چاپ خبر
چالش تراریخته و تامین امنیت غذایی
روزنامه همدلی   |   07 اسفند 1396   |   کد خبر: 44338   |   لینک خبر:   hamdelidaily.ir/n44338

پیمان نوروزی- عضو هیئت مدیره انجمن ایمنی زیستی- اخیرا یک تحلیل جهانی با تاکید بر نتایج 147 مطالعه انجام‌شده در 20 سال گذشته تایید کرد که فناوری مهندسی ژنتیک و گیاهان تراریخته به طور متوسط باعث کاهش 37 درصدی مصرف آفت‌کش‌ها، افزایش 22 درصدی عملکرد محصول و افزایش 68 درصد سود کشاورزان شده است.اما همزمان با این تحقیقات و همچنین پیشرفت و توسعه مهندسی ژنتیک در کشور بحث هایی در خصوص عدم او یا منع ستفاده از محصولات تراریخته در سایر کشور ها و به ویژه کشور های توسعه یافته مطرح می شود.بحث هایی که به نظر منطقی و باپایه علمی و تحقیقاتی مناسب به نطر نمی رسند. از این رو بخشی از آمارهای مربوط به استفاده از محصولات تراریخته در سایر نقاط جهان را در پاسخ به این حواشی و ایرادات بررسی می کنیم.
در سال 2016 محصولات تراریخته توسط 18 میلیون کشاورز در 26 کشور در مساحت 185 میلیون هکتار معادل 11 درصد سطح زیر کشت کل محصولات در جهان کشت شده است. این 26کشور که حدود 60 درصد جمعیت جهان را به خود اختصاص می دهند بر اساس مساحت زیر کشت محصولات تراریخته به ترتیب شامل: امریکا، برزیل، آرژانتین، کانادا، هند، پاراگوئه، پاکستان، چین، آفریقای جنوبی، اروگوئه، بولیوی، استرالیا، فیلیپین، میانمار، اسپانیا، سودان، مکزیک،کلمبیا، ویتنام،هندوراس، شیلی، پرتقال، بنگلادش، کاستاریکا،اسلواکی، جمهوری چک هستند. در بین کشورهای فوق امریکا بزرگترین تولیدکننده و در عین حال بزرگترین مصرف‌کننده محصولات تراریخته در جهان است. همچنین مشاهده می‌شود که کشت محصول تراریخته ارتباطی با پیشرفته بودن و یا در حال توسعه بودن کشورها ندارد و حتی در سال‌های اخیر تولید محصولات تراریخته در کشورهای در حال توسعه از کشورهای پیشرفته سبقت گرفته است.
محصولات ذرت و سویا عمدتا برای تغذیه حیوانات استفاده می‌شوند. گوشت و شیر و تخم مرغ حاصل از حیوانات تغذیه شده با محصولات تراریخته در بسیاری از کشورها توسط مردم به مصرف می رسند. محصولات تراریخته همچنین در بسیاری از غذاهای فراوری شده به کار می روند و به صورت روغن های آشپزی و سایر ترکیبات غذایی توسط مردم جهان خورده می شوند. محصولات تراریخته عمده ای که به صورت تازه و خام به مصرف انسان می رسند شامل کدو و پاپایا در امریکا، گوجه فرنگی، پاپایا و فلفل شیرین در چین و بادمجان در بنگلادش است.
طبق آخرین گزارش ها دستیابی و استفاده از زیست فناوری کشاورزی (ISAAA) سطح کشت گیاهان تراریخته از 7/1 میلیون هکتار در سال 1996 به حدود 185 میلیون هکتار در سال 2016 رسیده است. این افزایش 110 برابری در مدت 21 سال، زیست فناوری را به عنوان سریعترین فنآوری گیاهی پذیرفته شده در سال های اخیر تبدیل کرده است که بازتابی از رضایت مندی کشاورزان از محصولات تراریخته است. از سال 1996 تاکنون سطح کشت گیاهان تراریخته در جهان به دو میلیارد هکتار معادل دو برابر مساحت کشور چین یا امریکا رسیده است و کشاورزان بیش از 150 میلیارد دلار از طریق کشت گیاهان تراریخته سود برده‌اند و میزان فقر در 17 میلیون کشاورز خرده پا کاهش یافته است. برای چهارمین سال متوالی، کشورهای در حال توسعه نسبت به کشورهای پیشرفته سطح کشت محصولات تراریخته بیشتری را به خود اختصاص داده اند. در سال 2016 کشور هند بزرگترین تولیدکننده پنبه بوده است که بخش عمده ای از آن پنبه مقاوم به آفت با سطح کشت حدود 11 میلیون هکتار توسط حدود 8 میلیون نفر کشاورز خرده پا صورت گرفته است. گیاهان تراریخته می توانند پاسخگوی نیاز بشر به امنیت غذایی و سیستم های تولید زراعی پایدارتر در مقابله با تغییر اقلیم باشند. در سال 2016 گیاهان تراریخته جدیدی در امریکا، برزیل، آرژانتین، کانادا و میانمار تصویب یا تجاری سازی شده است. در امریکا برای اولین بار سیب زمینی تراریخته حاوی آکریل‌آمید کمتر و مقاوم به تغییر رنگ تولید تجاری شده و همچنین سیب زمینی مقاوم به بیماری قارچی بلایت تولید و جهت تجاری سازی به تصویب رسیده است. سیب درختی تراریخته که پس از برش خوردن قهوه ای و تیره نمی شود نیز برای اولین بار تجاری سازی شد. کلزای تراریخته که به روش ویرایش ژنوم برای اولین‌بار تهیه و در امریکا کشت تجاری شد. همچنین برای اولین بار حیوان تراریخته (ماهی سالمون با سرعت رشد بیشتر و مقاوم به سرما) جهت مصرف انسان تایید و تصویب شد. سطح کشت گیاهان تراریخته دارای چند صفت به 75 میلیون هکتار و در حدود 41 درصد سطح کشت کل گیاهان تراریخته رسید. سطح کشت ذرت متحمل به خشکی در امریکا از 800000 هکتار در سال 2015 به 1173000 هکتار در 2016 رسید.
با توجه به مزایای محصولات تراریخته برای امنیت غذایی، محیط زیست پایدار، افزایش درآمد کشاورز و سلامت مصرف محصولات تراریخته، امید است با تولید تجاری گیاهان تراریخته مورد اولویت در کشور بخصوص ارقام تراریخته مقاوم به خشکی وشوری شاهد افزایش تولید و امنیت غذایی و کاهش واردات محصولات کشاورزی در آینده باشیم.