روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
27 فروردین 1397  |  گردشگری  |  کد خبر: 45802
0
0
نقدی بر خود
آذر لطفی- روزنامه‌نگار - از قدیم گفته‌اند یک سوزن به خودت بزن، یک جوالدوز به دیگران. با این ضرب‌المثل به عنوان عضو کوچکی از جامعه رسانه و روزنامه‌نگاری و با رخصت از بزرگان این حوزه نقدی بر چگونگی انعکاس خبرها در رسانه‌های دیداری و نوشتاری دارم.
بر کسی پوشیده نیست قرن بیست و یکم، قرن سرعت انتقالات است. این انتقالات در همه عرصه‌های زندگی محسوس است و همه ما شاهد آن نیز هستیم. یکی از این انتقال‌های سریع، انتقال اطلاعات اعم از نوشتاری و دیداری است. اما این روزها در انتقال این اطلاعات بیشتر بر جنبه‌های منفی اخبار تکیه می‌شود و روزانه تعداد زیادی اخبار منفی و ناگوار از رسانه‌ها و به ویژه شبکه‌های اجتماعی پخش می‌شود. اخبار منفی که به گواه کارشناسان اثر مهمی بر سلامت روان افراد جامعه دارد و تمام جنبه‌های فکری، جسمی و رفتاری فرد را در بر می‌گیرد.
هر روز که روزنامه یا شبکه‌های اجتماعی را باز می‌کنیم، سرشار از خبرهای منفی ریز و درشت است. از تجاوز، قتل و کودک‌آزاری گرفته تا افزایش آمار طلاق و خودسوزی و اعتیاد زنان و ... که همه نیز با تیترها و عکس‌های ناراحت کننده که روح و روان آدمی را به بازی می‌گیرد منعکس می‌شود. اغلب رسانه‌ها سوار بر این موج شده و در انتشار خبرهای که موجب پریشان‌حالی و ایجادحس بن‌بست در جامعه‌ می‌شود با یکدیگر رقابت می‌کنند، گویی هر رسانه‌ای تلاش‌ می‌کند در انتشار خبرهای منفی گوی سبقت را از دیگری برباید.
در مورد رسانه‌های دیداری و شنیداری نیز تقریبا وضع به همین منوال است، اما با اندکی تغییر، از آنجا که رسانه ملی معمولا عادت به پخش خبرهای ناگوار کشور را ندارد و همواره سعی بر آن دارد با سانسور خبرها درهر شرایطی وضعیت کشور را گل و بلبل نشان بدهد و این را در موقعیت‌های مختلف از جمله حمله تروریست‌ها به مجلس شورای اسلامی به خوبی نشان داده است. اما همین رسانه خودسانسور در منعکس کردن خبرهای منفی و آزاردهنده کشورهای دیگر از قافله رسانه‌های نوشتاری عقب نمانده است. با روشن کردن تلویزیون، تصویر کودکان پوست و استخوان شده یمنی که با حالت زار به دوربین زل زده و حتی قدرت راندن مگس را از سر و روی خود ندارند بر آن نقش‌ می‌بندد، در کانالی دیگر صحنه‌های گریه و زاری مادران فلسطینی بغضت را‌ می‌ترکاند و کانال دیگر رنج آوارگان سوری یا بی‌خانمان‌های کشورهای غربی را به تصویر می‌کشد. گویا مسابقه‌ای در انتشار اخبار منفی در جریان است و این ذهنیت حاکم شده است که هر رسانه‌ای که خبر منفی بیشتری را انتشار دهد به همان میزان مخاطب بیشتری را جذب می‌کند.
اگر چه نقد روندهای موجود و انتقال مشکلات مردم و همچنین پیگیری مطالبات عمومی از مهمترین کارکردهای رسانه است و رسالت خبر و خبرنگاری و فعالان حوزه رسانه ایجاب‌ می‌کند که زبان گویای مردم در انتقال دادن مشکلات به افکار عمومی و مسئولان باشند اما روی خوش نشان ندادن به خبرهای خوب و دست گذاشتن روی خبرهای بد و زوم کردن برآنان و ایجاد حس یاس و ناامیدی نیز خارج از اخلاق حرفه‌ای خبرنگاری است. چرا که رسانه براساس کارکرد ذاتی خود بر جهت‌دهی افکار عمومی تاثیر دارد.
شکی نیست، رسانه‌ها باید مشکلات جامعه را بازتاب دهند اما آیا واقعا در کشور ما هیچ خبر خوبی نداریم؟یا ما فقط به دیدن خبرهای بد و منفی عادت کرده‌ایم. آیا ما مردم جامعه را به خواندن و دنبال کردن خبرهای منفی و بد عادت داده‌ایم یا مردم جامعه با استقبال از خبرهای منفی و ناگوار ما را به سمت انعکاس خبرهای بد سوق داده‌اند. چقدر جای خبرهای خوب و به قول فرنگی‌ها «گود نیوز» در رسانه‌های ما خالی است. از انعکاس خبرهای منفی که حس یاس و سرخوردگی در جامعه ایجاد‌ می‌کند چه خدمتی به جامعه روا‌ می‌داریم.
به عنوان مثال رویکرد رسانه‌ها در انتشار خبرهای مربوط به زلزله تهران چگونه بوده است. زلزله‌ای که وقوع آن هنوز در حد یک «احتمال» است. یا رویکرد رسانه‌ها در انتشار اخبار مربوط به بالا رفتن قیمت ارز چنان التهابی را به جامعه وارد کرده بود که حتی کسانی که تا حالا از نزدیک دلاری را به چشم ندیده بودند دچار پریشان‌حالی و استرس شده بودند. برخی از همکاران خبری چنان با خبرهای منفی در جامعه برخورد می‌کنند و در انتشار آن از یکدیگر پیشی می‌گیرند که گویا هیچ راه گریزی برای مردم باقی نمانده است و آنان در یک بن‌بست بی در و پیکر قرار گرفتند. در صورتی که از نظر اخلاق حرفه‌ای این قبیل اخبار باید با احتیاط مطرح شود تا باعث آشفتگی و پریشانی بی‌جهت مردم نشود و جامعه را دچار استیصال مطلق نکند.
بدون شک رسانه از نظر اخلاق حرفه‌ای باید در موارد مربوط به اخبار بحران‌های اجتناب‌ناپذیر عمومی، جامعه را زنده و مقاوم نگه دارد. که متاسفانه برخی رسانه‌های حرفه‌ای به این قاعده ساده توجه نمی‌کنند. البته در بحران‌ها استادان و متخصصان امر حرف‌شان را می‌زنند و موارد لازم را گوشزد می‌کنند اما اینجا مسئولیت اصلی برعهده رسانه است که اخبار را به شکلی منعکس کند که اولاً دقیق باشد و ثانیاً موجب پریشان‌حالی و ایجاد حس بن‌بست در جامعه نشود. بنابراین هر یک از ما می‌توانیم به عنوان عضو کوچکی از یک جامعه بزرگ برای آرامش خود و خانواده‌مان گام‌های کوچکی برداریم تا در نهایت جامعه نیز به تدریج به حالت تعادل و امنیت برسد.
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه