جمهوری اسلامی و طوفان مدرنیسم
حسن جعفریانی (عضو هیات علمی دانشگاه)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر

1516

سرمقاله

شأن تازه شورای نگهبان

فضل‌الله یاری سردبیر
علی مطهری نماینده کنونی مردم تهران در مجلس شورای اسلامی که تاکنون نتوانسته نظر اعضای شورای نگهبان برای رقابت در مجلس آینده را کسب کند، روایتی از حضور خود در این شورا و گفت‌وگو با یکی از اعضای این شورای مهم نظارتی، درباره علت رد‌صلاحیت‌اش را این گونه روایت می‌کند: «بعد از بحث کلی درباره روش بررسی صلاحیت‌ها، ایشان سه مورد را به عنوان نمونه برای عدم التزام عملی این‌جانب به نظام جمهوری اسلامی ذکر کرد که هیچ‌کدام وارد نبود. مثلاً گفت: شما در نطق خود گفته‌اید «نهم دی اگر بنا باشد موجب تفرقه شود، دیگر یوم‌الله نیست، بلکه یوم‌الشیطان است». گفتم درست است، الآن هم همین را می‌گویم. گفت: شما باید همان جمله آقا را بگویید.» این بیان عجیب عضو شورای نگهبان برای رد‌صلاحیت یک نماینده، خبراز شأن تازه‌ای می‌دهد که اعضای این نهاد مهم نظارتی برای خود قایل شده‌اند؛ شأن بازدارندگی و البته نیت‌خوانی از سخنان نمایندگان و مهم‌تر از آن تفسیر مواضع نمایندگان. امری که معمولا در حیطه وظایف مراجع قانونی نیست و در این مورد خاص وظیفه رسانه‌ها و تحلیل‌گران است.
در پایگاه اطلاع‌رسانی شورای نگهبان سه وظیفه اصلی برای این نهاد عالی برشمرده شده است:‍»نظارت بر قانون‌گذاری»،«تفسیر قانون اساسی» و«نظارت بر انتخابات.»
این موضع عضو شورای نگهبان در دیدار با علی مطهری نشان می‌دهد که این شورا در حال ورود به حیطه وظایف مراجع قانونی دیگر است. مراجع چهارگانه (وزارت اطلاعات، سازمان ثبت احوال کشور، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و قوه قضائیه) که قانون مشخص کرده و به نوعی متولی اعلام صلاحیت یا عدم صلاحیت افراد برای حضور در انتخابات هستند.
گویی شورای نگهبان معتقد شده که مراجع مذکور نمی‌توانند وظایف خود را به خوبی انجام دهند و یا برای این امر کافی به نظر نمی‌رسند و قانون‌گذار در این مورد اهمال کرده است، از همین‌رو خود راسا وارد شده و وظیفه این مراجع را برعهده می‌گیرد، که این موضوع ضمن آن که نسبتی با قانون ندارد، انجام وظیفه سنگین شورای نگهبان برای نظارت بر انتخابات را با تهدید جدی مواجه می‌کند.
فارغ از اما و اگرهای قانونی این موضع شورای نگهبان، این که سخنان یک نماینده درباره یک روز در تقویم جمهوری اسلامی از علل رد صلاحیت او اعلام شود، نشان می‌دهد که این نهاد نظارتی، فیلتر خود را به گونه‌ای تنگ و محدود گرفته که عابران از این تونل، عملا به افرادی محتاط، محافظه‌کار و صرفا تایید کننده همه منویات نظام و خالی و عاری از وظیفه‌ای که قانون برعهده آنها گذاشته، تبدیل شده وصرفا به درد قیام و قعود در هنگام رای‌گیری در صحن مجلس می‌خورند.
بدون تردید این رویکرد شورای نگهبان مجلسی تدارک خواهد دید متشکل از افرادی ترسو، محافظه‌کار و عملا بی‌خاصیت که هرکاری دیگری بتوانند، قادر به انجام وظیفه نمایندگی مردم ایران نخواهند بود.
این رویکرد شورای نگهبان هم‌چنین به تعطیلی اصل ‏هشتادوششم قانون اساسی منجر خواهد شد.«نمایندگان‏ مجلس‏ در مقام‏ ایفای‏ وظایف‏ نمایندگی‏ در اظهارنظر و رای‏ خود کاملاً آزادند و نمی‏‌توان‏ آن‌ها را به‏ سبب‏ نظراتی‏ که‏ در مجلس‏ اظهار کرده‏‌اند یا آرایی‏ که‏ در مقام‏ ایفای‏ وظایف‏ نمایندگی‏ خود داده‏‌اند، تعقیب‏ یا توقیف‏ کرد.»
جدای از این اتفاق خطرناک، روی‍‍کرد شورای‌نگهبان‌ در این باره، دست مراجع و قوای دیگر کشور را در تضعیف مجلس و تحدید وظایف نمایندگی مردم، باز کرده و این نهاد مهم مردم‌سالاری را بیش از پیش از راس اموری که هم در قانون تعبیه شده و هم از منویات رهبران انقلاب بوده، دورتر خواهد کرد.