روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
19 آبان 1395  |  یادداشت  |  کد خبر: 21775
0
0
خدامراد شجاعی
مطبوعات؛ کتاب مقدس مردم‌سالاری
اگر قرار باشد مطبوعات را بهتر بشناسیم، لازم است پیش از آن، به بازشناسی فرهنگ سیاسی بپردازیم، چرا که فرهنگ سیاسی ارتباط بسیار تنگاتنگی با مطبوعات دارد و برحسب شناخت فرهنگ ونظام سیاسی جامعه هدف است که می‌توان به باروری یا عقیم بودن مطبوعات جامعه پرداخت.دانشنامه فرهنگ سیاسی با کمی تساهل و تسامح، ترکیب ایستارها، اعتقادات، شور و احساس و ارزش‌های جامعه مرتبط با نظام سیاسی و مسائل سیاسی را فرهنگ سیاسی تعریف کرده ‌است. بنابراین تعریف، می‌توان نظام‌های سیاسی را در حوزه مطبوعاتی به سه گروه تقسیم کرد. الف:نظام‌های سیاسی با مطبوعاتی بسته:که اساسا حاکمان آن‌ها از آگاهی جامعه هراس دارند، مانند نظام‌های ستنی و پاترمونیال. ب:نظام‌های سیاسی با مطبوعات کنترل شده دولتی:که معمولا در خدمت اهداف حاکمان سیاسی هستند، مانند نظام‌های توتالیتر، دیکتاتوری. ج:نظام‌های سیاسی مطبوعانی آزاد:که در این نوع نظام، نقد و انتقاد آزاد است و مطبوعات نقش اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی دارند، مانند نظام‌های دموکراتیک معاصر. به هرحال آزادی، پویایی و تاثیرگذاری یا اختگی نظام‌های مطبوعاتی، وابسته به فرهنگ سیاسی و نظام‌های حاکم بر کشورهای مورد نظر است. لازم است یادآور شویم، در دنیای معاصر راه گریزی از حضور مطبوعات نیست، اگرچه ممکن است، شیوه اطلاع‌رسانی، آگاه‌سازی، تاثیرگذاری و...متفاوت باشد، اما راه فرار از داشتن مطبوعات امکان‌پذیر نخواهد بود.از زمانی که نظریه تفکیک قوای مونتسکیو، بر جهان سایه افکند و نظام‌های سیاسی جهان متحول شده و نظام‌های جدید، با مشی سیاسی مدرن‌تر، اما متفاوت پدید آمدند، متد حکومت‌داری، هم تغییر کرده‌است و مهم‌ترین آنها، به شیوه پارلمانی، ریاستی و... نمود پیدا کردند و اکثریت حکومت‌ها، شکل پارلمانی را پذیرفته‌اند و برای خرد جمعی و آرای مردم جامعه خویش، اهمیت قائل شدند. در این شکل حکومت‌ها، اپوزیسیون سالم و کارآمد، نقش بسزایی دارد و اتفاقا این اپوزیسیون، در نظام‌های پارلمانی، چون بریتانیا به «حکومت بدیل و روح و جان دموکراسی پارلمانی» تعبیر شده است که در واقع با توانایی‌های خاص خود می‌تواند به کنترل دولت واقعی بپردازد و با نقدهای قانونی، از انحرافات ممکنه جلوگیری کند و قاعدتا، آن‌چه این دولت بدیل را می‌تواند به‌خوبی حمایت کند، نقش مطبوعات بوده‌ است که یکی از پایه‌های نظام‌های دموکراتیک عنوان می‌شود و نظام‌های دموکراتیک امروزه مطبوعات را «تاب مقدس دموکراسی نام نهادند». مطبوعاتی که مسئولیتش هوشیاری آگاهانه، اطلاع‌رسانی بی‌طرفانه مسائل داخلی و خارجی، سخن‌گویی معترضانه به شکایات و اعتراضات حق‌طلبانه مردم و... است تا بتوانند رابطه‌ای مفید میان مردم و حکومت برقرار کنند و از مجاری بی‌طرف، به شفاف‌سازی برنامه‌ها، طرح‌ها، تحلیل‌ها، اخبار و... بپردازند و حلقه اتصال دولت‌ها و مردم باشند. ممکن است بعضی‌ها مطبوعات را دست‌نشانده مخالفان دولت‌ها قلمداد کنند اما اساسا، هیچ سازشی میان مطبوعات یک کشور با مخالفین همان کشور وجود ندارد و مطبوعات و نشریات آزاد تامین‌کننده نیازهای متعدد جامعه خویش و منافع ملی حاکمیت متبوع خویش‌اند. معمولا هدف از ایجاد مطبوعات آزاد، آب به آسیاب دشمن ریختن نیست و در قاموس هیچ نشریه قاعده‌مندی نمی‌گنجد. در میان مطبوعات، روزنامه به عنوان «کتاب مقدس و رکن چهارم دموکراسی» نقش مهم و پراهمیتی دارد. روزنامه منبعی است که در آن مردم می‌توانند وقایع، تحلیل‌ها، گروه‌بندی‌های سیاسی، اجتماعی... پیرامون خود و جهان را دریابند و ارتباط ذهنی یا عینی با هم داشته باشند. ممکن است برخی از نظام‌های سیاسی خبری، مردم جامعه خویش را در سطحی بسته نگه دارند و به اصطلاح به «تحمیق» جامعه خویش بپردازند تا بر آنها مسلط شوند، اما اطمینان خاطر داریم که با ممنوعیت آزادی اندیشه در حوزه گفتمانی و نشریات، اثرات نامطلوبی برای محدود‌کننده‌های آنها خواهد داشت. بدون شک تا زمانی که روزنامه و نشریات از قید و بند تبلیغات و سوداگری آزاد باشند و به وظیفه اصلی‌شان که آموزش و نقش‌آفرینی بشردوستانه و آگاهی‌بخشی اجتماعی است، بپردازند، می‌توانند یکی از مهم‌ترین ارکان کارآمد و تاثیرگذار جامعه باشند.
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه