روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
26 اردیبهشت 1398  |  سیاست  |  کد خبر: 61682
0
0
چرا اتحادیه اروپا درخواست پمپئو را رد کرد، اما جرمی هانت پذیرفت؟
اولین نتیجه برگزیت برای ایران
روح‌اله نخعی
چند روز پیش وقتی مایک پمپئو برنامه‌های سفرهایش را تغییر داد تا به بروکسل برود و دیدارهایش با مقامات اروپایی و اتحادیه اروپا، بدون این که منجر به موضع‌گیری مشترک اساسی شود به پایان رسید، لارنس نورمن، خبرنگار وال‌استریت‌ژورنال در بروکسل نقل قول مهمی از یک دیپلمات اروپایی داشت. نورمن نوشت پمپئو به بروکسل آمده بود تا اصطلاحاً یک عکس مشترک با مقامات اروپایی بگیرد و در کنار آن‌ها اعلام کند که اروپا و ایالات متحده در مقابل ایران ایستاده‌اند. او گفت پاسخ اروپا به این خواسته پمپئو منفی بوده است: «ما قبول نکردیم و به برنامه خودمان ادامه دادیم.» او در توییت دیگری نوشت یک دیپلمات دیگر بابت اعلام این موضوع از او گله کرده بود و او در جواب پرسیده بود: «اوکی، ولی درست بود.» و پاسخ مثبت گرفته بود. صحبت‌های نورمن در رسانه‌ها و کانال‌های ایرانی هم بسیار دیده شد.
این روایت اما تضاد قابل‌توجهی با اتفاقی دارد که در زمان اعلام دور جدید فشارها بر ایران رخ داد. مایک پمپئو در روزهای پرتنش تشدید تحریم‌ها در کنار جرمی هانت، وزیر امور خارجه دولت ترزا می قرار گرفت و در کنار و به همراه او، به محکوم‌کردن و تهدید ایران پرداخت.
این اولین همکاری هانت با پمپئو در مقابل ایران هم نبود. زمانی که محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران از پیشنهاد تبادل زندانیان با آمریکا گفت، جرمی هانت در واکنش به ظریف و رد این ایده پیش‌دستی کرد. به شکلی که حتی واکنش وزارت خارجه ایران را هم به همراه داشت: سیدعباس موسوی سخنگوی وزارت خارجه گفت این پیشنهاد مربوط به ایران و آمریکاست و ربطی به بریتانیا ندارد.
علت خودداری اتحادیه اروپا در مقابل پمپئو مشخص است. رسماً و تلویحاً اتحادیه اروپا نشان داده که هر چند برای حفاظت از برجام و عمل به تعهداتش در مقابل ایران حاضر به ریسک جدی در مقابل آمریکا نیست، با رویکرد ایالات متحده همراه هم نیست و از طرفی قصد هم ندارد ایران را به اقدامات جدی‌تر مثل خروج از برجام یا توافقات دیگر تهدید کند. به همین دلیل است که اگر چه مقاومت‌هایش در مقابل فشارهای آمریکا بیشتر در حد اعلام موضع و وقت‌کشی مانده اما هنوز درخواست‌های پمپئو و همکارانش را برای همراهی نپذیرفته و در مقابل ایران صف‌کشی رسمی نکرده است.
اما این که چرا بریتانیا در این میان رفتار متفاوتی دارد، بیش از آنکه به ایران مربوط باشد، مربوط به رابطه بریتانیا و آمریکا یا به عبارت دقیق‌تر، چشم‌انداز پیش روی بریتانیاست.
بریتانیا در مسیر خروج از اتحادیه اروپا قرار گرفته است. مسیر برگزیت، اگر چه ناتمام به نظر می‌رسد، مقصدی پایان رابطه فعلی با اروپاست. پس از عبور از این مرحله ظاهراً پایان‌ناپذیر، این کشور تازه باید وارد مذاکره تعیین سطح روابط تجاری با این اتحادیه شود. اتحادیه اروپا هم به دلیل تنش‌های این مدت مذاکرات و هم به دلیل اصل خروج این کشور، مایل نخواهد بود امتیاز چندانی به بریتانیا بدهد. تازه این در شرایطی است که اصلاً مذاکره‌ای برای انتقال در کار باشد. اگر کار به برگزیت بدون توافق برسد، اوضاع شدیدتر هم خواهد شد.
این‌ها همه مربوط به بحث‌های اقتصادی است. به لحاظ سیاسی بریتانیا یکی از دردسرهای بزرگ و صدمات جدی را به اتحادیه اروپا زده است و پس از خروج نیز دیگر در میز تصمیم‌گیری اتحادیه جایگاهی نخواهد داشت. تسلط احتمالی دولتی حامی برگزیت بر این کشور احتمالاً به این معنا خواهد بود که انگیزه چندانی برای تعامل بهتر با اروپا هم در کار نباشد.
بریتانیا به این ترتیب، بزرگترین شریک تجاری و سیاسی‌اش را از دست خواهد داد و باید به دنبال جایگزین‌کردن آن با یک یا چند کشور باشد. در این میان، بزرگترین گزینه پیش روی بریتانیا، آمریکاست که به‌خصوص در دوران ترامپ، از مدت‌ها پیش مشغول تشویق این کشور به خروج سریع‌تر بوده و وعده‌های بسیاری درباره آینده روابط بعد از برگزیت هم داده است. خسارت خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا به معنای واقعی کلمه جبران‌پذیر نیست، اما بریتانیا به هر حال ناچار است دنبال شرکای جدید یا حفظ و تقویت رابطه با شرکای قبلی باشد و آمریکا بهترین گزینه برای این کار است. از یک نگاه شاید تنها گزینه قابل‌توجه. بریتانیای مجروح از برگزیت، احتمال چندان اقبالی در ارتباط با رقبای آمریکا هم نداشته باشد، به‌خصوص در دوران رئیس‌جمهور تمامیت‌خواه و انتقام‌جویی مثل ترامپ که حتی برای مثال، دولت آلمان را در مقابله با فیسبوک محتاط کرده است.
در سایه چنین وضعیتی، همراهی‌های سریع و تمام‌وکمال هانت با پمپئو واضح‌تر می‌شود. در تلاطم مذاکرات داخلی و خارجی برگزیت که عاقبت هیچ کدام معلوم نیست، در شرایطی که حتی کرسی نخست‌وزیر به تزلزل افتاده و احتمالات جایگاه آینده شخص جرمی هانت از نشستن بر جای ترزا می تا خروج از دولت متغیر است، بریتانیا، حتی اگر با اروپا هم‌نظر هم باشد، توان، انگیزه و قدرت ریسک عدم همراهی با ایالات متحده را ندارد و بسیار بیشتر از اتحادیه اروپا خود را در معرض تهدید تصمیمات ترامپ می‌بیند. این همراهی، احتمالاً از زاویه کاهش استقلال تصمیم‌گیری‌های کلان این کشور در سیاست خارجی، تا جایی که به آمریکا مربوط است هم قابل بررسی است و تبعاتی در رابطه بین بریتانیا و آمریکا و نیز رابطه بریتانیا با دیگر کشورهای جهان، از چین و روسیه گرفته تا اعضای اتحادیه اروپا هم خواهد داشت؛ اما از نظرگاه ایرانی، شاید این وضعیت اولین و فعلاً بزرگترین پاسخ سوالی چندساله درباره تاثیر برگزیت بر ایران باشد.
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه