تشکیک در جمهوریت نظام
محسن صنیعی (مدرس دانشگاه)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر

1795

رایزنی مدیران ارشد خودروسازی برای مخالفت نهادهای نظام

چه کسانی مانع واردات خودرو هستند؟

همدلی| این‌روزها بحث آزاد شدن واردات خودرو حسابی داغ شده است؛ طرحی که از اواسط تابستان امسال جدی‌تر از همیشه درباره آن صحبت شد و در این میان مخالفان و موافقان زیادی هم دارد. اواخر مرداد بود که خبرها از موافقت مجلس با واردات خودرو حکایت می‌کرد، اما در نهایت با مخالفت مجمع تشخیص مصلحت نظام به سایه رفت. در همان روزها بود که سخنگوی شورای نگهبان آزادسازی واردات خودرو را مغایر با قانون اعلام کرد و قرار شد این مصوبه دوباره به مجلس بازگردانده شود. اواسط شهریور هم مجلس واردات را شرطی اعلام کرد و بر اساس مصوبه کمیسیون صنایع و معادن قرار شد تا اگر وارداتی صورت می‌گیرد، هیچ ارزی از کشور خارج نشود. در این طرح تاکید شد که هر شخص حقیقی و حقوقی که بخواهد می‌تواند خودرو وارد کند، اما واردات خودرو باید در قالب واردات «در ازای صادرات کالا» یا «واردات بدون انتقال ارز» باشد. این دو شرط برای ورود خودروهای خارجی با هدف «استقلال واردات خودرو از تعهد ارزی سیاستگذار» طراحی شده است. این یعنی هیچ ارزی برای واردات خودروی خارجی به کشور تخصیص داده نمی‌شود و احتمالا تنها راه واردات خودرو به کشور تهاتر است. صادرات کالا در قبال واردات خودرو. در بخش دیگری از این مصوبه، ورود خودروهای کارکرده حداکثر سه‌سال ساخت نیز مجاز است.  رضا فاطمی امین، وزیر صمت هم پیش از گرفتن رای اعتماد از مجلس دو شرط برای آزادسازی واردات خودرو گذاشته و گفته بود: «تنها در شرایطی می‌توان واردات خودرو را از سر گرفت که اولا تراز ارزی کشور متعادل شده باشد و دوما واردات خودرو در ازای صادرات انجام ‌شود». با این همه اما واردات خودرو همچنان در‌‌‌هاله‌ای از ابهام قرار گرفته و معلوم نیست با اظهارنظرهای مخالفی که روز به روز بر تعدادشان افزوده می‌شود، پرونده به کجا برسد. در این میان رئیس شورای رقابت هم گفته: «واردات خودرو و آنچه که در مجلس شورای اسلامی صحبت شده است، بحث تازه ای نیست و دولت سابق چندین بار این طراح را برای هیئت وزیران ارسال کرده است». او با بیان ‌‌این‌که برای رقابتی کردن بازار خودرو، باید واردات آزاد شود، تشریح کرد: «واردات خودرو با محدودیت و در یک سطوحی که تعریف شده می‌تواند بین خودروسازان رقابت ایجاد کند. واردات خودرو می‌تواند در سطح خودروهای پرتیراژ که مورد استقبال قرار‌‌ می‌گیرد، انجام شود».  اما با این همه اظهارنظر مثبت مخالفت‌ها تمامی ندارد. گزارش‌ها می‌گویند مخالف اصلی واردات خودرو در مجمع تشخیص مصلحت نظام از مدیران ارشد خودروسازی است که باید به مردم گزارش کار دهد. این اظهارنظرهای مخالف در حالی مطرح است که سال‌ها از ممنوعیت واردات خودرو به کشور می‌گذرد، مخالفان با این طرح هر بار به بهانه حمایت از تولید داخلی، مرزهای کشور را به روی اتومبیل‌های لوکس خارجی بسته‌اند، اما نه تنها از تولید داخل حمایت نشده که داستان قیمت‌گذاری و کاهش کیفیت محصولات غول‌های خودروسازی داخلی، همواره سوژه اصلی رسانه‌ها قرار گرفته. به نظر می‌رسد مخالفت با واردات خودرو به بهانه خروج ارز از کشور، برای حفاظت از منافع افرادی است که از این انحصار بهره می‌برند. همچنین به نظر می‌رسد مخالفت با واردات خودرو اقدامی ضد محیط زیستی هم است. علاوه بر ابعاد اقتصادی این ماجرا بد نیست بدانید که سال‌هاست اسقاط خودروهای فرسوده به واردات خودروهای خارجی گره خورده، یعنی در ازای واردات خودروی خارجی، حدود چهار تا هشت میلیون خودروی فرسوده از رده خارج می‌شود، این در حالی است که طی سال‌های اخیر که به بهانه مقابله با ارزبری واردات ممنوع شده، تقریبا می‌توان گفت که صنعت اسقاط هم در آستانه سقوط قرار گرفته و شنیده‌ها حکایت از این دارد که طی این مدت سرمایه‌گذاران خصوصی صنعت اسقاط و بازیافت حتی ورشکسته هم شده‌اند. به گفته فعالان بازار، بیش از نیمی از مراکز اسقاط در این دوران ممنوعیت، تعطیل شده و البته هوا نیز آلوده‌تر شده است. چرا که هیچ جانشینی برای از رده خارج کردن فرسوده‌ها روی کار نیامده. البته یک قانون نجات‌بخش هم وجود داشت تا در ازای آن خودروسازان داخلی با تولید جدید تعداد مشخصی را اسقاط کنند، هر چند خودروسازان این قانون را هم دور زدند و از اجرای آن سرباز زدند. حالا هم مخالفت‌ها با واردات در حالی مطرح است که زمستان در شرایط سخت کرونایی در راه است و بحث آلودگی هوا می‌رود تا دوباره مطرح شود. این‎‌که مخالفان چه پاسخی به افکار عمومی در این زمینه دارند، نیز در جای خود قابل‌تامل است. بی‌شک جلوگیری از واردات خودرو به بهانه حمایت از تولید داخل که تجربه‌ای شکست‌خورده طی سالیان طولانی بوده، منافع مالی زیادی برای انحصارگران دارد که هزینه‌ گزافی برای مردم دارد. به نظر می‌رسد موضوع آزادسازی واردات خودرو این‌بار برای مخالفت با انحصار و رانت باید مورد توجه سکانداران اقتصادی قرار گیرد. سوالی که می‌توان مطرح کرد این است که خودروساز داخلی تا کی باید بدون رقیب یکه‌تازی کرده و با محصولات بی‌کیفیت خود حق مشتری را ضایع کند؟. در همین زمینه هشتک‌های واردات خودرو را آزاد کنید چند وقتی است که در توئیتر به چشم می‌خورد و باید سکانداران اقتصادی برای طرح قوانین خود نگاهی به کشورهای موفق در صنعت خودروسازی انداخته و در این میان دغدغه افکار عمومی را هم از یاد نبرند. 

 تایید واردات خودرو

رئیس شورای رقابت از مصوبه واردات خودرو حمایت کرد و آن را عاملی برای ایجاد رقابت و افزایش سطح کیفی تولید داخلی دانست، در عین حال معتقد است که اگر جریان ارز واردات مطرح است و با آن مخالفند، مونتاژکاران خودرو هم‌‌ بی‌حساب و کتاب ارز برای واردات قطعات مصرف‌‌ می‌کنند. به گزارش ایسنا، مصوبه اخیر مجلس  در رابطه با واردات خودرو که به منظور ساماندهی صنعت خودرو مصوب شده بود، واکنش‌‌‌های متفاوتی به همراه داشت.  در این مصوبه در کنار شرایط تعیین شده، مقرر شد که سقف تعداد خودروهای وارداتی مجاز هر شش ماه یکبار توسط شورای رقابت و براساس میزان کمبود عرضه نسبت به تقاضای موثر خودروهای سواری طی یک‌سال قبل مشخص شود، این در حالی بود که پیش از این مسئولان شورای رقابت به نوعی موافقت خود برای واردات خودرو را اعلام کرده بودند. این که در حال حاضر شورا چه نظری در رابطه با مصوبه مجلس داشته و آیا‌‌ می‌تواند بر تغییر وضعیت بازار خودرو موثر باشد، موضوعی است که از رضا شیوا -رئیس شورای رقابت- مورد پیگیری قرار گرفت و وی در این رابطه توضیحاتی ارائه کرد. رئیس شورای رقابت با اشاره به این که واردات خودرو و رایزنی در این رابطه موضوع جدیدی نیست و به دولت قبل برمی گردد، افزود: «در دولت گذشته نیز شورای رقابت چندین بار طی مکاتبه ای خواستار برنامه ریزی برای واردات خودروهای پرتیراژ و ایجاد بازار رقابتی شده بود، اما به هر صورت دولت به دلیل وضعیت ارزی این موضوع را نپذیرفت و وارداتی صورت نگرفت». 
وی با بیان این که ما بحثی برای واردات خودروهای لوکس و پرمصرف نداریم یادآور شد: «همواره براین تاکید داشته‌ایم خودروهای پرتیراژ که عامه مردم بتوانند از آن استفاده کنند،‌ در چارچوب تعیین شده وارد کشور شود تا این وضعیت انحصاری را تحت تاثیر قرار داده و رقابت ایجاد کند». 

 15 خودروساز نداریم، بقیه مونتاژکارند

شیوا با بیان ‌‌این‌که در حال حاضربازار خودروی ایران انحصاری است و در این سال‌ها هراندازه وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان گسترش تلاش کردند نتوانستند خودروسازهای جدیدی را وارد عرصه تولید کنند و این اتفاق خوشایندی نیست گفت: «برخی می‌گویند در حال حاضر بیش از ۱۵ خودروساز داریم و به نوعی با واردات خودرو مخالفت‌‌ می‌کنند، در حالی که این طور نیست و ما در عمل فقط دو خودروساز اصلی داریم و مابقی این، مونتاژکارهای خودرو هستند که مانند قارچ در حال رشداند».  وی با اشاره به مخالفت‌‌‌ها به دلیل ارزبری واردات خودرو در شرایط فعلی نیز گفت: «باید توجه داشت که همین شرکت‌‌‌های مونتاژکار خودرو هم ارزبری دارند و وضعیت ارزی آنها حساب و کتابی ندارد، به هر صورت آنها برای تامین قطعات جهت مونتاژ خودرو واردات انجام داده و به نوعی همان ارز را مصرف‌‌ می‌کنند ،بنابراین باید این وضعیت سر و سامان داده شود و واردات خودرو در چارچوب مشخص ارز، تعرفه و آیین نامه صورت بگیرد».  رئیس شورای رقابت با اشاره به این که برخی واردات خودرو را متعارض با اقتصاد مقاومتی‌‌ می‌دانند ادامه داد: «اتفاقا اینگونه نیست، اقتصاد مقاومتی بر تولید با کیفیت و سطح بالا در بازار رقابتی تاکید دارد در حالی که واردات خودرو‌‌ می‌تواند بازار فعلی خودرو را از این وضعیت خارج کرده و به نوعی وارد رقابت کند که نتایج مثبتی را به همراه دارد ولی اگر رقابتی در کار نباشد به طور حتم کارایی و کیفیت هم افزایش نخواهد یافت».  شیوا با بیان این که خودروسازها نیز نظر منفی در مورد واردات ندارند یادآور شد: «آنچه در موضع گیری‌‌‌های خودروسازان در مقاطعی شاهد بودیم این است که با واردات مخالف نیستند و آنها هم‌‌ می‌توانند با خودروهای وارداتی رقابت کرده و سطح تولید خود را افزایش دهند».