سال 98 را دقیق ببینیم
ولی‌الله شجاع پوریان (صاحب‌امتیاز)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر

وزن پایین هزینه مسکن در محاسبه شاخص تورم!

فاطمه آقایی‌فر (روزنامه‌نگار)
تورم، واژه‌ای آشنا در هر اقتصادی است که در اصل درصد افزایش قیمت یک سری کالا و خدمات را در یک بازه زمانی مشخص مثلا طی یکسال، نشان می‌دهد و هر چه این درصد، تغییرات بیشتری را نسبت به گذشته تجربه کند، به معنای این است که اقتصاد کشور در شرایط بی‌ثبات‌تری قرار گرفته است. محاسبه تورم یا درصد افزایش هزینه‌های زندگی بر اساس قیمت کالاها و خدماتی تعیین می‌شود که یک خانواده در بودجه ماهانه‌اش برای خرید در نظر می‌گیرد. برای محاسبه متوسط هزینه زندگی معمولا بانک مرکزی یا مرکز آمار بر قیمت کالاهایی که هر ماه وارد سبد خرید افراد می‌شود تمرکز کرده تا با یک سری محاسبات آماری در نهایت متوسط تورم را اعلام ‌کند. مثلا در ایران سبد کالایی بانک مرکزی و مرکز آمار مجموعه متنوعی از کالاها و خدمات است که از هزینه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها گرفته تا دخانیات، مسکن و بهداشت را شامل می‌شود. وزن و تاثیر هر یک از این اقلام نیز در محاسبه تورم تفاوت دارد و بر اساس فرمول‌های ویژه مراکز ارزیابی تورم در نظر گرفته می‌شود. اگرچه مراکز ارزیابی این شاخص همواره در محاسبات خود اعلام می‌کنند که تورم در ایران بر اساس استانداردهای بین‌المللی اندازه‌گیری می‌شود و با همان روشی که سایر کشورها تورم خود را محاسبه می‌کنند بانک مرکزی و مرکز آمار وارد کار می‌شود، اما مرور مقالات بین‌المللی نشان می‌دهد که در کشوری مانند آمریکا بخش مهمی از سبد کالاها در محاسبه تورم را مسکن تشکیل می‌دهد. یعنی آمریکا علاوه بر در نظر گرفتن سایر کالاهای مصرفی، بیشترین وزن کالا در محاسبه تورم را اجاره‌بها و حتی میزان هزینه بازپرداخت وام مسکن بعد از پایان هر ماه در نظر می‎‌گیرد. این در حالی است که در کشورهای کمتر توسعه‌یافته، مهمترین فاکتور در محاسبه بودجه یک خانواده قیمت مواد غذایی و آشامیدنی است که طبیعتا در مقایسه با هزینه‌های مسکن رقمی بسیار ناچیز است. بحث تورم در طول یکسال و نیم گذشته در فضای کشور بسیار مطرح بوده و هر بار که مراکز رسمی دهان باز کرده و نرخی برای تورم اعلام کرده‌اند، این پرسش در میان اذهان عمومی مطرح شده که چرا نرخ تورم اعلامی با نرخ تورم احساس شده در میان مردم و قدرت خرید اقشار مختلف زمین تا آسمان تفاوت دارد.
با در نظر گرفتن این موضوع که مراکز محاسبه تورم در ایران مهم‌ترین عامل در محاسبه هزینه‌های سبد خرید را قیمت مواد خوراکی در نظر می‌گیرند و به مسئله افزایش هزینه‌های مسکن مانند قیمت خرید هر متر مربع زمین یا واحد مسکونی و حتی اجاره‌بها کمتر توجه می‌شود و وزن این هزینه‌ها در سبد خرید مردم سبک‌تر انگاشته می‌شود، شاید بتوان علت این همه تفاوت را بهتر درک کرد. با توجه به اینکه قیمت مسکن فقط در پاییز امسال افزایش قابل‌توجهی را تجربه کرده و خریداران تورم نزدیک به 90درصدی را در زمینه خرید خانه‌های کلنگی تجربه کرده و مستاجران نیز 31درصد بیشتر از گذشته زیر بار هزینه‌های اجاره‌بها رفته‌اند، بهترین پرسشی که می‌توان از مراکز اعلام نرخ تورم پرسید این است که قیمت مسکن و اجاره‌بها چه درصدی از هزینه‌های سبد کالا در ارزیابی تورم را تشکیل داده که حالا شاخص رسمی نرخ تورم در محاسبات از 40درصد عبور نکرده است و در حوالی 35درصد می‌چرخد؟ بی‌شک در شرایطی که سهم مسکن به صورت واقعی در محاسبه تورم در نظر گرفته شود، شاخص تورم از رقمی که اعلام شده فراتر رفته و با اندازه‌ درک مردم از وضعیت اقتصادی خود را هماهنگ می‌کند.