روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
16 آذر 1395  |  سیاست  |  کد خبر: 23065
0
0
تمدید تحریم «ایسا» و رویکرد وزارت خارجه
خدامراد شجاعی/ تحلیل‌گر- طرح داماتو اساساً ظالمانه است و از زمان ریاست جمهوری بیل کلینتون، علیه جمهوری اسلامی ایران به تصویب رسید و اثرات نامطلوبی بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بر جای گذاشت و از طرف ملت و دولت ایران مورد انتقاد شدید قرار می‌گرفت. این طرح که مشی سلطه‌گرانه و هژمونیک آمریکا را علیه کشور ایران برملا می‌کرد، هم ریشه در خودخواهی ایالات متحده داشته و هم ناشی از عدم تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری صحیح سیاست خارجی کشورمان بوده است که نتوانست از ایجاد چنین طرحی جلوگیری کند. در واقع هر کشوری در هر مقطعی از زمان، دارای نقاط کلیدی و راهبردی در تعامل با جهان است که می‌تواند به فرازونشیب اقتدار سیاست خارجی آن کشور بینجامد لذا اگر چه یکی از مهم‌ترین اصول روابط و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، در عدم سلطه‌گری و عدم سلطه‌پذیری اعلام شده است، اما متاسفانه از دوره‌های گذشته تاکنون این اصول و قواعد به صورت بسیط انجام نگرفته، بلکه با محدودیت‌های متعددی در مسیر تئوری و اجرا مواجه بوده است. شاید یکی از مهم‌ترین علت‌های ناکامی دولت و سیاست خارجی در دفع موانع و مشکلات را بتوان به تصمیم‌گیری‌های آرمان‌گرایانه،کوتاه‌مدت و غیرمتمرکز مربوط دانست، یعنی وزارت امور خارجه برای تنظیم سیاست خارجی یا رفع مشکلات و موانع پیش آمده، از منابع غیر رسمی هم تاثیرپذیر خواهد بود و معمولا بسیاری از منابع مورد نظر، غیر تخصصی و گاهی ناشی از لابی‌گری بوده و تا جایی که حتی مفاهیم و رویکرد بنیادی سیاست خارجی کشورها را به خوبی نمی‌دانند؛ بنابراین به نظر می‌رسد ترکیب و التقاط افکار و اندیشه‌های مختلف در حوزه سیاست خارجی مفید به فایده نخواهد بود و در جهان معاصر و روابط پیچیده و متعارض بین‌الملل جایگاهی نخواهد داشت.
سیاست خارجی کشور ما معمولا با تغییر کابینه دولت‌های متبوع، تغییر بنیادین نخواهد داشت. اما دیده‌ایم در دولت اصلاح‌طلبان، سیاست خارجی تنش‌زدایی وگفت‌وگوی تمدن‌ها مطرح شد و پیامدهای ارزشمندی هم برای نظام سیاسی در پی داشت و لازم بود این سیاست که به روز شده دولت قبل بوده است، استمرا یابد، اما دیده‌ایم دولت اصول‌گرایی پس از اصلاح‌طلبان، در چرخشی غیرمتعارف، تنش‌زدایی را به منازعات و عدم تعامل با جهان تبدیل کرد و در همین مقطع تحریم‌های سخت ظالمانه‌ای از طرف دشمنان بر کشور سایه افکند. به نظر می‌رسد با توضیحات ارائه شده، اگر وزارت خارجه تحت امر دولت و نظارت رهبری به کار تخصصی خود ادامه دهد، می‌تواند با غلبه بر بسیاری از مشکلات حاشیه‌ای، در چارچوب نظام سیاسی کشور و سیستم بین‌المللی، اقدامات لازم را به نحو شایسته‌ای معمول دارد.
در اسفند 92 در حالی‌که ایران اسلامی، تحت فشار تحریم‌های شکننده بین‌المللی قرار داشت، دولت تدبیر و امید به قدرت رسید و به استمرار حرکت نوین در ادامه سیاست خارجی دولت اصلاح‌طلبان پرداخت و سیاست رفع تحریم‌ها و تعامل با جهان را سرلوحه‌ کار خود قرار داد که یکی از محصولات آن سیاست برنامه جامع اقدام مشترک یا همان «برجام» بوده است.
در این رویکرد، دولت تدبیر و امید، تلاش کرد اندیشه‌ جهان بدبین به نظام اسلامی را اصلاح کند و با رویکرد دیپلماتیک‌محوری با مذاکره در حوزه‌های محل اختلاف با نمایندگان بین‌الملل(1+ 5) حقانیت خود را به اثبات رساند و تهمت‌های ناروای سیاسی را که مخالفین به این نظام بسته بودند، نقش برآب کند و نشان دهد که با مشی مذاکره می‌توان به حل و فصل مسائل بغرنج سیاسی و اجتماعی پرداخت. با این روش الگوی مذاکره و دیپلماسی را برای جهان تجویز کرد.
در واقع یکی از نتایج دیپلماسی مذاکره همان برجام بود که تعهداتی چندجانبه و بین‌المللی بوده است که در نوع خود به گونه‌ای منطقی به اجرا درآمد. در همین راستا ایران و کشورهای اروپایی به تعهدات خود عمل کردند، اما در بعضی از موارد آمریکایی‌ها با بدعهدی‌های خویش، اسباب بی‌انصافی و قانون‌گریزی را فراهم آوردند و به بدنامی بین‌المللی خویش کمک کردند. این در حالی است ‌که در آمریکا حزب حاکم یعنی دموکرات‌ها به رهبری باراک اوباما، طی ماه گذشته، قدرت را به حزب جمهوری‌خواه به رهبری دونالد ترامپ واگذار کردند و دولت جدید که روحیه‌ای منازعه‌گرا دارد و از برجام ناراضی و آن را مایه‌ قدرت‌طلبی جمهوری اسلامی ایران تلقی می‌کند، به قدرت رسید. این حزب که در مجلسین کنگره و سنا اکثریت آراء را دارد، بر فشار به جمهوری اسلامی ایران تاکید می‌ورزد؛ لذا تلاش می‌کند برای رسیدن به اهداف خود «چوب لای زخم تحریم‌های ایران بگذارد» و در همین راستا از طریق کنگره به تمدید طرح داماتو به مدت 10سال دیگر بپردازد و به نوعی آتش‌بیار معرکه تحریم‌ها شود. این اقدام آنان از نظر کارشناسان بی‌طرف خارجی و داخلی، خلاف قواعد و روح حاکم بر برجام است و باعث واکنش جمهوری اسلامی ایران به آن خواهد بود.
آنچه به لحاظ داخلی مایه‌ تعجب و تاثر است؛ این است که انگار این طرح از سوی دشمن ایران، فقط متوجه این دولت تدبیر و امید خواهد بود؛ یعنی عده‌ای فارغ از پیامد تحریم‌ها بر کل نظام، بر کوس تبلیغ آن می‌کوبند و انگار منتظر چنین شرایطی بوده‌اند، بدون آنکه بپذیرند چنین تظلماتی از سوی مخالفین به زیان انقلاب و آرمان‌های آن است، آن را دستاویزی برای خود قرار دادند تا به تضعیف دولت اعتدال بپردازند. امید است همگان به جای سطحی‌نگری و جزمیت فکری، منافع ملی کشور و آرمان‌های انقلاب را در نظر بگیرند و از چنین ستم‌های نادرستی دفاع نکنند.
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه