در این پیمان، اعلام کرده است. معاهده آسمان‌های باز، توافقنامه‌ای بین ۳۴ کشور جهان است که در خصوص اجازه پرواز هواپیماهای جاسوسی و تجسسی بر فراز مناطق کشورهای عضو، وضع شده است. این معاهده جهت اطمینان به کشورهای امضاکننده در خصوص کلیه تحرکات و فعالیت‌های نظامی است که ممکن است باعث ایجاد نگرانی آن‌ها شود. معاهده آسمان‌های باز یکی از بزرگ‌ترین تلاش‌های بین‌المللی برای هرچه شفاف‌تر کردن فعالیت‌های نظامی است. طرح اولیه این توافق در سال ۱۹۵۵ توسط آیزنهاور، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، در کنفرانس ژنو به شوروی ارائه شد که با مخالفت روس‌ها روبه‌رو شد. بعد از مخالف شوروی‌، این طرح برای سال‌ها از دستور کار خارج شد و در نهایت در دوران ریاست جمهوری جرج بوش پدر‌، دوباره مطرح و منجر به امضای توافقنامه‌ای در این زمینه شد و از اول ژانویه ۲۰۰۲ عملیاتی و اجرا شد. بر اساس این معاهده انجام پروازهای غیرمسلح شناسایی و نظارتی در سرتاسر خاک کشورهای عضو، بر اساس تعهدات انجام گرفته در این توافق خواهد بود. این توافق استقرار تسلیحات هسته‌ای از سوی آمریکا و روسیه را محدود می‌کند. دونالد ترامپ، ‌رئیس جمهور آمریکا بارها گفته است که خواستار پیوستن چین به این توافق است. پس از اعلام آمریکا مبنی بر تصمیم جهت خروج از این پیمان در روز گذشته، ولادیمیر ارماکوف، رئیس کارگروه منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای و کنترل تسلیحاتی در وزارت امور خارجه روسیه ضمن ضروری دانستن این معاهده در حفظ امنیت تسلیحاتی در سطح اروپا و فراتر، گفته بود که اگر ایالات متحده از این معاهده خارج شود، پشیمان خواهد شد. مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا نیز در موضع‌گیری نسبت به خروج آمریکا از پیمان آسمان باز گفت:«روسیه بار‌ها اجرای تعهدات خود را نقض کرده است و آمریکا نمی‌تواند یک نمای خالی از همکاری با مسکو را تحمل کند.» او تأکید کرد:«ایالات متحده امروز خروج خود را از پیمان آسمان‌های باز به اطلاع طرف‌های دیگر این پیمان می‌رساند و ۶ ماه دیگر به طور رسمی دیگر بخشی از این پیمان نخواهد بود.» پمپئو اشاره کرده است که در صورت بازگشت روسیه به اجرای کامل این معاهده، نسبت به این تصمیم خود تجدیدنظر می‌کنیم. وزیر خارجه آمریکا ادامه داده است که رئیس جمهوری روشن کرده است، ایالات متحده باید با نگاهی روشن، هرگونه توافق را ارزیابی کند که آیا به نفع ایالات متحده است یا خیر. او ادامه داد:«پس از بررسی دقیق، از جمله ورودی متحدان و شرکای اصلی، به طور کامل روشن شد که دیگر به نفع آمریکا نیست که به عنوان طرف معاهده آسمان‌های باز بماند.» پمپئو اضافه کرد:«اجرای این معاهده از سوی روسیه و نقض توافق آسمان‌های باز از جانب این کشور، کارکرد اصلی اعتمادسازی این پیمان را تضعیف کرده است و در حقیقت، بی‌اعتمادی و تهدید‌های مربوط به امنیت ملی ما را برانگیخته است.
همین باعث شده است که ادامه مشارکت ایالات متحده غیر قابل دفاع باشد.» او با این ادعا که آمریکا و دیگر شرکای این پیمان، تعهدات خود را به طور کامل اجرا کرده‌اند، اظهار کرد: «روسیه سال‌هاست که به طور آشکار و مداوم پیمان را به طرق مختلف نقض کرده است. این داستان به عهدنامه پیمان آسمان‌های باز منحصر نیست. متاسفانه روسیه ناقض بسیاری از تعهدات خود مربوط به کنترل تسلیحات بوده است.»
الکساندر گروشکو، معاون وزیر امور خارجه روسیه، ضمن ممکن دانستن رسیدگی به ادعای آمریکا مبنی بر نقض معاهده آسمان‌های باز از جانب روسیه اعلام کرد که خروج آمریکا از این پیمان تمام کشورهای عضو را تحت تأثیر قرار می‌دهد. او همچنین تأکید کرد:‌«روسیه هرگز این پیمان را نقض نکرده است و هیچ مانعی برای ادامه مذاکرات در مورد موضوعات اصلی این معاهده که آمریکا می‌گوید نقض از طرف روسیه بوده است، وجود ندارد.» با این وجود مایک پمپئو وزیر خارجه آمریکا، اظهار کرده است: «روسیه به طور مداوم طوری عمل کرده است که گویی آزاد است تعهدات خود را خاموش و به خواست خود انجام دهد و هر زمان که بخواهد به طور غیرقانونی مانع پرواز‌های نظارتی آسمان‌های باز شود یا برای آن محدودیت ایجاد کند.» پمپئو گفت:«روسیه از دسترسی پرواز‌های نظارتی در کریدور ۱۰ کیلومتری در امتداد مرز خود با مناطق تحت اشغال روسیه در گرجستان، آبخازیا و اوستیای جنوبی، امتناع ورزیده است و از این طریق برای پیشبرد ادعا‌های دروغین روس مبنی بر اینکه این سرزمین‌های اشغالی کشور‌های مستقل هستند، کوشیده است. او ادامه داد: شناسایی آسمان کریمه، اوکراین، به عنوان یک میدان سوخت رسانی هوایی از سوی روسیه، تلاشی برای پیشبرد ادعای خود در الحاق این شبه جزیره است که ایالات متحده آمریکا آن را نمی‌پذیرد و هرگز نخواهد پذیرفت.» وزیر خارجه آمریکا اضافه کرد:«روسیه همچنین به طور غیرقانونی، محدودیتی در مقصد پرواز بر فراز کالینینگراد ایجاد کرده است، برخلاف آن، واقعیت اینکه این منطقه تحت محاصره به مکان نظامی قابل توجهی برای استقرار موشک‌های اتمی برد کوتاه برای هدف گرفتن ناتو تبدیل شده است. پمپئو افزود: به نظر می‌رسد مسکو برای پشتیبانی از دکترین تهاجمی جدید خود مبنی بر هدف قرار دادن زیرساخت‌های مهم در ایالات متحده و اروپا با مهمات هدایت دقیق، از تصاویر آسمان‌های باز استفاده می‌کند، بنابراین روسیه به جای اینکه از این پیمان به عنوان سازوکاری برای تقویت اعتماد و اطمینان از طریق شفافیت نظامی استفاده کند، معاهده را به سلاحی برای ارعاب و تهدید تبدیل کرده است.» او تاکید کرد:«معاهده آسمان‌های باز به منظور کمک به امنیت بین‌المللی بود، اما در عمل، از مسیر اصلی خود منحرف شده و اکنون در خدمت اهداف روسیه درآمده که مضر امنیت است. از این رو ما حاضر نیستیم مشکلات فعلی تهدید و بی اعتمادی ناشی از روسیه را برای تحکیم یک نمای خالی از همکاری با مسکو تحمل کنیم.» وزیر خارجه ترامپ ادامه داد:«ما نمی‌توانیم در توافقنامه‌های کنترل تسلیحاتی که طرف مقابل نقض می‌کند، باقی بمانیم که از این اقدامات نه به منظور حمایت از آن‌ها بلکه برای تضعیف صلح و امنیت بین‌المللی استفاده می‌شود.» در همین زمینه، رابرت اوبراین، مشاور امنیت ملی کاخ سفید در گفتگو با شبکه فاکس نیوز در پاسخ به سوالی درباره احتمال خروج کاخ سفید از توافق استارت جدید گفت:«خیر، فکر نمی‌کنم این اتفاق بیفتد. ما قصد داریم با روس‌ها در زمینه کنترل تسلیحات هسته‌ای وارد مذاکراتی بر مبنای حسن نیت شویم.» به هر روی این جدیدترین پیمانی است که آمریکا با متهم کردن روسیه به نقض مفاد آن، از آن خارج می‌شود. ترامپ از بدو ورود به کاخ سفید تاکنون چندین بار آمریکا را به صورت یکجانبه از بسیاری معاهدات و پیمان‌های مهم بین‌المللی، خارج کرده است، در این میان می‌توان به خروج از پیمان‌های آب و هوایی پاریس، پیمان تجاری نفتا، پیمان موشک‌های اتمی میان‌برد و توافق هسته‌ای ایران اشاره کرد.