روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
23 خرداد 1397  |  سیاست  |  کد خبر: 48290
0
0
همدلی کنفرانس امنیتی در بیت المستقبل با حضور سیدحسین موسویان درباره خاورمیانه را بررسی می‌کند
بی‌ثباتی مزمن
گروه سیاسی ـ مانوشاک خان‌محمدی
کنفرانس دو روزه ترتیبات امنیتی خاورمیانه به دعوت امین جمیل رئیس جمهور پیشین لبنان و رئیس اندیشکده بیت المستقبل با حضور حدود 200تن از صاحبنظران سیاسی و امنیتی جهان برگزار شد و سیدحسین موسویان دیپلمات‌ پیشین کشورمان در حوزه سیاست خارجی و مذاکرات هسته‌ای، از سخنرانان این کنفرانس بود
به‌گفته موسویان «بخش عمده آسیای غربی در بحران و هرج‌ومرج و ناامنی به سر می‌برد. جنگ‌های جاری در سوریه، یمن، عراق و افغانستان کشته‌های زیادی به جای گذاشته است».
در این واقعیت های تاریخی هیچ شکی نیست همچنین در سخن ایشان که هنوز راه حل سیاسی برای اکثر بحران‌ها یافت نشده. اما چرا هنوز هم هیچ فرمولی پیدا نشده که امکان سازش میان واقعیات تاریخی و ویژگی‌های هریک از ملت‌های خاورمیانه و مجموعا میان کشورهای این منطقه را فراهم آورد و قسمتی از بحران ها را حل کند. چه موانعی برای رسیدن به این پاسخ وجود دارد؟ سوالی به قدمت عمر تشکیل دولت‌ ـ ملت ها. آن قدر این سوال بی پاسخ مانده که به نقل از موسویان مشکلات این منطقه «تبدیل به بزرگ‌ترین تهدید امنیت منطقه و جهان شده‌اند و بی‌ثباتی در خاورمیانه صلح و امنیت جهانی را به خطر انداخته است».
مشکلاتی که برخاسته از منفعت طلبی کشورهای قدرتمندی مانند آمریکا، روسیه و همچنین «درگیری قدرت های منطقه ای» است.
همدلی به بازخوانی این تحلیل که ایسنا گزارش داده می پردازد.
سیدحسین موسویان گفته هنوز راه حل سیاسی برای اکثر بحران‌ها یافت نشده ضمن اینکه راه نظامی نیز برای هیچ‌یک متصور نیست. گروه‌های تروریستی همچنان فعال هستند و تبدیل به بزرگ‌ترین تهدید امنیتی منطقه و جهان شده‌اند. بی‌ثباتی در خاورمیانه صلح و امنیت جهانی را به خطر انداخته است.
وی ادامه داد: «این منطقه با دو درگیری مرتبط با هم مواجه است. یکی بین قدرت‌های بزرگ که عمدتا آمریکا و روسیه هستند و دوم بین قدرت‌های منطقه‌ای. همکاری روسیه و ایران در مورد بحران سوریه معادلات بحران سوریه را تغییر داده است. اختلافات بین قدرت‌های منطقه به سطح کم سابقه‌ای رسیده که نمونه آن در شعارها، اقدامات و اتحاد اسرائیل و عربستان و امارات علیه ایران مشهود است».
قربانی جلوه دادن کشوری پهناور و دارای منابع متعدد و بسیار غنی همچنین وجود مدیران و مسئولانی حساس که همیش متوجه توطئه بودند خواننده را از فضای تحلیل دور می کند. وجود بحران در یمن از اختلاف نظر ایران و عربستان نشات می‌گیرد همچنین بحران در سوریه از تلاقی نظرات کشورهای متعدد همچون ایران و روسیه و آمریکا و رژیم اسرائیل در پی چگونگی مدیریت بحران ادامه پیدا کرده است. نقش ایران در حل اینگونه بحران ها می تواند بسیار سازنده‌باشد. موسویان به اشتباهات کشوری همچون آمریکا اشاره دارد اما توانمندی ایران می‌توانست تا حدودی با عواقب این اشتباهات مقابله کند همانطوری که در دیگر قسمت های جهان، کشورهای درحال توسعه از گزند کشورهای سرمایه‌داری در امان نبوده‌اند کما اینکه در حال حاضر کشورهای اروپایی عضو جی 7 نیز درگیر چالش‌های اینچنینی در روزهای اخیر بوده اند. زمانی که به اختلاف نظر با آمریکا در رابطه با بیانیه و شرایط تجارت آزاد برخوردند و یا از گزند بحران سوریه در امان نماندند هنگامی که هجوم موج عظیمی از پناهجویان و مهاجران اروپا را درگیر کرد اما می‌بینیم که اروپا سعی دارد تا راه حل هایی با عملکرد حساس و سنجشگرانه بیابد. موسویان با تمرکز بر آمریکا به عنوان مسبب اصلی مشکلات ادامه می دهد: «اولین اشتباه آمریکا و سایر قدرت‌های جهانی و منطقه‌ای، حمایت از تجاوز صدام به خاک ایران و استفاده از سلاح شیمیایی بود که ده‌ها هزار ایرانی را شهید و مجروح کرد. نتیجه این حمایت، تجاوز صدام به خاک کویت بود. دومین اشتباه آمریکا و متحدانش، حمله نظامی به عراق و افغانستان بعد از حادثه یازده سپتامبر 2011 بود که موج بی‌ثباتی و تروریسم در منطقه به راه انداخت تا جایی که بعد از 17 سال اشغال افغانستان توسط آمریکا، امروز بخش عمده‌ای از خاک افغانستان در اختیار طالبان است. سومین اشتباه بزرگ، تجاوز نظامی ناتو و متحدان عربش به لیبی بود که این کشور را به یک کشور شکست خورده در جهان عرب و جهان اسلام تبدیل کرد».
اروپا درگیر تشکیل نظامی ساختارمند مانند اتحادیه اروپا بوده و کمتر نقش اصلی را در حل یا ایجاد بحران داشته و در بیشتر مواقع نقش دنباله رویی آمریکا را ایفا کرده زیرا که هنوز نتوانسته واحد ارزی یورو را به عنوان واحد اصلی در مبادلات بین المللی به ثبت برساند و سخنان ایشان در اشاره به اروپا به عنوان متحد آمریکا اشاره قابل ارجاعی است.
دخالت در امور کشورها یکی از خط قرمزهای اصول روابط بین الملل است و تاریخی به قدمت چهارصد سال داشته اما تمدن بشری توانسته تا حدودی این قانون را رعایت کند لکن در بسیاری مواقع نیز آن را زیرپا گذاشته و یکی از علل اصلی جنگ ها را رقم زده است.
اما همین قانون که از پیمان صلح «وستفالی» نشات گرفته جرقه‌های ایجاد سازمان ملل را نیز زده است و نمی‌توان این نکته را نادیده گرفت که گرچه قوه قهریه برای رعایت این موازین در سازمان ملل وجود ندارد اما گویی آمریکا در دهه های اخیر حکم نگهبان و مجری این قوانین را دارد و به واسطه این مسئولیت ژاندارمی، در ایجاد نظم بین المللی خود را محق می داند.
موسویان ادامه داد: «جنگ سوریه یک پدیده جدید در تاریخ معاصر خاورمیانه است زیرا این منطقه قبلا سه شیوه تغییر رژیم را به خود دیده بود، انقلاب‌های مردمی مثل انقلاب اسلامی در ایران یا انقلاب مصر، کودتاهای نظامی مثل کودتای آمریکا و انگلیس علیه دکتر محمد مصدق و تجاوز نظامی همچون تجاوز آمریکا به عراق و افغانستان و لیبی. اما طرح تغییر رژیم در سوریه از طریق سازماندهی حدود صد هزار تروریست از ده‌ها کشور مختلف و اعزام آنها به سوریه صورت گرفت که این شیوه تغییر رژیم، پدیده‌ای جدید در تاریخ معاصر خاورمیانه محسوب می‌شود. موسویان پنجمین اشتباه فاجعه بار در منطقه را حمله نظامی عربستان، امارات و آمریکا به یمن عنوان کرد و افزود: «طبق ارزیابی سازمان ملل، این مساله بدترین فاجعه انسانی را خلق کرد.
در این منطقه مصیبت زده، در کنار سایر قدرت‌های منطقه‌ای، ایران و ترکیه دو کشوری هستند که می‌توانند نقش کلیدی در مدیریت بحران‌ها ایفا کنند. روابط دو کشور بعد از بحران سوریه دچار مشکلاتی شد چون ترکیه به دنبال تغییر رژیم در دمشق از طریق حمایت از گروهای تروریستی بود و ایران از دولت مرکزی حمایت می‌کرد. منتهی ترکیه اخیرا از یک متحد بلاشرط آمریکا و ناتو فاصله گرفته و مستقل‌تر عمل می‌کند که نمونه آن را در همکاری سه جانبه روسیه ـ ترکیه‌ ـ ایران معروف به “پروسه آستانه”، در مدیریت بحران سوریه مشاهده می‌کنیم».
ایران قابلیت زیادی با حفظ روابط عمیق دیپلماتیک در مدیریت بحران و کنترل اوضاع خاورمیانه را دارد و علاوه بر قابلیت قدمت طولانی و اسطوره‌ای ایران در منطقه و توانایی کنترل شرق به غرب در طول تاریخ این ذهنیت را در مردم به عنوان معتمد ایجاد کرده و بایستی با وجود این سابقه، با حساسیت و هوشیاری بیشتری در منطقه برای حفظ این اعتبار رفتار کرد تا بتوان با چالش های کم خطرتری در راستای منافع ملی در برخورد با اقدامات علیه صلح و بشریت روبرو شد.
به عنوان مثال الحاق به کمیسیون "اف ای تی اف" یکی از راهکارهایی است که ایران می‌تواند در راه جلوگیری از اشاعه تروریسم مفید باشد.
این کارشناس مسایل بین‌الملل در ادامه، یک بخش از اختلافات عمده منطقه را بین کشورهای عربی و غیر عربی دانست و افزود: «ایران و ترکیه دو قدرتی هستند که می‌توانند موازنه بالانسی بین قدرت‌های جهانی در منطقه برقرار کنند.. در نهایت دو مشکل اساسی امروز خاورمیانه، “خلاء سیستم همکاری جمعی” و “مداخله قدرت‌های خارجی “ است. صلح پایدار نیازمند نهادینه کردن همکاری مشترک پنج قدرت منطقه مصر، ترکیه، عربستان، عراق، ایران و پنج قدرت جهانی عضو شورای امنیت سازمان ملل است. از این رو ابتکارات جدید برای همکاری، صلح و ثبات پایدار در منطقه لازم است».
موسویان تشکیل سیستم همکاری و امنیت جمعی خلیج فارس بین عراق، ایران، عربستان و سایر کشورهای عربی عضو شورای همکاری را از ابتکارات دیگر برای ایجاد صلح و امنیت در منطقه دانست و ادامه داد: «خصومت در خلیج فارس اعم از خصومت عربی ـ‌ عربی همچون عربستان و قطر یا خصومت عربی ـ ایرانی را می‌توان از این طرق مهار و به همکاری تبدیل کرد. این سیستم باید شامل همکاری‌های جامع سیاسی، اقتصادی، امنیتی، نظامی و فرهنگی باشد. کشورهای حاشیه خلیج فارس دو گزینه بیشتر ندارند. گزینه اول ادامه روند خصومت‌های فعلی که موجب گسترش بیشتر بی‌تباتی و ناامنی و فرقه‌گرایی شده و می‌تواند به درگیری نظامی هم ختم شود که ممکن است ابعاد فرامنطقه‌ای نیز داشته باشد. گزینه دوم همکاری برای ایجاد چنین سیستمی است که تامین کننده صلح و ثبات پایدار خواهد بود. برای تحقق این گزینه اولین قدم نشست وزرای خارجه هشت کشور حاشیه خلیج فارس خواهد بود و سوم این‌که مجمع گفت‌وگوهای کشورهای عرب و غیرعرب منطقه تشکیل شود».
یکی از واقع بینانه ترین راهکارها برای حل بحران، متمرکز شدن بر روی نقش اساسی خود کشورهای منطقه در ایجاد صلح پایدار و داشتن سیاست مستقل در حل بحران ها به جای مقصر جلوه دادن دیگران است چراکه کوتاهی های بسیاری در حفظ صلح و ثبات از سوی کشورهای منطقه صورت گرفته و سال هاست که کشورهای آسیای میانه با یکدیگر به صلح نرسیده اند و نادیده گرفتن اینگونه خطاها به این معنی است که گریبان خود را از دست عذاب وجدان رها می سازند.
بی هیچ تردیدی ساختن چنین خاورمیانه ای بدون در نظر گرفتن نقش اصلی کشورهای منطقه به معنای پایان دادن به بحران نیست چون خاورمیانه کنونی در حال طی کردن بحران است.
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه