روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
10 اردیبهشت 1397  |  ورزش  |  کد خبر: 46424
0
0
زنان، حاشیه‌ای در «اصلاحات» عربستان
لیلا عسگری‌وش‪-‬ پس از ورود بن‌سلمان به عرصه قدرت در بحبوحه‌ی تنش‌های خاورمیانه و در میانه رویارویی عریان‌تر عربستان و ایران، «اصلاحات» در عربستان یکی از مباحث بسیارجنجالی است. اصلاحات عربستان در ظاهر توانست نگاه‌های بسیاری را به خود جلب کند، اما بیشترین نگاه‌ها از سوی ایران اتفاق افتار و بیشترین انعکاس‌ها در ایران نمایان شد. با مروری مختصر روی مطالب مربوط به موضوع اصلاحات می‌توان کثرت انتشار واکنش‌ها را در روزنامه‌ها و رسانه‌های فارسی زبان مشاهده کرد. شدت انعکاس این خبر در رسانه‌های انگلیسی‌زبان کم‌تر به نظر می‌رسد.
با گذر از این مقدمه اگر بخواهیم به اصلاحات عربستان نگاه کنیم می‌توانیم کانون توجه را به سمت «زنان» عربستان بببینیم. مهم‌ترین اصلاحات مطرح‌شده مربوط به قشر زنان بوده‌اند: امکان رانندگی زنان، حق طلاق، ورود زنان به استادیوم و افزایش کسب‌وکار آنان از 22 درصد به 30 درصد در چشم‌انداز مطرح شده از زبان بن‌سلمان می‌تواند تاثیرات زیادی در بعد داخلی و خارجی برای این کشور داشته باشد.
در سال 2011 امکان ورود به حوزه کسب‌وکار برای زنان بدون نیاز به اجازه ولی، فراهم شد و برخی از زنان این کشور در مشاغلی مانند فروشنده در فروشگاه‌ها و... مشغول به کار شدند، البته آنان همچنان با قوانین دست‌وپاگیر وزارت کار عربستان درگیر بودند.
نرخ فعلی اشتغال زنان 22 درصد اعلام شده است؛ اما باید توجه داشت این نرخ تنها شامل اشتغال زنان عربستانی نیست. تعداد زیادی از زنان مشغول به کار در اقتصاد عربستان را کارگرهای زن خارجی تشکیل می‌دهند. در حال حاضر درصد زنانی که مایل و مشتاق کار هستند، اما نمی‌توانند کار کنند حدود 34 درصد است و نرخ بیکاری آن‌ها 5 برابر مردان است. با این تفاسیر مسئله نرخ اشتغال زنان یا به عبارت دقیق‌تر میزان تاثیرگذاری زنان در امر کسب‌وکار و اقتصاد عربستان هنوز جای بحث دارد. درباره اصلاحات دیگری چون صدور اجازه ورود زنان به استادیوم‌ها، می‌توان گفت بیش از آن که نشان‌گر آزادی زنان در جامعه پدرسالار عربستان باشند، نوعی دهن‌کجی به جنجال‌های داخلی کشور رقیب یعنی ایران هستند. بررسی‌ها نشان می‌دهد، این موضوع نه‌تنها مطالبه مهم و اصلی زنان عربستان نبوده است، بلکه واکنش جدی و خاصی را هم در جامعه برنیانگیخته است. نمونه دیگری از این اصلاحات، حق طلاق را واگذار می‌کند اما همچنان وکالت این حق را به همسر زن تقدیم می‌کند و راه را برای تمکین‌نکردن به این قانون جدید باز می‌گذارد.
نکته دیگری که در تحلیل‌ها توجه چندانی به آن نمی‌شود، واکنش جامعه عربستان به این اصلاحات است. برخی بر مبنای حدس و گمان، واکنش‌های احتمالی را به آینده موکول می‌کنند. با در نظر گرفتن این موضوع، باید بدانیم کشوری که در فضای بین‌المللی فعلی و همزمان با دخالت‌های بی‌امانش در کشورهای منطقه دست به چنین اصلاحاتی می‌زند، به خوبی می‌داند این اصلاحات چه تبعاتی در سطح جامعه و محیط بیرونی در پی دارد؛ اما با این تفاسیر در طول مدتی که گذشته، جامعه عربستان واکنش خاصی به این دست اصلاحات نشان نداده است. بخشی از موضوع را شاید بتوان به گردن انفعال جامعه عربستانی انداخت. این عدم پویایی به ساختار پدرسالار و بسته عربستان باز می‌گردد. در واقع این بی حسی ناشی از حکومت الیگارشیکی است که طی این سال‌ها جامعه را منجمد نگه داشته است و گه‌گاه برای جلوگیری از جنبش‌های بسیار ناچیز بخشی از فعالان سیاسی، با مطرح‌کردن جنجال‌های خارج از کشور نگاه ها را از مسایل داخلی دور می‌کند یا با بازداشت شاهزادگان ثروتمند عربستان هم ژست مبارزه با فساد را حفظ می‌کند، هم با دریافت مبلغی از شاهزادگان در ازای آزادی، امکان خرید تسلیحات جدید برای حمله به یمن و شعله‌ورکردن آتش جنگ‌های خاورمیانه را فراهم می‌کند.
این «اصلاحات» بیش از آنکه واقعی باشد، یک واقعیت اغراق‌شده است که بازنمایی اغراق‌آمیزش بیش از حقیقت آن است. هشام شرابی در کتاب «پدرسالاری جدید» یکی از قدم‌های اصلاح در این نوع جوامع را خیزش زنان می‌داند و معتقد است زنان با ورود خود و برهم زدن ساختار به شکل دخالت در اقتصاد، راه را برای اصلاح این جوامع باز خواهند کرد؛ اما با وجود قوانین دست‌وپاگیر وزارت کار عربستان، چهره‌های نقاب‌پوش زنان در عرصه اقتصاد و وجود کارگران خارجی که هم مزایای کم‌تری دریافت می‌کنند و هم حضورشان تضمین‌کننده شیوه زندگی مطلوب جامعه پدرسالار برای زنان این کشور است، شاهد آن خواهیم بود که زنان در عربستان نه امکان خیزش دارند و نه امکان برهم‌زدن این ساختار. اصلاحات فرمایشی شاید بتواند روح منجمد جامعه عربستان را در لایه‌های دورتر خودش کمی قلقلک دهد، اما در کوتاه‌مدت نه دردی از این جامعه دوا می‌کند و نه حکومت عربستان را مشروعیت می‌بخشد.
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه