روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
19 دی 1396  |  بین الملل  |  کد خبر: 42375
0
0
ایرج جنتی عطایی هفتاد و یک ساله شد
گل سرخ ترانه
مهدی فیضی صفت - دهه 50، روزگار فروغ موسیقی پاپ ایران بود؛ نسلی طلایی از خوانندگان، آهنگسازان و ترانه‌سرایان وارد عرصه شدند که آثار مشترک‌شان بخشی از حافظه موسیقایی مردم این سرزمین را پر کرد. بیش از نیم قرن بود که زبان محاوره وارد شعر شده و مخاطب عام را نیز با خود همراه کرده بود اما هنرمندی در اوایل دهه 50 ترانه را به نقطه جدیدی رساند که جریان «ترانه نوین» نام گرفت.
ایرج جنتی عطایی، یکی از اضلاع مثلث «ترانه نوین» ایران که او را «گل سرخ ترانه» نیز می‌نامند،در همکاری با آهنگسازانی مانند بابک بیات و خوانندگانی مثل ابراهیم حامدی و داریوش اقبالی، آغازگر اتفاقی تازه در موسیقی ایران شد. زبان متفاوت، دایره واژگانی وسیع و عفت کلامی ایرج جنتی عطایی سبب شد ترانه‌هایش به شدت مورد توجه قرار بگیرند و نام او را بر سر زبان‌ها بیندازند.
نگاهی به آثار او نشان می‌دهد هیچ‌گاه عباراتی مانند «دوستت دارم» را به صراحت در ترانه‌هایش به کار نبرده و از کلمات دیگری که سایه شرم و حیا را بر خود دارد برای ابراز علاقه به معشوق استفاده کرده است. «ستیز»تگرگ وگلبرگه، «مصاف»آینه والماسه، «پیکار»کبریت وخرمن، «نبرد»ارکیده و داسه، بهره بردن از 4 کلمه متفاوت اما هم‌معنا در یک بیت از جمله اتفاقاتی است که تحسین دیگر شاعران و ترانه‌سرایان را نیز برمی‌انگیز، تا جایی که امیر ارجینی، ترانه‌سرایی که همکاری‌های موفقی با محسن چاوشی داشت، می‌گوید «آرزو می‌کردم این ترانه را من می‌سرودم.»
دیگر ترانه‌سرایان پس از انقلاب فعال در ایران مانند مرحوم افشین یداللهی، اهورا ایمان، یغما گلرویی و ... نیز همیشه ارادت خود را به این ترانه‌سرا اعلام کرده‌اند و در جلسات نقد و کارگاه‌های ترانه خود بارها به تمجید از ایرج جنتی عطایی پرداخته‌اند. به طور مثال در یکی از همین جلسات، ترانه «چکاوک» که به یاد مرحوم بابک بیات سروده شد را به عنوان بهترین ترانه دهه اخیر انتخاب کردند.
ایرج جنتی عطایی رفاقتی دیرین و رابطه عاطفی عمیقی با مرحوم بیات داشت. در روزهایی که آهنگساز فقید موسیقی ایران زمین به سختی نفس می‌کشید و روزهای پایانی عمر را طی می‌کرد، در مصاحبه‌ای گفت تجسمی از خویش را در «ایرج» می‌دیده است.
ترانه‌هایی که از ایرج جنتی عطایی در ذهن مخاطبان موسیقی پاپ نقش بسته، کم نیستند؛ «فریاد زیر آب»، «عروسک»، «یاور همیشه مومن»، «برادر جان»، «طلایه‌دار»، «خاکستری»، «ستاره‌های سربی»، «باور کن»، «خوابم یا بیدارم» و ده‌ها ترانه دیگر که جزو محبوب‌ترین و ماندگارترین ترانه‌های موسیقی پاپ ایران هستند از ذهن ایرج جنتی عطایی تراوش کرده است. او که سال‌هاست در لندن زندگی می‌کند از دانشکده هنرهای دراماتیک تهران در رشته تئاتر فارغ‌التحصیل شده و مدرک دکترای جامعه‌شناسی خود را از دانشگاه چلسی دریافت کرده است. به همین دلیل در تمام این سال‌ها همیشه دستی بر آتش تئاتر داشته و نمایشنامه‌های پر تعدادی را که به رشته تحریر درآورده، به روی صحنه برده است.
دهه هشتاد، دهه دلگیری ایرج جنتی عطایی از یاران دیروز بود. او در این سال‌ها به ترانه‌های پست‌مدرن روی آورد و از کلماتی استفاده کرد که در گذشته از او نمی‌شنیدیم. انتشار یکی از ترانه‌های او با صدای خواننده ای آن طرف آبی جنجال زیادی به پا کرد؛ «ترانه‌هامو پس بده» گویی به خوانندگان و آهنگسازانی طعنه می‌زد که دهه‌ها با او همکاری کردند اما خودش می‌گوید «این ترانه، دردی 50 ساله بوده و شخص خاصی را مد نظر قرار نمی‌دهد.»
71 سال پیش در چنین روزی کودکی در مشهد از مادری ترکمن و پدری تبریزی زاده می‌شود و نام خود را در آسمان شعر و ترانه ایران ماندگار می‌کند. اویی که هیچ‌گاه از یاد نمی‌برد نام امروزش را بیش از هر کسی مدیون پرویز مقصدی، آهنگساز فقید موسیقی ایران است که ملودی‌هایی را در سال‌های پایانی دهه 40 بر روی ترانه‌های او قرار داد و سبب‌ساز شروع موفق ایرج جنتی عطایی شد. امروز او هفتاد و یکمین سالروز تولد خود را در انگلستان جشن می‌گیرد.
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه