روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
07 اسفند 1395  |  سیاست  |  کد خبر: 27537
0
0
پوپولیسم از عرضه تا تقاضا!
سروش کیانی قلعه‌سرد‪-‬ پوپولیسم یا عوام‌گرایی در ایران پس از انقلاب با نام دولت‌های نهم و دهم گره خورده است. یارانه نقدی، مسکن مهر، سهام عدالت، دست گذاشتن بر مسئله عدالت در مقام سخن، تظاهر به ساده‌زیستی و سایر موارد از این دست سبب شده تا حداقل در دولت‌های پس از انقلاب نماد پوپولیسم را بتوان به دولت‌های نهم و دهم اختصاص داد. اما ساده‌اندیشی است اگر پوپولیسم را از حیث آغاز و پایان به دولت‌های احمدی‌نژاد اختصاص دهیم و ریشه‌های تنومند آن را در تاریخ سیاسی ایران نادیده بگیریم. آن‌چه‌که در تحلیل‌ پوپولیسم در ایران به چشم می‌خورد توجه بیش از حد به عرضه پوپولیسم توسط سیاست‌مداران است و آن‌چه که کمتر مورد توجه قرار گرفته است بحث تقاضای پوپولیسم از جانب مردم است. اینکه چه می‌شود مردم نسبت به پوپولیسم واکنش مثبت نشان می‌دهند و از آن استقبال می‌کنند و در واقع اگر بر سر دو راهی واقع‌گرایی – پوپولیسم قرار گیرند، مورد دوم را ترجیح می‌دهند و حتی با قبول داشتن غیرواقعی بودن ادعاهای پوپولیست‌ها آن‌ها را برمی‌گزینند؟ به دیگر سخن چه عامل یا عواملی سبب می‌شود تا بازار پوپولیسم در جامعه‌ای رونق داشته باشد؟
فارغ از مسائل و ریشه‌های تاریخی موثر بر این امر، عوامل اقتصادی و اجتماعی را می‌توان مهم‌ترین عوامل موثر بر این امر دانست. مشکلات و معضلات اقتصادی مانند تورم، بیکاری، بی‌ثباتی اقتصادی، اختلافات طبقاتی و به‌ویژه فربهی دهک‌های پایین جامعه نه تنها شرایط لازم را برای تقاضای پوپولیسم فراهم می‌کند، بلکه مازاد تقاضایی را نیز در این زمینه ایجاد می‌کند، که این مازاد تقاضا به هر نحوی که شده در پی یافتن عرضه برای خود خواهد بود. در چنین شرایطی است که کسانی که در پی فرصت حضور به یک‌باره در صحنه سیاسی هستند، مجال را مناسب دیده و کافی‌ست با داشتن شناخت و دست گذاشتن بر مشکلات اقتصادی مردم یا به عبارتی با عرضه پوپولیسم اقتصادی، مدیریت عرصه‌های سیاسی کشور را بر عهده گیرند. از حیث اجتماعی نیز تقاضای پوپولیسم تحت‌تاثیر عوامل بسیاری است. مواردی چون مطالبات قومی و منطقه‌ای، حضور زنان در جامعه، نحوه پوشش، فعالیت‌های مدنی و... نقشی اساسی در تقاضای پوپولیسم ایفا می‌کنند که در این میان با توجه به تکثر قومی جوامعی مانند ایران جدی‌ترین عامل را می‌توان مطالبات قومی دانست.
شاید سخنی بی‌راه نباشد که تشکیل فراکسیون‌های قومی این روزهای مجلس شورای اسلامی را نماد و نمونه‌ای از پوپولیسم با رگه‌های اجتماعی دانست یا حرکت و مسافرت سیاسیون در شرف نامزدی به مناطق زادگاهی خود را نمونه‌ای دیگر از این نوع رفتارها معرفی کرد. با این همه شکل‌گیری این‌گونه رفتارها پیش از آن-که ریشه در خواست سیاسیون داشته باشد، ریشه در مطالبات و تقاضاهای محلی، قومی و منطقه‌ای دارد. در حقیقت این تقاضای پوپولیسم است که در شکل‌گیری این‌گونه رفتارها تاثیر به‌سزایی دارد. از این‌رو عدم توجه کافی به مشکلات اقتصادی و مطالبات اجتماعی تقویت تقاضای پوپولیسم را باعث خواهد شد که بی‌شک عرضه لازم نیز برای آن شکل خواهد گرفت.
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه