سال 98 را دقیق ببینیم
ولی‌الله شجاع پوریان (صاحب‌امتیاز)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر

یک کارشناس بهداشت در گفت و گو با همدلی

راهکاری برای مواجهه با کرونا نداریم

همدلی| مظاهر گودرزی- اعلام ورود ویروس کرونا به ایران سبب شد که نوعی نگرانی و ترس فضای جامعه را فرابگیرد. این روزها در همه جا بدون تردید صحبت از کرونا است و ظاهر بسیاری از افرادی که در سطح شهر ماسک به صورت دارند بر نگرانی‌ مردم حکایت می‌کند. آمارهای رسمی از مرگ‌ 6 نفر در همین چند روز اخیر خبر می‌دهند، در این میان به نظر بسیاری از کارشناسان اقدامات مقابله‌ای دولت کافی نبوده است. آنها معتقدند این تنها بخش پنهان ماجرا است، به صورتی که جامعه در روزهای آینده با مشکلات بیشتری مواجه خواهد شد. لذا لزوم جدی گرفتن خطر کرونا باید بیش از چیزی باشد که تا به امروز دولت و مردم در نظر گرفته‌اند. در همین زمینه با «مهدی اسفندیار » کارشناس حوزه بهداشت گفت‌وگو کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید.

جنابعالی کارشناس حوزه بهداشت هستید، با توجه به تخصص‌تان در شرایط کنونی کشور، بعد از هویدا شدن کرونا چه باید کرد؟

در خصوص کرونایِ جدید یا کووید19 ، یک چیز را باید بدانیم آن هم اینکه این ویروس از خانواده کرونا است، اما شکل جدید آن یعنی کووید19 یک پدیده خاصی است، چرا که چسبندگی فوق‌العاده‌ای دارد و در خصوص گرفتار کردن افراد و البته میزان کشندگی همانطور که دیدیم بسیار قدرتمند است، به این اعتبار که هم تعداد افراد زیادی را درگیر می‌کند و هم اینکه افراد زیادی را از پا در می‌آورد. برای اینکه بتوانیم از این بحران به سلامت عبور کنیم دو المان خیلی مهم وجود دارد که جدا از یکدیگر اصلا معنا ندارند و با قید اجبار باید در کنار هم وجود داشته باشند: یکی دولت است و دیگری ملت.

پس اجازه دهید از دولت شروع کنیم؛ وظیفه دولت در چنین مواقعی چیست؟

ببینید، چین یک کشور گسترده است و ما هم که مراودات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی زیادی با این کشور داریم. دولت باید این احتمال را می‌داد که کرونا بالاخره وارد ایران می‌شود و در ادامه باید برای چنین روزی آماده هم می‌شد. اما الان وقتی در سطح شهرهای بزرگ مثل تهران به داروخانه‌ها مراجعه می‌کنیم متوجه می‌شویم که نه ژل ضد عفونی پیدا می‌شود و نه ماسک و نه دستکش. بسیاری از مردم هم که در شهر نگاه می‌کنید نه ماسک دارند و نه دستکش و همینطور در مترو در میان هم تردد می‌کنند. من به عنوان فردی که در حوزه بهداشت و درمان فعال هستم معتقدم که دولت در این مدت هیچ کاری نکرده است و فقط تماشاگر بود. شما برای اینکه عمق فاجعه را بفهمید فقط کافی است بروید عوارضی‌های ورودی و خروجی اتوبان‌ها را نگاه کنید، در همین عوارضی ساوه و قم به سمت تهران، شما می‌بینید یک مامور آنجا ایستاده دستکش هم دارد و کارت‌ها را از مردم می‌گیرد و بعد از اخذ عوارضی به مردم برمی‌گرداند، اما مردمی که هیچ کدام دستکش ندارند، فقط دست مامور عوارضی دستکش است که امکان دارد آلوده به ویروس کرونا باشد و مردمی را که بین شهرها در تردد هستند آلوده کند و همین سبب می‌شود ویروس به سایر شهرها سرایت کند.

دولت باید چه اقداماتی انجام می‌داد؟

دولت اول باید استراتژی خود را ظرف همین چند روز ابتدایی و حتی پیش‌تر مشخص می‌کرد و این یعنی از قبل باید آمادگی می‌داشت که نداشت. من خودم نمی‌توانم استراتژی کلی وزارت بهداشت را در مقابله با کرونا متوجه شوم، اصلا ما نمی‌دانیم چه برنامه‌ای دارند. ببینید مثلا در سیاستگذاری دولت فعلا قرنطینه را کنار گذاشته شده است، یعنی همان کاری را که چینی‌ها انجام دادند، تاکنون انجام ندادندو به نظر می‌رسد که قصد انجام آن را ندارند.امروز از بیمارستان‌ها تماس‌های زیادی داریم که مثلا امکانات بهداشتی مناسبی نداریم از ماسک گرفته تا کاورهای مخصوص برای پوشش، در داروخانه‌ها هم که اقلام مورد نیاز دیده نمی‌شود، قیمت‌ها هم که به شدت بالا رفته است، بازار سیاه بدی هم برای کالاهای بهداشتی ایجاد شده است، بنابراین یک سردرگمی این وسط به وجود آمده است. هنوز به نظرم دوستان در دولت سردرگم هستند. دولت باید تا الان وسایل مورد نیاز را تهیه می‌کرد، به ویژه برای اقشار ناتوان مالی و اگر امکانات اقتصادی کافی را ندارد حداقل اقدامات دیگری را انجام دهد، مانند تعطیلی مدارس تا 15فروردین، تعطیلی دانشگاه‌ها، همایش‌ها، حتی کاهش سطح فعالیت‌های ادارات دولتی، به هر صورت کاهش رفت و آمدها تا جایی که امکان دارد باید جدی گرفته شود تا بتوانیم از این دوران سخت عبور کنیم. با همه اینهایی که گفته شد فعلا ما چیزی نمی‌بینیم و از برنامه دولت اطلاعی نداریم. به نظر می‌رسد نگاه و برنامه خاصی در دولت وجود ندارد.

با توجه به اینکه شما صحبت‌های خودتان را در ابتدا دو قسمت کردید، دولت و مردم. اجازه دهید فعلا در دولت بمانیم؛ ما شاهد آن هستیم که نشانه‌های کرونا در ایران با مرگ شروع شد، بر خلاف کشورهای دیگر که در روزهای اول با آمار ابتلا به کرونا شروع کردند. بعضا در ایران با مرگ یک پزشک‌ هم رسانه‌ای و علنی شد. تحلیل شما از این وضعیت چیست؟

این نشان می‌دهد ما سیستم پایش نداریم، نشان می‌دهد که دروغ گفتیم. ببینید، من نمی‌گویم دروغ به این معنا که مسئولان می‌دانستند مبتلا به کرونا داریم و نگفتند، بلکه منظورم این است که آقایان دائم می‌گفتند ما داریم پایش می‌کنیم، در حالی که پایشی وجود نداشت و این کذب و غلط بود. کرونا وضعیتش به گونه‌ای است که به ازای هر 40نفر حداقل یک نفر را می‌کشد، یعنی همان چیزی که می‌گویند 2تا5 درصد تلفات دارد و وقتی بر اساس آماری که خودشان ارائه می‌کنند گفته می‌شود 6نفر کشته داشتیم، یعنی 300نفر مبتلا به کرونا بیرون دارند برای خودشان می‌گردند و این خطرناک است. معتقدم تعداد مرگ‌ومیر بیشتر از اینها باید باشد و به همین نسبت مبتلایان به کرونا هم بیشتر هستند و ما هم از آنها هیچ اطلاعی نداریم.باز تکرار می‌کنم متاسفانه من به عنوان کسی که در حوزه بهداشت و درمان فعال هستم هیچ راه‌کاری را از سوی دولت نمی‌بینم، هیچ استراتژی محکم و گویایی برای مقابله با وضعیتی که ایجاد شده است وجود ندارد. شما وقتی وارد رستوران‌های بین راهی می‌شوید یا هرجایی مانند این، می‌بینید که زندگی عادی در حال جریان است. در خوابگاه‌های دانشجویی هم همین‌طور در آسایشگاه‌های سربازی هم همین‌طور است.باید تا می‌توانند این مکان‌ها را تعطیل کنند و دانشجوها را به خانه‌های خود بفرستند. به نظر من تا 15فروردین مدارس و دانشگاه‌ها را باید تعطیل کنند تا دوره‌ پیشرفت ویروس فروکش پیدا کند. به هر صورت اتفاقات بدی جلوی چشمان مان هست. ما در چین شاهد این ماجرا هستیم، در حالی که آنجا می‌آیند یک شهر 10میلیونی را قرنطینه می‌کنند.

آیا واقعا آنطور که گفته می‌شود این ویروس مانند آنفلوآنزا هست و مرگ‌ومیرش کمتر است؟

خیر، اصلا این‌طور نیست. این‌ها حرف غلطی است که گفته می‌شود. آنفلوآنزا درصد کشندگی‌اش حدود 2/.درصد است و از هر هزار نفر 2نفر کشته می‌شوند، اما کشندگی کرونا بین 2تا5درصد است، یعنی از هزار نفر 20نفر احتمال مرگ دارند. بنابراین کرونا چه ارتباطی به آنفلوآنزا دارد، اینها برای ساده‌سازی وضعیت است، در حالی که باید به جلوتر فکر کنند. ما تمام درخواست‌مان این است که اگر امکانات اقتصادی مناسبی ندارند و در تحریم هستند، حداقل کاری که ممکن است انجام دهند، مراودات را کاهش دهند. در مناطق جنوب، مناطق حاشیه‌نشین خیلی باید مراقب باشیم، سازمان‌های بهزیستی و سازمان‌های حمایتی باید ورود پیدا کنند، آموزش بدهند و پایش کنند.
شما در نظر بگیرید اگر این کشور آلوده شود چطور می‌خواهند وضعیت پیش آمده را جمع کنند؟ تنها راه این است که به‌طور جدی پیش‌گیری کنیم، سازمان‌های مردم‌نهاد را درگیر کنیم، بسیج، سپاه، نیروی انتظامی، ارتش، هلال احمر و همه را درگیر کنیم. یک کمیته کشوری باید ایجاد شود تا وضعیت را کنترل کند. اگر این کارها را انجام دادیم می‌شود مایع افتخار مملکت؛ اگر انجام ندادیم می‌شود مایع ذلت و ناکارآمدی.

از حوزه دولت بیاییم بیرون، حوزه مردمی مبارزه را برای ما تشریح می‌کنید؟

به جز رادیو سلامت که هر ساعت 5دقیقه در مورد کرونا دارد صحبت می‌کند، از بقیه رسانه‌ها هیچ خبری نیست. یعنی هنوز هم رسانه‌‌ها توجیه پیدا نکرده‌اند که باید چه کاری انجام شود. باید اطلاعات به مردم داد و این اطلاعات باید از منابع معتبر به مردم داده شود. ببینید کرونا که آمد بلافاصله WHO(سازمان بهداشت جهانی) برای خودش یک صفحه کرونا باز کرده است، ما در کشورمان در وزارت بهداشت هنوز یک صفحه کرونا باز نکرده‌ایم. رسانه‌ها باید یک صفحه کرونا برای خودشان ایجاد کنند تا اول اطلاع‌رسانی شود، بعد از مردم هم توقع داشته باشیم. مردم هم باید حداقل کاری که انجام می‌دهند در این روزها تردد خود را در مترو و سطح شهر، مسافرت‌های غیر ضرور را به حداقل ممکن برسانند. باید هر نیم ساعت چه با دلیل و چه بدون دلیل دست‌شان را با ژل ضدعفونی کنند یا با شست‌وشو تمیز کنند، این شست‌وشو هم حداقل 20 ثانیه با دقت انجام شود، مراقب سرفه‌ها باشند، دید و بازدیدها را کاهش دهند، از افراد تبدار دوری کنند، سطوح را ضدعفونی کنند. کلیدها، کارت‌های بانکی و خودکار‌ها بسیار مهم هستند، آنها را ضد عفونی کنند. مردم باید به این مسائل دقت بسیاری داشته باشند.

با توجه به تجربه و مطالعات شما چه پیش‌بینی از وضعیت آینده این ویروس در ایران دارید؟

با این روالی که تا به امروز دولت رفتار کرده است، اصلا خوش‌بین نیستم. خیلی خیلی باید جدی‌تر از چیزی که الآن هست باید عمل شود. معتقدم در حال حاضر کار جدی انجام نشده است. وقتی بیمارستان‌ها و پزشک‌ها پیام می‌دهند ما ماسک و دستکش، مواد ضدعفونی کننده و روپوش‌های محافظ نداریم؛ دیگر از چه چیزی می‌شود دفاع کرد. بعضی از دوستان به ما می‌گویندکه مردم را بدبین نکنید، درست است؛ ما منتقدها ذاتا به مسائل منفی نگاه می‌کنیم، اما سوال اینجا است اگر ما می‌گوییم مسائل را جدی بگیرید برای این است که کسی کشته نشود، آیا این به نفع مردم نیست؟ به نفع مملکت نیست؟ مگر ما باید همیشه بگوییم همه چیز گل و بلبل است؟ باز می‌گویم آقایان وضعیت را جدی بگیرید، چون مسئله، مسئله جدی است، مردم در خانه فرزند دارند، سالمند دارند، مردم بیماری‌های زمینه‌ای دارند و اینها ما را نگران می‌کند و توقع داریم مسئولان مملکت آستین همت بالا بزنند، ما هم به عنوان منتقد و رسانه در خدمت آنها خواهیم بود و کمک خواهیم کرد.