روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
03 مهر 1395  |  ورزش  |  کد خبر: 19085
0
0
همای هنر نمایش
به بهانه نخستین سال‌مرگ هما روستا، بازیگر گران‌قدر سینما و تئاتر
از نخستین روزهایی که تئاتر در ایران شکل گرفت و هنر نمایش عرصه‌ای برای بروز خلاقیت و توانایی هنرمندان این عرصه شد، چهره‌های ماندگاری به تئاتر ایران معرفی شد. چه اینکه همین پیشقراولان بودند که با حضور در سینمای موج نو که از دهه 40 رشد یافت، نقش مهمی در درخشش سینمای ایران نیز ایفا کردند. هما روستا یکی از قدیمی‌ترین بازیگرانی بود که هرچند عموم مخاطبان بیشتر نقش‌های سینمایی او را به‌یاد می‌آورند، با این همه او یکی از تواناترین هرمندانی بود که با تئاتر قدم به راه بازیگری نهاد و در طی سال‌های طولانی فعالیت، نقش‌های ماندگاری ایفا کرد.
سال‌های سیاست و هنر
چهارم مهر سال‌گرد نخستین سالگرد درگذشت این هنرمند گران‌قدر است. هنرمندی که به فاصله دو سال پس از درگذشت حمید سمندریان، یار و همراه و همسرش به او پیوست و این‌گونه جامعه تئاتر ایران یکی دیگر از چهره‌های قدیمی‌اش را از دست داد. در آخرین ساعات چهارم مهرماه سال 1394 بود که اخباری از درگذشت بانوی سینما و تئاتر ایران در فضای مجازی پخش شد و سرانجام تایید شد؛ هما روستا که برای پیگری درمان بیماری خود در آمریکا به سر می‌برد در همان روز تولدش (چهارم مهر) درگذشته و پیکرش برای خاک‌سپاری به ایران منتقل می‌شود.
هما روستا در تاریخ ۱۳۲۵ خورشیدی در تهران متولد شد. شاید کمتر کسی از این مسئله آگاه باشد که پدر هما روستا یکی از رهبران تاثیرگذار حرب توده در دهه 30 و 40 خورشیدی بود. رضا روستا پس از سرکوبی جنبش جنگل به شوروی عزیمت کرد و در بازگشت به ایران همراه با گروه 53 نفر دستگیر و زندانی شد. سفر به شوروی و برلین و
فراز و نشیب‌های بسیاری در زندگی و خانواده او بود تاثیر بسیاری در روحیه دخترش گذارد و اهمیتی که خانواده روستا به هنر می‌داد، نقش مهمی در تعیین مسیر همای جوان داشت.
هما روستا مدرک فوق لیسانس خود را از دانشکده هنرهای دراماتیک بخارست در کشور رومانی دریافت نمود و در سال ۱۳۴۹ به ایران بازگشت و در رشته شیمی مشغول به تحصیل شد ولی آن را نیمه‌تمام گذاشت. اولین حضور او در سینما با فیلم دیوار شیشه‌ای به کارگردانی ساموئل خاچیکیان در سال ۱۳۵۰ رقم خورد. با این همه ایفای نقش سینمایی هما روستا را از صحنه‌های تئاتر دور نکرد. در سال ۱۳۵۱، او که در دانشکده هنرهای دراماتیک مشغول تدریس بود، نمایش «باغ وحش شیشه‌ای» نوشته تنسی ویلیامز را با بازی دانشجویان آن دانشکده کارگردانی نمود.
پرنده کوچک خوشبختی
بازگشت روستا به ایران و تجربیاتی که او در سفر به اروپا به‌دست آورد، نقش مهمی در نگرشش به هنر و ادبیات داشت. روستا درباره بازگشتش به ایران چنین گفته بود: «بعد از فارغ‌تحصیلی به آلمان بازگشتم، خانواده‌ام بعد از فوت پدر در برلین زندگی می‌کردند و قرار بود من هم در برلین کارم را شروع کنم ولی چون لهجه داشتم، می‌خواستند مرا به شهر دیگری بفرستند تا ضمن یکی دو سالی کار کردن، لهجه‌ام بهتر شود؛ اما من تصمیم گرفتم تا به ایران بازگردم. نمی‌دانم چرا؟ واقعاً هنوز هم نتوانستم دلیل خاصی برای این تصمیم پیدا کنم. شاید دلیلش همان کشش درونی به ایران بود. به هر حال آمدم ایران و ماندم.»
هما روستا در سال‌های نخست پس از انقلاب هم‌چون دیگر هنرمندان آن دوره اندکی کم‌کار شد، تا اینکه در سال ۱۳۶۵ در فیلم «گزارش یک قتل» جلوی دوربین محمدعلی نجفی رفت. در میان کارهای سینمایی شاید نخستین کاری که روستا را به میان مخاطبان آورد و چهره او را به همگان شناساند، فیلم «پرنده کوچک خوشبختی» بود که او نامزد دریافت لوح زرین بهترین بازیگر نقش اول زن از ششمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر در سال 1366 کرد. پس از نقش‌آفرینی و موفقیت در این فیلم هما روستا برای بازی در فیلم «تمام وسوسه‌های زمین» به کارگردانی حمید سمندریان بار دیگر مورد توجه قرار گرفت و نامزد دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن از هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر گردید.
ما به تهران نمی‌رسیم
در میان آثار سینمایی، مسافران؛ فیلم بی‌نظیر بهرام بیضایی شاید بهترین نقش‌آفرینی هما روستا باشد و به‌رغم نقش کوتاهی که دراین فیلم ایفا می‌کند، چنان در سکانس آغازین فیلم با صدا و لحن گیرایش نقش‌آفرینی می‌کند که دیالوگ‌های آن تا به امروز در خاطر عاشقان سینما حک شده است. هما روستا که به همراه خانواده‌اش قرار است برای عروسی خواهرش به تهران بیاید در افتتاحیه فیلم ناگهان رو به دوربین می‌کند و در مونولوگی تکان‌دهنده می‌گوید: «ما همگی عازم تهران هستیم برای عروسی خواهرم. ما به تهران نمی‌رسیم، ما همگی در راه می‌میریم.» هما روستا به سبب توانایی‌ منحصر به‌فردی که مرهون حضور پرشمار بر صحنه‌های تئاتر بود، از چنان فن بیان و لحن زیبایی برخوردار بود که انرژی بسیاری به شخصیتی که آن را روی پرده سینما جان می‌داد، می‌بخشید.
حضور در فیلم «از کرخه تا راین» افتخار دیگری در کارنامه بازیگری روستا بود و بار دیگر او را نامزد دریافت جایزه از جشنواره فجر کرد. هنرنمایی روستا تنها محدود به سینما و تئاتر نبود، بازی در مجموعه‌های تلویزیونی هنر او در برابر نگاه مردم گذارد و نقش‌هایی که او در سریال‌ها ایفا می‌کرد، به سرعت به ذهن و دل مخاطبان راه می‌یافت. بازی در مجموعه «خاک سرخ» به کارگردانی ابراهیم حاتمی‌کیا و مجموعه موفق « ترانه مادری» از جمله تجربه‌های روستا در تلویزیون بود.
لیلای کرخه
در زندگی خصوصی، پیوند ازدواج هما روستا و حمید سمندریان نقش مهمی در کارنامه هر دو هنرمند ایفا کرد و این دو در کنار هم علاوه بر تاسیس آموزشگاهی تخصصی که به پرورش علاقمندان تئاتر می‌پرداخت، آثار بسیاری را به همراهی و همکاری یکدیگر روی صحنه بردند. هما روستا همواره خود را بازیگر و کارگردان تئاتر می‌دانست و حتی هنگامی که پیشنهادات بسیاری در سینما داشت، هیچ‌گاه صحنه‌های تئاتر را رها نکرد. آنتیگون در نیویورک، سانتاکروز، زمستان، مرغ دریائی، مرده‌های بی‌کفن و دفن، گنجینه طلا و سرباز لاف زن، دائی وانیا، ببر گراز دندان، باغ‌وحش شیشه‌ای، بازی استریندبرگ، بازپرس، ازدواج آقای می‌سی‌سی‌پی، هر یک بخشی از روح و جان هما روستا را در طی قریب به 4 دهه حضور در صحنه‌های روشن تئاتر با خود دارد، آثاری که بخشی از میراث ماندگار او و تئاتر این سرزمین به‌شمار می‌آید.
در پی درگذشت هما روستا، ابراهیم حاتمی‌کیا که در «از کرخه تا راین» با این بازیگر همکاری داشت، نوشت: «بانوی کرخه تا راین از ساحل اقیانوس غربت راهی سفر ابدیت شد. هما روستا دیرآشنایی بود که همدیگر را در کنار رود راین یافتیم و این آشنایی سالیان سال به بهانه‌های مختلف تجدید شد. او در پیله خانواده ما همچون لیلای کرخه تا راین نفوذ کرد و این میسر نبود مگر به‌خاطر منش مهربانانه این بانوی هنرمند، که وجودش از هنرش پیشی داشت.»
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه