روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
01 تیر 1396  |  سیاست  |  کد خبر: 32921
0
0
ادامه انتقادات روحانیون ارشد و پاسخ روحانی
جدال فقهی بر سر مشروعیت رای مردم
همدلی| «امیرالمومنین مبنای ولایت و حکومت را نظر مردم و انتخاب مردم می‌داند. لمن ولّیتموا امرکم، گفت هرکس که شما او را به‌عنوان ولی خودتان و رهبر جامعه برگزینید من هم اطاعت می‌کنم، من هم می‌شنوم و اجرا می‌کنم. امیرالمومنین مبنای حکومت و فرمانروایی را رای مردم، خواست مردم و آرای مردم می‌داند.» این سخنان حسن روحانی درباره توجه حضرت علی (ع) به رای مردم تاکنون با واکنش‌های زیادی از سوی بعضی چهره‌های روحانی قرار گرفته است. برای نخستین بار آیت‌الله مصباح یزدی به این سخنان انتقاد کرد. سپس آیت‌الله جنتی رئیس مجلس خبرگان بیانیه‌ای از سوی این مجلس نوشت. روز گذشته هم بیانیه‌ای از سوی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با نام آیت‌الله محمد یزدی از دیگر اعضای شورای نگهبان منتشر شد.
مخالفت مکارم، مصباح و جنتی با سخنان روحانی
نخستین روحانی ارشدی که به سخنان رئیس جمهور واکنش نشان داد، آیت‌الله مکارم شیرازی بود. این مرجع تقلید گفت: «دموکراسی برای غرب است و حتی این نوع حکومت، حکومت مردم بر مردم نیست. نباید بگوییم که حاکم را رای مردم تعیین می‌کند، رسول اکرم(ص) فرمود که تعیین جانشین من با خدا است و خداوند به هر کسی که خواست، ولایت می‌دهد و کتاب‌های زیادی در خصوص غدیر نوشته شده است.»
آیت‌الله مصباح از روحانیونی که همیشه درباره رای مردم نظرات خاص خود را دارد این بار هم گفت: «برخی می‌گویند وقتی مردم با کسی بیعت کردند، علی(ع) وظیفه خود دانست از آن شخص اطاعت کند و حق نداشت که مخالفت کند، چون مردم رای داده بودند، اگر یک مسلمان ایرانی این‌گونه فکر کند، پذیرفته است؟ آیا نمی‌توانست درباره این مسئله تحقیق کند به‌ویژه اگر سابقه طلبگی داشته باشد.»
او افزود: «اگر کسی درس‌خوانده باشد، کتاب ببیند و اسم الغدیر شنیده باشد و چنین اظهاراتی داشته باشد، بعید است، نه‌تنها عقیده برخی این‌گونه است، بلکه به‌صورت رسمی می‌گویند علی(ع) حکومت برخی را پذیرفت، چون رای مردم بود و بعد گفت هر که را شما قبول دارید، من هم قبول دارم. آیا جریان این‌گونه بوده است؟ این نشان می‌دهد که در این زمان باید درباره اصلی‌ترین مسائل تحقیق عمیق کرده و مسائل را باید برای جامعه تبیین کنیم.»
روز سه شنبه هم بیانیه ای از سوی مجلس خبرگان در واکنش به سخنان رئیس جمهور منتشر شد. البته پای این بیانیه تنها یک اسم دیده می شد و آن هم آیت الله جنتی تنها نماینده اصولگرای تهران در مجلس خبرگان رهبری بود که در جایگاه ریاست این مجلس قرار دارد. آیت الله جنتی در این بیانیه نوشته بود: مطالبی پیرامون «مشروعیت» و «مقبولیت» حکومت اسلامی و تصدی ولایت و حاکمیت مبتنی بر آراء مردم با استناد به کلمات امیرالمومنین(ع) درجامعه مطرح شد که با برخی مبانی دینی اعم از مبانی دینی اهل سنت و تشیّع که در فقه سیاسی اسلام مورد بحث قرار گرفته، متعارض و ناسازگار است.
توضیحات دوباره روحانی
با این حال در همان سه شنبه شب رئیس جمهور در مراسم افطار با علما و روحانیون به سخنان هفته قبل خود از منظری دیگر پرداخت. حسن روحانی گفت: امام می‌توانست در اواخر سال 57 حکومت اسلامی تشکیل دهد؛ مگر در سال ۴١ و ۴٢ به عنوان یک ولی فقیه و مرجع نبود؟ در ایام تبعید مگر مرجع نبود؟ همان علم و تقوی را داشت. همان ولایت را هم داشت؛ آن امام که می‌تواند حکومت اسلامی تشکیل دهد، آن‌قدر مراعات می‌کند که اسم حکومت جمهوری اسلامی باشد. اما امام در‌عین‌حال گفت مردم آزادند که پای صندوق رای بیایند. این اصل حکومت ماست. بالاتر از اینکه چه کسی حاکم باشد و حکومت اسلامی شرایط و شکلش چطور باشد، این حکومت را به رای مردم می‌گذارد. او با اشاره به نامه امام در سال 68 گفت: «معنای آن نامه این است که رای مردم پشت سر آن ولی منتخب هست. اصلا کلمه منتخب دارد. ولی فقیه با رای خبرگان، حکومت در دست می‌گیرد، مگر قبلا ولایت ندارد؟ دارد؛ اما اگر بخواهد حکومت تشکیل دهد و بر مردم فرمانروایی کند، بسط ید می‌خواهد. بدون بسط ید نمی‌شود. با دعوت مردم است که می‌آید.»
رئیس جمهور به حکومت امیرالمونین و امام حسن مجتبی(ع) هم اشاره کرد و افزود: «مولای ما امیر مومنان مگر فقط پنج سال آخر امامت و ولایت داشت؟ اصل ولایت الهی، نصب الهی است و نص نبوی خداوند که پیامبر بیان کرد اما در عین حال امیر مومنان حاکم نبود شرایط جامعه به گونه‌ای بود که نتوانست تولای امور را در دست بگیرد. ٢۵ سال طول کشید تا آن طور که پیامبر می‌خواست مردم جمع شوند. وقتی جامعه زمینه‌اش آماده شد حکومت را در دست گرفت امام حسن هم همان حکومتی که با خود او بیعت کرده بودند را ناچار شد ادامه ندهد. سایر ائمه هم همین‌طور. توانستند حکومت تشکیل بدهند؟ شرایط جامعه نبود»
واکنش‌ها تمام نشد
سخنان دوباره روحانی اما مانع واکنش‌های جدید نشد. این بار نام آیت‌الله محمد یزدی پای بیانیه‌ای از سوی جامعه مدرسین قرار گرفت. بیانیه ای که دیدگاه رئیس جمهور را برخلاف برهان، دلیل عقل و شرع دانسته است.
در این بیانیه آمده است: به گواهی تاریخ و احادیث رسیده از معصومین «علیهم‌السلام» موضوع امامت و ولایت در اسلام یک امر الهی و سماوی بوده و حتی پیغمبراکرم (صلی‌الله علیه و آله و سلم) ‌هیچ دخالت شخصی در انتخاب امیرالمومنین (علیه‌السلام) نداشته است و فقط موظف به ابلاغ پیام الهی در بیان جانشینی امیرالمومنین علی (علیه‌السلام) بوده است.
این بیانیه با بیان اینکه «مسئله خلافت و جانشینی پیامبر براساس وحی الهی بوده می‌گوید: بر همین اساس جز به نصب الهی هیچ انسانی حق ندارد اداره امور انسان‌ها را که حق مخصوص خداوند می‌باشد برعهده بگیرد. عدم تفکیک و یکسان ژ‌پنداری معنای قدرت و ولایت یکی دیگر از اشتباهات صورت گرفته در این باب است. در حکومت اسلامی مردم نقشی اساسی و بزرگ برعهده دارند که همان نقش قدرت بخشی به ولی امر می‌باشد اما تعیین ولی جامعه و حق فرمانروائی امری الهی است چنانکه خداوند متعال فرمود: «اِنَّما وَلِیُّکُمُ اللّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذینَ آمَنُوا الَّذینَ یُقیمُونَ الصَّلاهَ وَ یُوْتُونَ الزَّکاهَ وَ هُمْ راکِعُونَ.»
این تشکل اصول‌گرا در ادامه می‌نویسد: تفسیر به رای بخشی از سیره و احادیث ائمه اطهار جفای بزرگی به فرهنگ و اعتقادات شیعی و اسلامی است. نباید با بیانی شبهه‌انگیز و ناقص به تحلیل و تفسیر گزاره‌های دینی و تاریخی پرداخت.
در بخش دیگری از بیانیه جامعه مدرسین به موضوع صلح امام حسن(ع) می‌پردازد و می‌گوید از این موضوع هم نباید برداشت به رای کرد. آنچه در سقیفه، در حکمیت و قصه صلح امام حسن(علیه‌السلام) اتفاق افتاد نیز تحمیل‌گری و ظلم به ولی خدا بود. آیا باید آن جفا و تحمیل، حیله‌گری و تزویری که مردم را از حق برخورداری از رهبری و ولایت و امامت الهی محروم ساخت، رای مردم تفسیر کرد و آن را به معصوم نسبت داد؟
بخشی از این بیانیه همچنین با تاکید به الهی بودن موضوع ولایت حضرت علی(ع) می‌گوید: احادیث متواتره غدیر، ثقلین، منزلت و احادیث الائمه اثنی‌عشری در زمان خویش، همگی الهی بودن ولایت را در اسلام به طور قطعی ثابت کرده است و در منابع کلامی به تفصیل بیان شده است.
جامعه مدرسین در بخش دیگری از بیانیه خود به تعریف مفهوم ولایت مورد نظر اسلام می‌پردازد و می‌گوید: در ولایتی که اسلام معرفی می‌کند شخص حاکم در پیوندی فکری، عقیدتی، عاطفی و محبت‌آمیز با آحاد مردم است، و مردم با پیروی عاشقانه از فرمان رهبر که فرمان خداست زندگی برخوردار از عدل و رفاه و فضیلت خواهند داشت، حاکمیت و ولایت در اسلام در خدمت به مردم و همراه با عقاید و احساسات مردم است و استکبار و ستم و دیکتاتوری در ولایت و امامت بر مردم وجود ندارد.
نظر امام و رهبری درباره ولایت
در برابر همه واکنش‌هایی که روحانیون اصولگرا به حسن روحانی نشان داده‌اند، او در صفحه اینستاگرام خود ویدئویی از اظهارات رهبر انقلاب در نماز جمعه ای منتشر کرده است. در این کلیپ رهبر انقلاب گفته‌اند: «اگر مردم زمامدارای را قبول نکردند، خانه‌نشین می‌شود زیرا مشروعیت ولایت و حکومت به بیعت مردم وابسته است»  همچنین بعضی رسانه‌ها هم به استفتای مجلس از بنیان گذار جمهوری اسلامی اشاره می‌کنند؛ استفتایی که در آن، نمایندگان امام در دبیرخانه ائمه جمعه، می‌پرسند: «در چه صورت فقیه جامع‌الشرایط بر جامعه اسلامی ولایت دارد؟ ایشان در پاسخ، فتوایی که صادر می‌کنند این است: « ولایت در جمیع صور دارد. لکن تولی امور مسلمین و تشکیل حکومت بستگی دارد به آرای اکثریت مسلمین که در قانون اساسی هم از آن یاد شده است و در صدر اسلام تعبیر می‌شده به بیعت با ولی مسلمین.»
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه