روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
17 مرداد 1397  |  جامعه  |  کد خبر: 51035
0
0
آیا کلید عمران‌خان قفل روابط راهبردی پاکستان و ایران را باز می‌کند؟
فاطمه محمدیان ‪-‬ دولت منتخب مردم پاکستان به دنبال راهی برای بهبود روابطش با ایران است. تا جایی که «عمران خان»، پیروز انتخابات اخیر پاکستان، در اولین سخنرانی خود بعد از شمارش آرا تاکید کرد دولت آینده حزب او خواهان تقویت روابط با همسایگان به ویژه جمهوری اسلامی ایران است؛ اما چرا بهبود و تقویت رابطه با ایران تا این حد برای پاکستان مهم است؟
پاکستان با سه کشور هند، افغانستان و ایران مرز مشترک دارد و در این میان به غیر از ایران روابط پرتنشی با دو کشور دیگر دارد؛ بنابراین داشتن روابط دوستانه با ایران برای پاکستان بسیار مهم است. از نظر اقتصادی ایران با دارا بودن ذخایر نفتی و گازی می‌تواند برای تامین انرژی پاکستان نقش مهمی داشته باشد. پاکستان به دلیل رشد جمعیت بیش از پیش به گاز نیاز دارد. ایران با احداث خط لوله انتقال گاز تا مرز پاکستان آماده همکاری در این زمینه است که به دلیل دخالت‌های آمریکا این همکاری تا امروز به مرحله بهره‌برداری نرسیده است. گرچه با سفر اخیر فرستاده اتحادیه اروپا با عمران خان، دست کم اتحادیه اروپا اعلام کرد از اجرای پروژه انتقال گاز ایران به پاکستان حمایت می‌کند و پاکستان نیز قول همکاری برای حل آن داده است.
اما مهمترین دلیل شوق نخست‌وزیر تازه برای گسترش روابط با ایران را می‌توان حفظ ثبات در منطقه دانست که با لنگر همکاری پاکستان و ایران در مبارزه با تررویسم و گروه‌های افراطی بدست می‌آید.
اگر عمران خان موفق شود بعد از سالیان طولانی، دشمنی با هند را تبدیل به دوستی کند شاهد تغییراتی در منطقه خواهیم بود. حال بهبود رابطه پاکستان با هند، بر منطقه و به خصوص ایران چه تاثیری خواهد داشت؟ در واقع بهبود روابط پاکستان با هند در گام نخست باعث ایجاد ثبات نسبی شده و از همه مهم تر بر نقش آمریکا در منطقه و حضور چین تاثیرگذار است. از طرفی چین به دلیل رابطه نزدیکش با ایران، حضورش در این منطقه برای پیشبرد اهداف ایران مثبت است. در طول چندین دهه، ایالت متحده بیشترین استفاده را از تنش میان هند و پاکستان برده است، هم از لحاظ اقتصادی که بارزترین آن کم‌رنگ‌شدن حضور چین در منطقه است و هم از لحاظ استراتژیک و سیاسی که موجب نفوذ و پیش‌برد سیاست‌هایش در منطقه شبه قاره هند شده است؛ اما در صورت عادی‌شدن روابط بین این دو کشور، از نفوذ آمریکا کم شده و زمینه برای رشد چین در منطقه فراهم می‌شود؛ گرچه این امر باعث می‌شود نگاه و تمرکز ایالات متحده بیشتر به سمت حوزه کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس کشیده شود. اما گفته می‌شود این تغییر تاکتیک خطر کمتری را نسبت به پاکستان و هند، به دلایل شرایط منابع انسانی و جغرافیایی کشورهای عربی برای ایران خواهد داشت.
در روی دیگر سکه پیروزی عمران خان را می‌توان بیشتر از همه به شکست عربستان در پاکستان تفسیر کرد. زیرا حزب جمعیت علمای اسلامی شاخه فضل الرحمن در سایه حمایت حزب نواز شریف بوده است. این حزب در 5 سال اخیر بسیار فعال بوده و اعضای آن موفق شدند در بدنه سیاسی پاکستان رخنه کرده و طرفداران زیادی را در کابینه جذب کنند.
میزان وابستگی این جریان به عربستان سعودی تا حدی است که در صورت بروز مشکل وابستگان آن به عربستان سعودی پناه برده و گاه دوران تبعید خود را در آنجا می‌گذرانند.
همچنین می‌توان به دو سفر مهم نایب امام جماعت مسجدالحرام به همراه وزیر فرهنگ سعودی به دعوت شخص فضل الرحمن به پاکستان قبل از انتخابات سال 2018 در راستای پیروزی این حزب و تبلیغات بسیار گسترده‌ای که در این زمینه شده است، اشاره کرد. عربستان برای نفوذ خود در پاکستان دلایل زیادی دارد که از مهم‌ترین آن‌ها مرز ایالت بلوچستان پاکستان با ایران است. اهمیت بلوچستان به حدی است که فضل‌الرحمن بعد از مشکلات بسیارزیادی که به تازگی در آنجا به وجود آمده بود، درخواست اداره حکومت ایالت بلوچستان را داشت که در نهایت با آن موافقت نشد.
بسیاری از اهل سنت در پاکستان و احزاب مذهبی متعلق به مذهب «بریلوی» هستند و نظر خوشی نسبت به سلطه عقیدتی آل‌ سعود (وهابیت) ندارند؛ بنابراین عربستان می‌کوشد از طریق این گروه فرعی، یعنی حزب جمعیت علمای اسلامی، شاخه فضل‌الرحمن نفوذ خود را در میان اهل سنت پاکستان گسترش دهد، حزبی که البته در انتخابات اخیر به نسبت شکست تلخی را تجربه کرد.
در واقع پیروزی عمران خان که به داشتن رابطه قوی با ایران معروف است، بیشترین چیزی است که عربستان را نگران کرده. در کنار آن مخالفت عمران خان با حضور نظامیان پاکستان در جنگ بر یمن، تهدیدی برای باقی‌ماندن پاکستان در ائتلاف عربی‌سعودی علیه یمن است و این یعنی شکست سرمایه‌گذاری سیاسی‌نظامی عربستان سعودی بر سر یمن.
در راستای شرایط به‌وجودآمده فعلی و از شکاف بین نگرش سیاست‌مداران قبلی و فعلی پاکستان با روی کار آمدن عمران خان، ایران فرصت کوتاه و مغتنمی دارد تا بتواند با همسایه خود همکاری‌های زیادی را در زمینه‌های اقتصادی و سیاسی مانند مبارزه با تروریسم، آغاز کند؛ چرا که پاکستان با نرخ بالای رشد جمعیت عظیم خود و شرایط نه‌چندان مناسب اقتصادی، کاملا مهیای سرمایه‌گذاری‌های عظیم کشورهای مترصد فرصت برای ناامن‌ساختن منطقه و به تبع آن مرزهای شرقی ایران است.
آمریکا و عربستان با داشتن سابقه نفوذ در پاکستان می‌توانند رقیب جدی برای ایران، در خصوص پاکستان باشند. عمران خان با دید متفاوتی برای همکاری با همسایگان به‌ویژه ایران، روی کار آمده و تا به نتیجه نرسیدن فشارهای عربستان سعودی و آمریکا، ایران باید راهکار مناسبی برای طرح همکاری‌های هم‌جانبه و راهبردی با پاکستان بیاندیشد. با پیروزی حزب تحریک انصاف و در راس آن عمران خان، امید بیشتری برای فصل جدید همکاری بین دو کشور با ریشه‌های مشترک تاریخی و فرهنگی به وجود آمده است.
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه