روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
15 آبان 1397  |  دانش و فناوری  |  کد خبر: 54766
0
0
در نشست تخصصی «افکار عمومی و رسانه‌ها در ایران» مطرح شد؛
امتزاج بیش از حد دین و دولت
ایسنا| نشست تخصصی «افکار عمومی و رسانه‌ها در ایران» با سخنرانی عباس عبدی درباره «تحول افکار عمومی در ایران»، علی ربیعی درباره «افکار عمومی، رسانه و سیاست»، هادی خانیکی درباره «افکار عمومی و شبکه‌های اجتماعی در ایران»، سبحان یحیایی درباره «برون ایستادگان رسانه‌های دولتی و افکار عمومی»، زهیر صباغ‌پور درباره «اخبار جعلی، شبکه‌های اجتماعی و افکار عمومی» و سید وحید عقیلی درباره «سیر تکوینی افکار عمومی در دوران معاصر» عصر یکشنبه گذشته در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد.
افزایش بی‌اعتمادی افکار عمومی از دی‌ماه ۹۶
در ابتدا عباس عبدی، روزنامه‌نگار و فعال سیاسی که با موضوع تحول افکار عمومی در ایران سخن می‌گفت، با بیان اینکه زمینه تحول افکار عمومی از پیش وجود داشت، اوج این تحول را دی‌ماه ۹۶ دانست و گفت: تقریبا تمام نظرسنجی‌های یک‌سال اخیر نشان می‌دهد که تحولات افکار عمومی در دو لایه سطحی و عمقی تغییرات بسیار زیادی کرده است. باید به این نکته توجه داشت که تحولات لایه سطحی را می‌توان به‌راحتی تغییر داد و حتی به حالات قبلی هم برگرداند، اما تحولات لایه عمقی بسیار سخت تغییر می‌کنند.
او در توضیح تحولات سطحی افکار عمومی، اظهار کرد: بی‌اعتمادی عمومی به مسئولان از جمله تحولات سطحی در افکار عمومی است که در یک‌سال گذشته از ۴۰ به ۷۰ درصد افزایش پیدا کرده است. همچنین ناامیدی نسبت‌ به برنامه‌ها و موفقیت‌های دولت نیز بسیار بالا رفته است و حتی در برخی مواقع به ۸۵ درصد هم رسیده است؛ البته نظرسنجی‌های اخیر نشان می‌دهد که این درصد نسبت به بهار امسال که ناامیدی به اوج خود رسیده بود، کاهش پیدا کرده است.
عبدی با بیان این‌که بی‌اعتمادی و ناامیدی به آینده کشور نیز کاهش پیدا کرده است، یادآور شد: اغلب به این‌گونه است که وقتی جامعه نسبت به آینده کشور امیدوار یا ناامید می‌شود، سایر مسائل هم به نسبت این خوش‌بینی و بدبینی تغییر پیدا می‌کند. یکی دیگر از آمارهای جالب در نظرسنجی‌های اخیر، همراهی افکار عمومی با سیاست خارجی است؛ حتی در بدترین دولت‌ها و با مشکلات اقتصادی زیاد هم، همراهی افکار عمومی با سیاست خارجی از ۵۰ درصد کمتر نبود، اما الان این شاخص هم دچار چالش شده و ریزش زیادی پیدا کرده است.
این روزنامه‌نگار باسابقه همچنین به تحولات افکار عمومی در لایه عمقی اشاره و خاطرنشان کرد: فکر می‌کنم لایه زیرین و عمقی تحولات افکار عمومی به‌دلیل تغییرات لایه سطحی خودش را نشان داده است. در واقع این لایه زیرین که پیشتر به دلایل مختلفی فرصت بروز نداشت، حالا با تغییرات لایه سطحی افکار عمومی، خودش را نشان داده است.
عبدی سبک زندگی، دین، روابط جنسی و نقش زن را از جمله شاخص‌های تحولات افکار عمومی در لایه عمقی برشمرد و گفت: طبق نظرسنجی‌ها در یک‌سال اخیر درباره اعتقاد به حجاب و حضور زنان در ورزشگاه تغییرات جدی رخ داده است. به جرات می‌گویم که هیچ‌گاه در طول تاریخ ایران این‌گونه نبوده است که ۵۰ درصد مردم بگویند ما روزه نمی‌گیریم، اما امسال این اتفاق افتاد.او اظهار کرد: در این میان پرسش اصلی این است که چرا این اتفاقات رخ داده است. اولین دلیل به حوزه سیاست برمی‌گردد؛ به عنوان مثال اشتباه دولت آقای روحانی این بود که سطح انتظارات مردم از گرانی و تورم را بالا برد یا انتظارات ناشی از برجام که با خروج از برجام به شدت فروکش کرد و حتی به ضد خودش هم تبدیل شد. این انتظارات در سال‌های ۹۴، ۹۵ و ۹۶ به اوج خود رسید.
این فعال سیاسی اصلاح‌طلب همچنین با اشاره به شعارهای انتخاباتی دولت روحانی و انتظاری که در میان افکار عمومی ایجاد کرد، گفت: به طور کلی در حالی که افکار عمومی چندان به رسمیت شناخته نمی‌شود، اما انتخابات و رای‌گیری مبتنی بر افکار عمومی و تاثیرگذاری بر روی آن برگزار می‌شود.
عبدی، امتزاج بیش از حد دین و دولت را از دیگر عوامل تحولات عمقی افکار عمومی دانست و یادآور شد: برخلاف باور عمومی این امتزاج بعد از انقلاب رخ نداد، بلکه به مرور زمان بیشتر شد که نمونه اخیر آن را هم می‌توان در نامه آقای یزدی مشاهده کرد. بحث در درست یا غلط بودن این نامه نیست، بلکه بحث بر سر این موضوع است که دین و سیاست دیگر استقلالی ندارند. باید به این نکته توجه کرد که دین امر قدسی است، اما سیاست بزرگتر از آن است که بخواهد قدسی شود و به همین خاطر دین را تحت الشعاع خود قرار می‌دهد.
او با بیان این‌که امروز شکست انحصار رسانه‌ای بیش از پیش خودش را نشان داده است، افزود: در گذشته بیش از ۹۰ درصد جامعه از رادیو و تلویزیون استفاده می‌کردند، اما این عدد در حال حاضر بسیار کاهش پیدا کرده است و به ۴۰ درصد نیز رسیده است. این در حالی‌است که این ۴۰ درصد بیشتر شامل افرادی می‌شود که بی‌سواد هستند و اگر این نظرسنجی در میان تحصیل‌کردگان جامعه انجام شود به ۱۰ درصد هم خواهد رسید.
عبدی، خروج مرجعیت رسانه‌ای، فعال شدن منابع غیررسمی و به حاشیه رفتن مراجع فرهنگی و سیاسی سنتی را از دیگر عوامل تحولات افکار عمومی در لایه زیرین برشمرد و گفت: مجموعه عواملی که تاکنون به آنها اشاره شد، موجب شده است، افکار عمومی در حال شکل‌گیری باشد که از نظر ساخت رسمی و غیررسمی است. در این میان باید به این موضوع نیز توجه کرد که هر چقدر افکار عمومی غیررسمی‌تر شود بیشتر به واکنش واداشته و منزوی‌تر می‌شود؛ این خطری است که هم اکنون افکار عمومی جامعه ما را تهدید می‌کند.
صداهای خاموشی که به خیابان‌ها می‌آیند
سبحان یحیایی، پژوهشگر علوم ارتباطات نیز در سخنانی درباره موضوع برون ایستادگان رسانه‌های دولتی و افکار عمومی، برون ایستادگان رسانه‌ای را کسانی دانست که رسانه‌های دولتی را تحریم کرده‌اند و برون ایستادگی سیاسی را نیز به افرادی نسبت داد که در کنش‌ها و تشکل‌های سیاسی شرکت نمی‌کنند یا اجازه شرکت ندارند.
یحیایی افزود: برون ایستادگان رسانه‌ای خاموش و آرام هستند، اقدامی نمی‌کنند، کنشگری سیاسی ندارند و صرفاً سعی می‌کنند ایدئولوژی سیاسی خودشان را در چارچوب‌های مشخصی نگه دارند. در این میان اما باید این نکته را نیز در نظر داشت که این انرژی متراکم به همراه انرژی برون ایستادگان سیاسی قابلیت این را دارد که به یک جمعیت متحرک تبدیل شود. در واقع این انرژی متراکم وقتی در جایی صدایی نداشته باشد، در بزنگاه‌های تاریخی به خیابان می‌آید.او علت اصلی این موضوع را سیاست‌گذاری سیاسی و رسانه‌ای دانست و اظهار کرد که برخی سیاست‌گذاری‌ها باعث شده است تا افرادی که صدایشان به جایی نمی‌رسد در برخی بزنگاه‌های تاریخی به خیایان‌ها بیایند و صدایشان را از این طریق به گوش دیگران برسانند.
این پژوهشگر علوم ارتباطات همچنین در بخشی از سخنان خود به نقش رسانه‌ها در جذب برون ایستادگان رسانه‌ای اشاره و خاطرنشان کرد: هر رسانه‌ای از جمله رسانه فربه و سنگین صداوسیما بر اساس مخاطبان فرضی خود محتوا تولید و چارچوب های خاصی را مشخص می‌کند. مشخص کردن دایره مخاطبان برای هر رسانه‌ای بسیار حائز اهمیت است. البته این موضوع در رسانه‌های تخصصی امری کاملاً طبیعی است، اما رسانه‌ای عمومی باید در این مرزبندی دقت بیشتری داشته باشند. طبیعتا رسانه‌ای عمومی و ملی باید از دایره نامخاطبان خود کم بکند؛ چرکه هر چقدر دایره حذف مخاطبان بیشتر شود، ضریب نفوذ آن رسانه کمتر می‌شود.
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه