روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
14 بهمن 1394  |  سیاست  |  کد خبر: 4927
0
0
انتخابات هم تاکتیک، هم استراتژی
آیت وکیلیان ملکی - روزنامه‌نگار- تاریخ یکصد ساله اخیر ایران نشان می‌دهد که این کشور در میان تمامی دموکراسی‌های نوظهور در خاور نزدیک، مدرن است اما این مدرنیته ناظر بر مناسبات و کاتالیزورهایی است که جز مدرنیته‌ای «بدقواره» از آن مستفاد نمی‌شود. مواجهه ایران با امواج مدرنیته بیش از آنکه ماحصل اقتباس از مصادیق و الگوهای بنیادین فرآیند جهان مدرن باشد، نمایشی ابتدایی از این الگوهای بنیادین و سطحی نازل از مکانیسم‌های توسعه محور آن است. از جمله الگوهایی که در ایران نتوانسته است در اخذ و اقتباس از مدنیت غرب به استقرار پروژه دموکراسی‌خواهی بینجامد، «نهاد انتخابات» است. تنها به این دلیل که حتی در میان روشنفکران و برخی سیاستمداران، تفکیک معرفتی میان دو مولفه «انتخابات» و «نهاد انتخابات» صورت نگرفته است.
در ایران پساجمهوری اسلامی، اگر از سیاست‌ورزی حافضان وضع موجود بگذریم، رفورمیست‌ها و همه تحول‌خواهان سعی کرده‌اند، که تمامی لوازم و سازوکار «دموکراسی‌خواهی» را به «انتخابات» تقلیل دهند. تجربه سیاست‌ورزی ایران معاصر نشان می‌دهد که «تقلیل مفاهیم» به عنوان دستگاهی مفهوم‌ساز سعی در حل مناقشه یا جدال بی‌پایان مناسبات بین سنت و مدرنیسم دارد.
اگرچه در جوامع مدرن تقلیل دموکراسی به انتخابات را خطایی فاحش در فرآیند حاکمیت مردم بر مردم می‌دانند، اما در ایران سازوکار انتخابات خلاف آن چیزی است که ما در غرب تجربه می‌کنیم. اساساً فروکاستن یک بحث عام و گسترده تاریخی مانند دموکراسی به انتخابات در کشورهای مدرن و صنعتی امری مذموم و ناشدنی است، اما در ایران به دلایل فوق‌الذکر ممدوح و شدنی است. هر زمانی که مفهوم دموکراسی را به معنای حضور واقعی مردم در تعیین سرنوشت خود در نظر بگیریم، درمی‌یابیم که این عمل، مستلزم وجود جنبش یا طبقه‌ای است که بتواند بیرون از منظومه رسمی قدرت، شرایط حداقلی لازم برای دموکراسی را حفظ کند. در ایران به دلیل شاخصه‌ها و معیارهای کاست قدرت، تنها نهادی که تحول‌خواهان در پی آنند تا تغییرات مورد نظر خود را در ساختار قدرت اعمال کنند، نهاد انتخابات است. در شرایط امروز ایران که در آستانه دو انتخابات مهم قرار گرفته‌ایم، ریشه اصلی قدرت، در دولت و به شکل فراگیرتر در سطح جامعه، با فضاها، نیروها و نهادهای تعیین‌کننده‌ای روبه روست که بیرون از محدوده انتخابات، در تعیین سرنوشت مردم تاثیرگذار است. در کنار این نهادها، قواعد انتخابات حتی در کشورهایی که دموکراسی صوری دارند به شکلی تعیین شده که به یک معنا از قبل نتیجه دموکراتیک، تصمیم‌گیری مردم را بی‌معنا کرده است.
در چند ساله اخیر «نهاد انتخابات» مورد هجمه یا دفاع بسیاری از سیاستمداران قرار گرفته است. ادبیات حزبی و سیاسی اصولگرایان نشان می‌دهد که آنان چندان وقعی به این مدل سیاست‌ورزی در ایران نمی‌نهند. تقریباً در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری سال 84 بود که پدر معنوی جریانی که امروز آنان را تحت عنوان «پایداری‌ها» می‌شناسیم، سخنانی را در ذم نهاد انتخابات بر زبان آورد. این سخنان به اندازه‌ای صریح بود که از رفتار و ژست سیاسی حواریون وی در پارلمان و در رسانه‌های‌شان می‌توان به واقعیت آن پی برد. از سوی دیگر این نهاد از سوی اپوزیسیون خارج از کشور نیز مورد هجمه قرار گرفته است. روزنامه نگاران، تحلیل‌گران و فعالان سیاسی در خارج از ایران معمولاً با ارائه تحلیل‌های دور از واقعیت دست به تحریک فعالان سیاسی و در سطحی بالاتر مردم می‌زنند تا آنها را از سیاست‌ورزی دائمی دلسرد ‌کنند. حرکت‌های افراطی و خارج از قانون و مطالبات رادیکال آنها همیشه مسیر واقع‌گرایی سیاسی در ایران را مخدوش کرده است. اصلاح‌طلبان در انتخابات باید به گونه‌ای عمل کنند که عمل سیاسی‌شان که منبعث از تحزب‌گرایی است، به ایدئولوژی سیاسی تبدیل نشود. تجربه نشان داده که انشعاب یا انفکاک هر عمل سیاسی که در پرتو انتخابات از سوی تحول‌خواهان صورت گرفته، خروجی آن به مرزبندی یا تعارض سیاسی با حاکمیت منجر شده است. البته این عمل هزینه‌های سیاسی بسیاری برای آنان به بار آورده است که در آن «فعالیت‌های انتخاباتی» به سویی رفته است که از خروجی آن «اصلاح قانون انتخابات» مطالبه شده است. تحلیل وضعیت کنونی نشان می‌دهد، تداوم و ترویج «اصلاح‌طلبی» با آنچه«اصلاح‌طلبی مدنی» می‌خوانیم، مغایرت پیدا کرده است.
همه فعالان سیاسی اصلاح‌طلب، در آستانه دو انتخابات آتی و چه بعد از آن، باید در مسیری گام بردارند که انتخابات برای آنها هم به مثابه تاکتیک تلقی شود و هم استراتژی. با این تفسیر که نه انتخابات فرایندی آنی برای اصحاب سیاسی است، و نه اصحاب سیاسی، تدارکات‌چی برای یک دوره کوتاه به نام انتخابات هستند.
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه