روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
17 مهر 1398  |  ورزش  |  کد خبر: 66773
0
0
خوانش شعری از نعمت میرزازاده
«یک حرف تا تراژدی یا حماسه»
حمیدرضا شکارسری
« آسمان، گو همه ابر، ابرها، گو همه باران، باران، چه توانند کنند؟ با حریقی که برافروخته، از سینه من؟»*
تاریخ سرایش این شعر، فروردین ماه 1346 است، زمانی که جریان شعر شکست به اوج شکوفایی خود رسیده و کم‌کم به افول خود نزدیک می‌شد و جای خود را به شعر سیاسی و اجتماعی تندخو و معترضی می‌داد که حداقل بر شعر دو دهه بعد ایران کم و بیش حاکم می‌شد و حتی برخی به آن به نام شعر چریکی داده‌اند.
شعر شکست حاصل نومیدی جامعه روشنفکری ایران از مبارزات سیاسی پس از کودتای مرداد 1332 بود و شعر چریکی حاصل امید به پیروزی بر نظام سیاسی حاکمی است که در اوج قدرت سیاسی و اقتصادی‌اش به سر می‌برد.
نعمت میرزازاده از شاعران سیاسی‌نویس و به شدت معترض آن سال‌ها در کتاب شعر معروفش «سحوری» که نخستین بار توسط انتشارات «رز» در سال 1349 منتشر شد و سپس در تابستان سال 1357 در نشر «رواق» بازنشر شد، نیمایی‌هایی را منتشر می‌کند که تماما حماسی و امیدوارانه‌اند. اما این شعر کوتاه با عنوان «حریق» در این بین چه می‌کند؟ آیا شاعر این شعر را هم ستیزه‌جو دانسته است؟ آیا این شعر هم حماسی هست؟
سرنوشت این شعر با یک حرف اضافه تعیین شده است، حرف اضافه «از» در آخرین سطر. اگر به جای «از» حرف اضافه «در» را می‌خواندیم، شعر را نومیدوار و از سر انفعال می‌یافتیم. آتشی که «در» سینه راوی است تنها او را می‌سوزاند و نشان خودسوزی اوست و چه می‌تواند بکند با آن همه ابر و باران؟ اما آتشی که «از» سینه او زبانه می‌کشد، دیگر خودسوزی نمی‌کند و می‌تواند در اغراقی شاعرانه، بر آن همه ابر و باران فائق آید. شعر در حالت اول درون‌گرایانه و تراژیک است، اما در حالت دوم برون‌گرایانه و حماسی.
تفاوت جایگاه رفیع کلمه در شعر نسبت به نثر را می‌توان در همین دقیقه یافت. متنی منفعل، درست در انتها، با انتخابی آگاهانه تغییر ژانر می‌دهد و هویت خود را دیگرگون می‌کند و فاعل می‌گردد. کنش این شعر حالا دیگر از سر یاس از شکست نیست بلکه از سر امید به پیروزی است.
انتخاب میرزازاده در چینش این شعر در مجموعه شعر «سحوری»، انتخابی درست و دقیق و از نظر ادبی انتخابی رندانه و هوشمندانه بوده است و نه تنها یک‌دستی مجموعه را به هم نزده، بلکه آن را به کتابی یک‌پارچه بدل ساخته است.
* سحوری، نعمت میرزازاده، رواق، 1357، صفحه 73 و 74
اخبار مرتبط
دیدگاه کاربران

ارسال دیدگاه
نام :    ایمیل : 

عکس خوانده نمی شود کد امنیتی :      
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه