روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
23 شهریور 1398  |  دانش و فناوری  |  کد خبر: 65872
0
0
خبرهایی که نقطه عطف‌اند
عادل جهان‌آرای- روزنامه‌نگار -معمولا آنچه که یک خبر یا موضوع را مهم می‌سازد، کنش و واکنش‌های بعد از واقعه یا خبری است. اساسا خبر از یک پایه واقعی و رخدادی حاصل می‌شود که بعد از انتشار، نه فقط نگاه محلی، استانی یا کشوری را به خود جلب خواهد کرد، بلکه گاه نگاه جهانیان را به سوی خود معطوف می‌سازد و سپس به یک نقطه مهم و کانونی تبدیل می‌شود که از آن پس حتی نگاه آیندگان هم به آن معطوف خواهد شد. تردیدی نیست که نمی‌توان گفت همه خبرهایی که در یک برهه زمانی کوتاه در یک دایره محیطی یا حتی جهانی بسیاری از نگاه‌ها را به خود معطوف می‌سازند، حتما نقطه عطف خواهند شد، زیرا برخی از خبرها طول موج کوتاه ولی در عین حال شاید سنگینی داشته باشند که حتی جامعه جهانی هم نمی‌تواند از کنار آن بی‌تفاوت بگذرد. طول موج‌های کوتاه خبری آنهایی هستند که در دایره چند هفته‌ای یا حداکثر یک یا دوساله فضای رسانه‌ای را می‌توانند تحت تاثیر خود داشته باشند، اما آن دسته از خبرها یا رخدادهایی که طول موج آنها گاه هفته، ماه و سال و حتی دهه‌ها و سده‌ها را در می‌نوردد، معمولا فقط حالت خبر و واقعه صرف ندارند، بلکه این دسته از رخدادها به صورت کهکشانی در صفحه تاریخ قرار می‌گیرند و با گذشت هر روز و ماه و سال، این صفحه هم با گذر زمان ورق می‌خورد. خصوصا در دنیای کنونی که معمولا همه رخدادهایی که در جهان اتفاق می‌افتد- از هر حوزه‌ای- به شکل‌های گوناگون در دفتر تاریخ ثبت می‌شود و به راحتی برای آیندگان قابل دسترس و قضاوت است. این رخدادها وقتی نقطه عطف می‌شوند، به دنبال آن نظریه‌ها، کتاب‌ها یا مقالات متعددی شکل می گیرند. تولید این آثار در حقیقت بازتولید یا بازبیان و یادآوری همان رخداد است که اجازه نمی‌دهد تا آن واقعه اهمیت خود را از دست بدهد یا بر وجه نقطه عطف بودن آن خللی وارد آید. در این زمینه نمونه‌های متعددی را می‌توان شاهد مثال آورد، مانند انقلاب‌های فرانسه و روسیه یا جنگ‌های جهانی اول و دوم، بمباران ناکازاکی و هیروشیما در خارج از ایران و سقوط سلطنت پهلوی و شکل‌گیری جمهوری اسلامی و سپس جنگ تحمیلی 8ساله و ده‌ها و صدها نمونه دیگر که تکرار آنها باعث طولانی شدن این یادداشت می‌شود. اما در چند روز گذشته، چند بمب خبری فضای رسانه‌ای ایران را ملتهب کرد که یکی دو مورد آن خارجی و برخی هم داخلی بودند. بی‌تردید مهم‌ترین بمب خبری خارجی هفته گذشته، اخراج یا استعفای جان بولتون، مشاور امنیت ملی آمریکا بود. این خبر شاید برای چند روز وجهی از نقطه عطف را بازی کند، در حالی که با گذشت زمان چند روزه یا چند هفته‌ای تاثیر و اهمیت خود را از دست خواهد داد، زیرا این نوع خبرهای سیاسی طول موج چندانی ندارند. اما برخی خبرهای سیاسی مثل ترور کندی یا حتی ترور هر رئیس دولتی، به دلیل طول موجی که ایجاد می‌کنند، بعد از چند دهه هم محل بحث خواهند بود. یا در داخل ایران خبر استعفای ظریف در سال گذشته، گرچه وجهی از حالت بمب خبری را بازی کرد، اما طول موجش چند روز بعد کاهش یافت و دیگر خبری از آن نیست و اهمیتی هم ندارد.
ولی خبرهای داخلی مهم هفته گذشته، یکی درگذشت «دختر آبی» یا سحر خدایاری و دیگری سخنان حجت‌الاسلام پناهیان علیه نمایندگان مجلس و همچنین رئیس جمهور روحانی، از خبرهایی بودند که واکنش‌های مختلف کارشناسان در عرصه‌های گوناگون سیاسی، فرهنگی و اجتماعی را در پی داشت. در بین این دو خبر، موضع‌گیری پناهیان و کنش و واکنش‌هایی که نسبت به سخنان او ایجاد شده است، شاید برای یکی دو روز بتواند بخشی از فضای رسانه‌ای را به خود مشغول کند و دستاویز تحلیل و تفسیر کارشناسان سیاسی شود، اما چون هیچ تاثیری در روند زندگی اجتماعی، سیاسی و فرهنگی کشور یا منطقه‌ای ندارد، مثل کف روی آب چند روز بعد از بین خواهد رفت و اساسا هیچ شباهتی به نقطه عطف شدن ندارد.
اما ماجرای مرگ «دختر آبی» که جرمش هم رفتن به ورزشگاه آزادی و تماشای بازی تیم محبوبش بوده، خود می‌تواند نقطه عطفی در میان مسائل اجتماعی ایران قلمداد شود. به این دلیل این خبر نقطه عطف است که از این به بعد در تحلیل‌های کارشناسان اجتماعی و ایضا سیاسی مورد استناد قرار می‌گیرد؛ زیرا رخدادهایی که مشابه این، در کشور به وقوع پیوسته است، بعد از گذشت چند ماه یا سال محل رجوع نظر و آرای کارشناسان قرار گرفته و می‌گیرد، مانند مرگ زهرا کاظمی در زندان و نمونه‌های دیگر. این رخدادها طول موج‌هایی دارند که بی‌تردید صفحه اسنادی، رسانه‌ای و سپس کتابخانه‌ای کشورهای دیگر را به خود اختصاص نخواهند داد، اما از این به بعد هر واقعه‌ای شبیه آن در ایران رخ دهد، در منظرگاه کارشناسان و نویسندگان و خصوصا پیگیران این نوع مسائل، به صورت تصویری زنده، باززنده‌‎سازی می‌شوند. وقتی داستان مرگ «دختر آبی» بازخوانی می‌شود، خودبه‌خود جامعه هر بار آن را قضاوت خواهد کرد و چه بسا در پی شناسایی عامل یا عاملان آن برمی‌آید و مهم‌تر از آن در پی دلیلی خواهد رفت که این مرگ را رقم زده است. این واقعه به دلیل اهمیت اجتماعی آن چون به «نقطه عطف» تبدیل شد، به دنبال خود موجد ایجاد موجی تازه خواهد شد و چه بسا در آینده خود به تاریخی تبدیل شود که بگویند، قبل از مرگ دختر آبی یا بعد از مرگ دختر آبی. خبرهای نقطه عطفی با طول موج زیاد و طویل‌المدت را به راحتی نمی‌توان از فضای رسانه‌ای و سپس تاریخی کشوری حذف کرد.
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه