روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
26 اردیبهشت 1397  |  فرهنگ و هنر  |  کد خبر: 47182
0
0
ارزیابی باید و نبایدهای بهره بانکی درگفت‌و‌گو با صاحب‌نظران
نرخ سود ایده‌آل ندارد
همدلی| فاطمه آقایی‌فرد- تعیین نرخ ایده‌آل سود بانکی معمای پیچیده‌ای برای اقتصاد کشور است. پیچیده از این حیث که در تعیین آن یک نفر که نه، بلکه دولت، مردم و بانک‌ها هر یک بر اساس سلیقه خود نقش دارند. از همین جهت باید گفت که تعیین نرخ سود بانکی در قالب مثلثی با اضلاع مختلف است که مردم، دولت و بانک‌ها سه ضلع تشکیل دهنده آن هستند. بسیاری از کارشناسان اقتصادی بر این باور هستند نرخ سود بانکی چه در بخش تسهیلات وچه در بخش سپرده، باید با میزان تورم تناسب داشته باشد زیرا این تعادل و تناسب میان نرخ تورم با سودهای بانکی می‌تواند از یک سو مانع تجمع نقدینگی و سرمایه های مردمی در بانک‌ها شود و از سوی دیگر زمینه هدایت سرمایه های مردمی را به سمت تولید و صنعت مهیا می کند.
این در حالی است که بسیاری از بانک‌ها با وجود کاهش دستوری نرخ سود بانکی از سوی بانک مرکزی، هم‌اکنون سودهای روزشمار 18 درصد را به سپرده‌گذاران خود پرداخت می‌کنند.
حتی بسیاری از گزارش‌های میدانی حاکی از آن است که برخی بانک‌ها سپرده‌گذاران خود را تشویق به افزایش مبلغ سپرده‌های بانکی می‌کنند تا بتوانند از مزایای درصد سود بانکی 18 درصد به صورت پلکانی برخوردار شوند.
بحران نقدینگی بانک‌ها
در این میان بحران نقدینگی بانک‌ها هم موضوعی مهم و قابل تامل است. تا جایی‌که این موضوع تعیین تکلیف‌های دولتی برای بانک‌ها را با مانع بزرگی مواجه کرده است. اما این سه‌گانگی در اعمال نظر برای تعیین نرخ سود بانکی تنها یک طرف این معمای پیچیده است.
واقعیت این است که هر اشتباهی در تعیین نرخ سود می‌تواند فرآیند تولید و اشتغال را به شدت تحت تاثیر قرار دهد. به باور بسیاری از کارشناسان اقتصادی، نرخ سود بالا خسارت‌های جبران ناپذیری را به اقتصاد کشور تحمیل می‌کند تا جایی‌که بخش زیادی از منابع کشور به سمت بانک‌ها سوق پیدا می‌کند. اگر چه کارشناسان دیگری هم بر این به باور بسیاری از کارشناسان نرخ سود بانکی پایین نیز به همان اندازه تاثیر منفی در اقتصاد کشور داشته باشد؛ تا جایی‌که با وقتی در شهریور ماه سال گذشته بانک مرکزی بسیاری از بانک‌ها را مکلف به کاهش دستوری نرخ سود بانکی کرد، این موضوع خیلی زود تاثیر خود را در بازارهای طلا، ارز و خرید و فروش مسکن گذاشت و نوسانات این بازارها تبدیل به دغدغه دیگری برای سیاست‌گذاران در حوزه اقتصادی و مساول بانکی کشور شد. آنطور که مجید رضا حریری، نایب رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین در سوم بهمن سال گذشته به موج نیوز گفته بود: «برنامه کاهش پلکانی نرخ سودبانکی نیز در راستای مهار تورم بوده است اما از آن نیز به نتیجه مطلوب نخواهیم رسید زیرا منجر به افزایش قیمت برخی کالاها می شود.» به گفته حریری: «در شرایط کنونی نرخ سودبانکی در بازار نزول خواری ۳ برابر بانک ها است بنابراین کاهش نرخ سودبانکی نه تنها به هدایت سرمایه ها به سمت تولید منجر نمی شود بلکه این بستر را مهیا می کند که بازار نزول خواران تقویت شود.»
ابراهیم جمیلی، رییس خانه اقتصاد ایران نیز در گفت و گو با موج نیوز بر اثرات منفی کاهش نرخ سود بانکی تاکید کرده بود: « کاهش پلکانی نرخ سود بانکی منجر به ورود سرمایه های مردمی به سمت تولید و رسیدن به اقتصادی شفاف نمی شود. شاید دولت با کاهش نرخ سودبانکی قصد داشته باشد تا از این ابزار برای هدایت سرمایه های مردمی به سمت تولید و حمایت از صنعت بهره ببرد اما آنچه در عمل اتفاق می افتد این است که با کاهش سودبانکی شاهد بروز نوسانات جدی در بازارهایی نظیر طلا،‌ارز و سکه شده ایم.»
نرخ ایده‌آل وجود ندارد
به باور بسیاری از کارشناسان نرخ ایده‌آلی برای تعیین سود تسهیلات و سپرده‌ها وجود ندارد. علی حاتمی یزد، مدیر عامل اسبق بانک صادرات، به «همدلی» در این‌باره گفت: «نرخ ایده‌الی برای سود بانکی وجود ندارد. بلکه سود بانکی باید تعادلی باشد.» حاتمی‌یزد در ادامه با اشاره به اینکه نرخ سود بانکی باید بر اساس هزینه‌های بانکی تنظیم شود، افزود: «نرخ سود بانکی باید به گونه‌ای باشد تا هزینه‌های بانکی را پوشش دهد.» به گفته این کارشناس بانکی: «نرخ سود بانکی باید هزینه بانک‌ها یعنی حقوق، استهلاک ساختمان‌ها و مطالبات معوق را پوشش دهد و بر اساس این سه نکته مهم تعیین شود.»
نرخ سود بانکی در برخی از کشورها آزاد است
آنطور که این کارشناس اقتصادی از تجربه کشورهای موفق در زمینه تعیین نرخ سود بانکی می‌گوید: «در کشورهای خارجی نرخ سود آزاد است و بانک‌ها در شهرهای مختلف به سپرده‌گذاران نرخ‌های متفاوتی را پرداخت می‌کنند و ممکن است این نرخ سود منفی یا مثبت باشد.» او در ادامه می‌گوید: «دربسیاری از کشورها وضعیت اقتصادی بانک‌ها در تعیین میزان نرخ سود بانکی بسیار موثر است.» به گفته حاتمی‌یزد: «درکشورهای توسعه‌یافته بانک‌ها در صورت مواجه با مشکل مالی، از وام‌های بازارهای بین بانکی یا تسهیلات خود بانک مرکزی استفاده می‌کنند که این موضوع می‌تواند مشکل نقدینگی بانک‌ها را رفع کند.» او در جمع‌بندی با اشاره به اینکه نرخ سود بانکی ایده‌آلی به صورت تعریف شده در اقتصاد کشور وجود ندارد، افزود: «نرخ سود بانکی در کشورهای توسعه‌یافته با توجه به ترازنامه و موقعیت اقتصادی هر کشوری تعیین می‌شود.»
نرخ ایده‌آل سود بانکی از نگاه مردم
چند روز گذشته بود که خبرآنلاین تحلیل‌های مختلفی را درباره نرخ ایده‌آل سود بانکی از زبان کارشناسان مختلف کرده بود. این گزارش بهانه‌ای بود تا کاربران زیادی درباره رقم ایده‌آل خود نظراتشان را به اشتراک بگذارند. امیر حسین نوشته بود: «نرخ سود بانکی نباید کمتر از تورم مسکن و دلار باشد امسال نرخ تورم ارز حدود 100 بود که میانگین 4 ساله 20 است.» یکی دیگر از کاربران نوشته بود: «سود را باید بر اساس میزان تعیین کنند. کسی که یک میلیارد دارد با کسی که ده میلیون در بانک سرمایه‌گذرای کرده است نباید از رقم‌های یکسان نرخ سود بانکی استفاده کنند.»
حمید نوشته است: « مسکن تا جایی که جا داشت گران شد و قطعا گرانتر نمی‌شود؛ با توجه به شرایط دلار هم قیمت دلار ارزش واقعیش حدود ۶۱۰۰تومان است و بیشتر از آن ظرفیتی برای افزایش قیمت نداشت. بنابراین باید گفت که با این وجود دیگر کسی در بخش ارز سرمایه‌گذاری نخواهد کرد. بنابراین باید گفت که دولت باید نرخ سود بانکی را کاهش دهد زیرا حالا دیگر بانک‌ها بهترین گزینه برای سرمایه‌گذاری هستند. زیرا در غیر این‌صورت همه منابع به بانک‌ها سر ریز خواهند شد تا جایی که راهی برای حمایت از تولید و جلوگیری از ورود کالای قاچاق به کشور باقی نمی‌ماند.» کاربر دیگری می‌نویسد: «دوباره دست به نرخ سود بانکی نزنید. اوراق مشارکت هم چاپ می‌کنید یک درصد بیشتر و تضمین شده باشد مردم می‌خرند. باید مدام راه‌های جایگزین طراحی کنید.» جواد می‌گوید: «شهریور سال 96 دولت با عجله نرخ سود بانکی را کاهش داد، اما به‌نظر می‌رسد باید با صبر بیشتری این کار را می‌کرد زیرا بازارهای طلا، ارز با نوسان همراه شدند. بنابراین باید دولت نرخ سود را کمی افزایش دهد تا مشکل ارز حل شود.»
یکی هم نوشته است: «با توجه به وضعیت به‌وجود آمده؛ گرانی دلار، خروج آمریکا از برجام و با توجه به این واقعیت که نه تنها اقتصاد ما بلکه اقتصاد کل دنیا بر پایه دلار می‌باشد، باید برای جلوگیری از افزایش قیمت دلار سود مناسبی برای سپرده‌ها وضع شود تا مردم پولهایشان را بجای خرید دلار و سکه در بانک‌ها سرمایه‌گذاری کنند. ولی در حالت عادی باید متناسب با نرخ تورم باشد.»
کاظم گفته است: «نرخ سود و بهره بانکی توسط بانک مرکزی و مناسب با نرخ تورم تعیین می‌شود. این در حالی است که سودهای موسسات غیر مجاز برای بسیاری از مردم جذاب هستند. بالاترین نرخ سود بانکی نرخی نزدیک به نرخ تورم هست. درنظام بانکداری دنیا نرخ بهره و سود نزدیک صفر هست . باید از این تجربه استفاده کرد که نقدینگی اقتصاد چگونه توسط سودهای نجومی و غیر استاندارد بانک‌ها و موسسات غیر مجاز بالارفت و خودش را در بازار ارز نشان داد. سود نجومی بدهید گرانی و تورم درپیش خواهد بود. سود نجومی بگیرید تولید و اشتغال از بین خواهد رفت.»
یکی از کاربران هم می‌گوید: «به راحتی با گشت در بازار و نرخ سکه و دلار متوجه می‌شوید که تورم اعلام شده از سوی بانک مرکزی غیر واقعی است. در تمام دنیا در یک سال قیمت طلا دو برابر و ارزش پول ملی یک سوم نمی‌شود. بهترین مکان در تمام دنیا برای پول بانک‌هاست اما در ایران با دلالی در این چند ماهی که دولت نرخ سود سپرده ها را اجباری کاهش داده چه اشتغالی و تولیدی انجام شده جز افزایش تورم و دلالی؟»
داستان نرخ سود بانکی به همین پیچیدگی است. درصد بالایی از مردم موافق نرخ‌های بالاتر هستند از آنجایی که با این سودهای جذاب حالا داستان موسسات مالی و اعتباری غیرمجاز نیز معضل پیچیده‌ای در اقتصاد کشور بوده است. اینکه چه نرخ سودی برای بانک‌ها مناسب است تا همه بخش‌های اقتصادی کشور از آن سود ببرند، سوالی است که به‌نظر می‌رسد سال‌ها بی‌پاسخ مانده است.
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه