روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
20 تیر 1397  |  سیاست  |  کد خبر: 49607
0
0
«همدلی» نظر کارشناسان درباره نشست 1+4 و دورنمای احتمالی پس از آن را بررسی می‌کند
جاده پر سنگلاخ
همدلی| گروه سیاسی- دکتر “مهدی ذاکریان” استاد دانشگاه آزاد تهران و تحلیلگر مسائل بین‌الملل همچنین دکتر “روح الله اسلامی” تحلیلگر مسائل بین‌الملل در ارتباط با برجام و نشست اخیر وین که چند روز پیش روی داد، با ایسنا گفت و گو کرده‌اند. در این نشست، وزیران خارجه بریتانیا، فرانسه، آلمان، چین و روسیه روز جمعه در وین پایتخت اتریش با همتای ایرانی خود محمدجواد ظریف دیدار و درباره چگونگی نجات توافق جامع هسته‌ای سال ۲۰۱۵ پس از خروج آمریکا از آن مذاکره کردند. هرچند به گزارش رویترز، مذاکره به نتیجه مشخصی نرسید. دیپلمات ارشد اروپا «فدریکا موگرینی‌» بعد از اتمام نشست بر ادامه گفت‌وگوها تاکید کرد و گفت: حاضران در نشست، موافقت خود را با ادامه گفت‌وگوها و برگزاری نشست‌های آتی این کمیسیون، از جمله در سطح وزیران، اعلام کردند.در همین راستا مهدی ذاکریان، نکاتی درباره بسته پیشنهادی1+4 ارائه داده و گفته اروپا باید مجازات‌ها و محدودیت‌هایی را پیش‌بینی کند نه اینکه منتظر باشد آن کشور(آمریکا) برایش محدودیت‌هایی در نظر گیرد.
این صحبت ها در حالی است که اتحادیه اروپا در وضعیت با ثبات و مقتدرانه ای قرار ندارد و درگیر مشکلات داخلی است. از آن جا که حجم معاملات اتحادیه اروپا با ایالات متحده آمریکا بسیار زیاد است برایش امکان ندارد که سود و منافعش را برای یک کشور مانند ایران در معرض ریسک قرار دهد زیرا در صورت اتخاذ چنین تصمیمی فضای مبادلات به ویژه بازرگانی را دچار تنش یا وقفه می‌کند. از طرف دیگر دولت امکانات محدودی دارد تا در تصمیم گیری شرکت‌هایی که در کشورهای اتحادیه اروپا مشغول به فعالیت هستند،‌دخالت کند.
کشورهایی در اتحادیه اروپا که دارای اقتصاد ضعیفی هستند و فقط به دلیل عضو بودن در اتحادیه، باعث هزینه های هنگفتی برای کشورهای قدرتمند این اتحادیه می‌شوند. اتحادیه برای آنکه بتواند هزینه یا منافع این کشورها از جمله یونان و ایتالیا را تامین کند، سعی دارد تا بستری مناسب برای اقتصاد این کشورها ایجاد کند. گفتنی است در زمان تحریم قبلی ایران، شاهد فعالیت شرکت های ایتالیایی در ایران بوده ایم. به عبارت دیگر گمان نمی رود با توچه به چنین وضعیتی و بدهی های اتحادیه اروپا و وابستگی تجاری به ارز دلار، اعمال محدودیتی که این کارشناس بین المللی به آن اشاره کرده امکان پذیر باشد. بنابراین گزینه عملی و قابل اجرا می‌تواند بر این اساس باشد که اگر قرار است اروپا نقشی در رابطه با بحرانی که ایران با آن روبروست ایفا کند، بهتر است نقش فروکاهنده در روابط پرتنش و تسهیل کننده در روند مذاکره‌های احتمالی ایران و ایالات متحده آمریکا داشته باشد.
از طرفی دیگر دکتر روح الله اسلامی تحلیلگر مسائل بین‌الملل نیز به این موضوع اشاره کرده که اروپا خود را در مخمصه قهر با آمریکا نخواهد انداخت زیرا ابزار لازم را برای خودکفایی در روابط بین المللی ندارد. اما موضوعی که دغدغه و گام بعدی در رابطه با شرایط اقتصادی کنونی در زمینه دیپلماسی ایران و اروپا خواهد بود، نقشی است که ایران در شرایط تحریم به عهده اروپا واگذار خواهد کرد. قابل چشم پوشی نیست، کشورهای قدرتمند اروپا نقش تاثیر گذاری بر اقتصاد دنیا دارند و نباید حضور مهم آنها را در تبادلات تجاری و سیاسی جهان دست کم گرفت. اما گزینش یک رهیافت واقع‌بینانه در ارزیابی امکانات موجود برای اقدام مناسب در شرایط بحرانی می تواند ایران را به یک سمت و سوی منطقی برای حل مشکلات هدایت کند.
‌دکتر روح‌الله اسلامی در خصوص بیانیه پایانی نشست کمیسیون مشترک برجام، گفت: سیاست خارجی کشورها تحت‌تاثیر چند عامل بسیار مهم قرار دارد، اولین عامل مهم این است که کشورها به لحاظ توان نظامی و قدرت بازدارندگی، کشور قدرتمندی بوده و یا سلاح‌های بسیار پیشرفته‌ای داشته باشند که مهم‌ترین آن داشتن سامانه‌های قدرتمند جنگی و نظامی است و بعد اینکه متحدان بزرگی داشته باشند.
او دومین عاملی که یک سیاست خارجی را موفق می‌کند، توان اقتصادی می داند یعنی میزان رفاه و فعالیت‌‎های اقتصادی مردم و مراودات اقتصادی با کشورهای دیگر. مورد سوم دیپلماسی و چانه‌زنی است. مجموعه‌ای از مذاکرات و دیپلماسی که یک کشور در محیط بین‌الملل انجام می‌دهد، می‌تواند تضمین‌کننده سیاست خارجه یک کشور باشد.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه ما سه محور داریم که هر کدام از آن‌ها می‌تواند ما را موفق کند، عنوان کرد: کاری که ایران با کشورهای اروپایی انجام می‌دهد، در محور سوم قرار می‌گیرد. ما در محور سوم، دیپلماسی و مذاکراتی را انجام می‌دهیم تا وضعیت کشور بهتر شود اما به این دلیل که محور دوم یعنی وضع اقتصادی و میزان مراودات با کشورهای دیگر، ضعیف است، مجموعه کارهایی که در محور اول صورت می‌گیرد، با اقداماتی که کشورهای منطقه و بین‌الملل انجام می‌دهند، مغایرت‌هایی دارد.
اسلامی ادامه داد: توان دیپلماتیک ما نمی‌تواند به تمام معنا منافع ملی و منافعی را که در سیاست خارجه تعیین کرده‌ایم را قابل دستیابی کند.
به گفته این تحلیلگر مسائل بین‌الملل بیانیه تاثیر مستقیم بر روی اقتصاد ایران دارد و شرایط را کمی آرام و افکار عمومی را راضی ‌می‌کند، گفت: شرایط به این دلیل که برخی شرکت‌های اروپایی در ایران باقی می‌مانند، بعضی از مبادلات ارزی انجام می‌شود و همین‌طور برخی خرید نفت ایران را ادامه می‌دهند، بهتر می‌شود. بعد از مذاکرات چند روزی است که افزایش قیمت سکه و ارز متوقف شده است.
او بیان کرد: از دیدگاه روابط بین‌المللی اینگونه نیست که بین آمریکا و اتحادیه اروپا شکاف ایجاد شود، اتحادیه اروپا مقابل آمریکا بایستد و برای ایران هزینه کند. اتحادیه اروپا بیشتر از منظر منافع ملی کشورهای خود و مجموعه قراردادهایی که با ایران بسته است، مذاکره می‌کند تا ایران را در جهت منافع خود در برجام نگه دارد، اما این وضعیت به این معنا نیست که آن‌ها با هم اختلاف دارند.
این استاد دانشگاه اضافه کرد: مجموع مراودات کشورهای عضو اتحادیه اروپا با آمریکا حدود 600 میلیارد و مجموع مراودات اقتصادی و حجم مبادلات تجاری آن‌ها با ما حدود 20 میلیارد بوده و این مقدار بسیار کم است. آمریکا از شریک‌های مهم تجاری با اتحادیه اروپا است و ما هفتادمین شریک تجاری اتحادیه اروپا هستیم. هیچگاه آن‌ها به خاطر ما، سود بزرگی را که از آمریکا می‌برند، کم‌رنگ نمی‌کنند.
همچنین او در خصوص صحبت‌های اخیر دکتر روحانی در زمینه نفت، گفت: در فرآیندهای مذاکره دو اقدام صورت می‌گیرد، کشورها یا کارهای تشویقی و یا تنبیهی انجام می‌دهند. رئیس جمهور قصد داشت تا هر دو جنبه را رعایت کند و تهدید به بستن تنگه هرمز کرد. این کار چندان جوابگو به نظر نمی‌رسد و با این اقدام بیش از اینکه کشورهای اروپایی به همکاری تشویق شوند، هراس ایجاد می‌کند و شاید آن نتایجی که باید را نداشته باشد.
ایران نیازی به بسته پیشنهادی اروپا ندارد
مهدی ذاکریان نیز درباره بسته پیشنهادی اروپا و مذاکرات وزیران خارجه کشورهای 4+1 و ایران، گفت: ایران همواره به مواردی که در بسته اشاره شده عمل کرده و نیازی به آن ندارد، بلکه رژیم ترامپ است که نیاز به بسته‌ دارد. ما به چنین بسته‌ای عمل کرده‌ایم و همه موارد را به درستی، صحت و به شکل کامل انجام دادیم. اگر مواردی مربوط به تعهد اروپا در مورد حفظ روابط سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و ... است، اتحادیه اروپا باید فورا شرکت‌هایی که بنا به فشارهای دولت آمریکا و تحریم‌های یکجانبه تعهدات خود را نقض می‌کنند مشمول جرایم و مالیات‌های سنگین کند.
این استاد دانشگاه آزاد تهران افزود: ‌در واقع در صورت نقض توافق از سوی اتحادیه اروپا باید مجازات‌های سنگینی پیش‌بینی شود. شرکت‌های آمریکایی که در ایران قرارداد داشتند اما پس از اینکه ترامپ روی کار آمد نقض قرارداد کرده و خارج شدند باید مشمول جرایم اتحادیه اروپا شوند،‌ نمونه آن تعهدات بوئینگ با ایران است. همچنین برخی بازیگران بین‌المللی مانند هند، چین، پاکستان، ترکیه و ... که خریدهایی از ایران داشته‌اند اگر خواسته باشند تخلف کنند اتحادیه اروپا باید در روابط خود با آنها تجدیدنظر کند.
ذاکریان افزود: بنابراین اتحادیه اروپا باید به تعهدات عمل کند و برای کشورهایی که تهدید کرده و یا روابط اقتصادی را محدود می‌کنند در بسته پیشنهادی خود مجازات‌هایی را در نظر گیرد و در مقابل برای ایران مشوق‌هایی را پیش‌بینی کند.
این کارشناس مسائل بین‌الملل ادامه داد: بنابراین بسته پیشنهادی باید از نوع چماق و هویج باشد. اگر ما رفتار نادرستی انجام می‌دادیم ما به ازای آن باید چماق باشد در حالی‌که ما رفتار نادرستی انجام نداده و به تعهدات پایبند بوده‌ایم.
او گفت: حتی پمپئو هنگام مذاکرات به طرف‌های اروپایی می‌گوید که این کار را انجام ندهند و ایران را معطل نگه دارند تا فشارهای بیشتری وارد شود، زیرا می‌خواهند در مساله دیگری ایران با آنها گفت‌وگو کند، این حرف‌ها مبتنی بر فشار و زور بوده و پذیرفتی نیست.
این استاد دانشگاه با تاکید بر اینکه تمامی موارد بسته پیشنهادی باید مشتمل بر عمل باشد، گفت: شرکت‌هایی که با ایران قرارداد داشته‌اند اگر ایران را ترک کرده و قرارداد را منتفی کنند اتحادیه اروپا باید برای آنها مجازات تعیین کند. نمونه آن هم قراردادی است که پژو با ایران داشته اما شاهد هستیم که وضعیت ایران خودرو و سایپا متزلزل است. چرا باید اینگونه باشد؟ چرا باید صنعت هوایی ما متزلزل باشد؟ ما با ایرباس هم قرارداد داشتیم.
او گفت: اتحادیه اروپا باید مجازات‌ها و محدودیت‌هایی را در روابط با آمریکا برای این نقض عهد پیش‌بینی کند نه اینکه منتظر باشد آن کشور برایش محدودیت‌هایی در نظر گیرد، گویی قضیه معکوس است.
این کارشناس مسائل بین‌الملل همچنین گفت: بنابراین طرف‌های دیگر برجام باید به صورت قاطع با آمریکا صحبت کنند و مجازات‌هایی را برای آن در نظر بگیرند که اگر هر عضوی از اعضای برجام بخواهد تخلف کند با مجازات دسته جمعی همه اعضا روبرو خواهد شد و اگر اتحادیه اروپا چنین کاری را انجام دهد سایر قدرت‌های خارج از برجام مانند ژاپن هم به کشورهای عضو برجام می‌پیوندند زیرا کشورهایی مانند ژاپن، ترکیه و ... نیز برجام را تایید کرده‌اند.
اتحادیه اروپا ضمانت های عملی را در بسته پیشنهادی خود بگنجاند
ذاکریان ادامه داد: البته کشورهای دیگری که عضو برجام نیستند اگر خواسته باشند تخلف کنند و در صورتی که شرکت‌های آنها خرید نفت یا صادرات برخی قطعات و صنایع را به ایران متوقف کنند آن هم به دلیل تهدیدهایی که ترامپ انجام می‌دهد، اتحادیه اروپا باید ضمانت عملی را در بسته پیشنهادی خود بگنجاند.
او گفت: در واقع هیچ یک از طرفین در نظام بین‌الملل نمی‌پذیرند که یکی برنده باشد و دیگری بازنده، در نتیجه باخت ـ باخت اتفاق می‌افتد و طرف‌ها در چنین شرایطی رودرروی یکدیگر قرار می‌گیرند و این مساله موجب از بین رفتن هر دو طرف می‌شود.
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه