کرونا، محرم و یک حق‌الناس بزرگ
  ولی‌الله شجاع پوریان (مدیر مسئول)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر

1478

فضیلت‌های امروزی در همراهی با زندگی مدرن

محمدعلی نویدی (استاد دانشگاه)
از دیدگاه تفکر اثربخش، فضیلت‌های مدرن که هم با زندگی مدرن و امروزی مناسبت دارد و هم نوعی ریشه و بنیان فضیلت‌های کهن محسوب‌ می‌شود و هم مکمل آن فضایل‌ می‌تواند باشد، عبارتند از:
۱-‌‌‌اندیشه‌ورزی و عقل‌پروری. «reasoning». اجمالا، مراد این است که، بالاترین و برترین مزیت و فضیلت انسان، یعنی(عقل) ورزیده و پرورده و تربیت شود. عقل یک نیروی درونی و استعداد ذاتی است که بقیه نیروهای بشری، بدان وابسته‌‌‌اند. ریشه عقل است. پس، توجه و تربیت عقل، بنیان، تربیت هر نیروی دیگری ست. فضیلت اول، ‌‌‌عقل‌ورزی است.
۲- فضیلت دوم، زندگی سازی است.«Making life» انسان است و زندگی. زندگی نقد داشته و امکان حیات آدمی است. وقتی زندگی به خطر افتد، مثل، زمان بیماری‌های جهانی و اپیدمی و همگانی و وحشت‌آور مانند «کرونا ویروس» اگر زندگی ساخته نشود، هیچ فضیلتی سامان نمی‌گیرد. اساسا، ظهور فضایل بعد از، سامان و سازمان زندگی است.
مثلا دو پدیده تلخ و نوظهور اجتماعی، یعنی گورخوابی و پشت‌بام خوابی‌‌ و هم خانه بودن چند خانواده، دیگر برای فضیلت‌های واقعی، مجال و مفری نمی‌گذارد. یعنی اگر معیشت و اقتصاد یک جامعه بلنگد، تربیت فضایل نفسانی مثل، عدالت و کف نفس، فراموش‌ می‌شود؛ این واقعیت زندگی است.
۳- سوم فضیلت عمل‌آوری است.«processing» بدون عمل‌آوری، سخن و داده‌های ذهنی صرف، اثری نخواهند داشت. بدون عمل‌آوری، سخن گفتن از عدالت و عفت و شجاعت و حکمت، تنها امور انتزاعی و کلی‍گویی خواهد بود. عمل، فضیلت اصلی است.
۴- حق‌جویی.«just judgement, right s » وقتی ‌‌‌اندیشیدن و عمل کردن و زندگی ساختن، جهت مؤثر و مفید پیدا‌ می‌کنند که سمت و سوی حق و حقیقت داشته باشد. فضیلت حق‌جویی، به هدفمندی و آرمان خواهی بشر، معنا‌ می‌دهد. بدون حق‌جویی و حق‌گویی، اهداف کاذب جای غایات اصلی را‌ می‌گیرند.
۵- عشق‌ورزی.«loving - love making» تعلق عمیق به زندگی و طبیعت و جهان زیست و همنوعان و خانواده و همسر و فرزندان و غیره. مهرورزی یک فضیلت‌‌ بی‌بدیل است. اساساً، کسی که عاقلانه و عشقمندانه و عاشقانه کار‌ می‌کند، موفق است. فضیلت عشق، جایگزین ندارد.
۶- علم‌مداری.«scientism, scientific» جهان امروز و مدرن با جهان دیروز و قدیم، بسیار متفاوت شده است. وجه ممیز اصلی جهان مدرن پیشرفت و رشد علم و علم‌مداری است، تکنولوژی و دانش‌های تخصصی دیگر، همه فرزندان عقل و علم هستند. مثل، دانش دیجیتال. وقتی زندگی وابسته به علم و تکنولوژی است، چگونه‌ می‌توان از آن به عنوان فضیلت نام نبرد؟
۷- الگوگیری یک فضیلت بنیادین دیگر است.«patterning» تاریخ و تجربه و انباشت منابع معرفتی و مدیریتی گذشته، در فضیلت الگو گیری، نهفته هستند. الگوگیری، التفات و عنایت آگاهانه به تجربه زیسته بشریت است.
چکیده مطلب این است که بشر امروز نیازمند درک فضیلت‌های مدرن است که با ‌‌‌اندیشه‌ورزی، نسبت عمیق و وثیق داشته باشد تا تکیه گاه قویم این جهانی پیدا کند. میزان سنجش فضیلت‌ها، همانا، میزان اثردهی و اثرگذاری آنها در متن زندگانی زمانی و مکانی آدمی است. در این مطلب و نوشتار، دقت عمیق لازم است.