روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
08 خرداد 1397  |  ورزش  |  کد خبر: 47808
0
0
برخوردهای عربستان با فعالان اجتماعی از خصلت‌های نظام توتالیتر است
اصلاحات فرمایشی در مرزهای سعودی
لیلا عسگری‌وش‪-‬ یکی از خصلت‌های نظام توتالیتر جلوگیری از بروز کثرت و تضاد اندیشه‌ها در سطح جامعه است. یک‌دست نگاه داشتن جامعه بر عهده دستگاه‌های ایدئولوژیک دولت توتالیتر است. نبود تضاد و کثرت اندیشه در جامعه در ظاهر مردم را همسان نشان می‌دهد و در باطن امر، مردم را مطیع اوامر حکومت می‌کند. هر تصمیمی که یک حکومت تمامیت‌خواه برای کشور می‌گیرد باید اطاعت شود. به همین منظور یکی از دستگاه‌های کلیدی این نوع از نظام‌ها، پلیس و نهادهای امنیتی آن است که بازتاب اعمال آن در سرکوب و بازداشت‌های متعدد بدون دلایل روشن دیده می‌شود.
آخرین خبرهای رسیده از عربستان سعودی پس از اعلام مواضع اصلاح‌طلبانه بن‌سلمان، حاکی از بازداشت چندین نفر از فعالان حقوق بشری و زنان است که واکنش‌ها به آن به چند خط کوتاه ختم می‌شود. حکومت عربستان پس از اعلام اصلاحاتی درباره حقوق زنان این کشور، در چند روز اخیر به نقل از سازمان دیدبان بشر دست به بازداشت فعالان این حوزه زده است.
برای دست‌یافتن به چرایی ماجرا می‌توان ساختار روابط حکومت با جامعه را بررسی کرد. به طور خلاصه از آنجایی که دولت در نظام تمامیت‌خواهی چون عربستان نقش کنترل‌گر همه امور را دارد، نمی‌توان انتظار داشت پس از گرفتن تصمیم برای اصلاحات توسط دولت به فعالان خارج از پارادایم قدرت، اجازه دخالت بیشتر و فراتر از خواسته‌های قدرت داده شود. در این مدت تحرکاتی از سوی فعالان زنان برای افزایش گشایش‌ها دیده شده است؛ مانند لغو قوانینی که وکالت مردان بر زنان را در این کشور تقویت می‌کند. همچنین گفته شده است بن‌سلمان و رسانه‌های حکومتی از فعالان زن خواسته‌اند تا درباره جزئیات اصلاحات مطلبی منتشر نکنند. همه این‌ها می‌تواند نشانگر این باشد که حکومت توتالیتر، تغییرات را برای حفظ منافع خود و امتیازگرفتن از نسل جدید می‌خواهد و شریک‌شدن فعالان خارج از حکومت را برای انجام اصلاحات یا تقویت ایده‌های اصلاح‌طلبانه بر نمی‌تابد. جامعه پدرسالارانه‌ای چون عربستان به دلیل نگاه‌های محافظه‌کارانه خود بی‌شک نسبت به تغییرات نگاه بدبینانه‌ای خواهد داشت. یکی از عوامل تقویت این نگاه، نهادهای مذهبی هستند که در عربستان مراودات بسیارقوی و همراه با پیشینه تاریخی با حکومت دارند. این مراودات می‌تواند حکومت بن‌سلمان را به پاسخگویی و دادن امتیاز وا دارد. کشوری همچون عربستان که نامش با وهابیت گره خورده است و تاریخش گواه آن است، بدون تردید حیات اقتصادی، سیاسی و اجتماعیش به موسسات وهابی و شیوخ آن وابسته است. از اینرو به واسطه تسلطی که وهابیت بر جامعه عربستان دارد اصلاحاتی چون تغییر جایگاه زنان در جامعه سنتی و پدرسالارانه می‌تواند لرزه بر اندام آن بیاندازد. تاریخ عربستان هیچ گاه خالی از دوره‌های اصلاح قوانین نبوده است. در دهه‌های اخیر شاهد اقداماتی به نام اصلاحات بوده است، اما می‌توان گفت برای ایجاد تعادل در جامعه و روابط حکومت و وهابیت، حکومت ناچار به واگذاری امتیازاتی شده است. تقویت موسسات دینی در خارج از عربستان و تامین منابع گسترده برای اعمال خواسته‌های این موسسات در سطح اروپا و خاورمیانه از این دست خوش‌خدمتی‌های حکومت عربستان بوده است. از طرفی بن‌سلمان بیش از پیش زیر ذره‌بین جهان غرب قرار دارد و علاوه بر راضی نگاه‌داشتن شیوخ عربستان به حمایت نیروهای مدرن‌تر نیز نیاز دارد؛ از این رو با واگذاری امتیازات ناچیزی به قشر جوان سعی در حفظ روابط خود داشت. در ادامه این روند، نیروهای فعال جامعه، فشارهای خود را بر حکومت افزایش دادند و در راستای اِعمال اصلاحات وسیع‌تر فعالیت‌های خود را ادامه دادند؛ اما نوازش پدرانه عربستان سعودی به شلاقی بر تن نحیف جامعه و فعالانش تبدیل شد. بازداشت‌های اخیر و اتهاماتی چون همکاری با خارج نشان از سرسختی حکومت عربستان در مواجهه با شریکان فکریش در امر اصلاحات است و شاید برای در‌حاشیه‌قراردادن آنان در اندیشه اعمال لغو منع رانندگی زنان با پوشش خبری گسترده و پرطمطراق است. برخی از تحلیلگران از ابتدا به اصلاحات عربستان بدبینانه نگریستند و آن را اصلاحات ساختاری نمی‌دانستند؛ اما به نظر می‌رسد در حال حاضر تحلیلگرانی که خوشبینانه اصلاحات عربستان را حرکت رو به جلو می‌خواندند نیز، با دیده تردید به بن‌سلمان و اقداماتش می‌نگرند. نکته قابل توجه در این اتفاقات این است که هر تصمیمی، حتی تغییر در شرایط اجتماعی، حکومت تعلق دارد و این قدرت حاکم است که تصمیم می‌گیرد جریان‌های اجتماعی به کدام سو حرکت کنند و خروج از خطوط تعیین‌شده با سرکوب و حذف مواجه است.
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه