روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
24 دی 1396  |  ورزش  |  کد خبر: 42543
0
0
«محسن احتشامی» از کارگردانی نخستین «گیم تئاتر» ایرانی می‌گوید
هفت آسیب اولویت‌دار در نمایش غیر منتظره
رضا جمالی- همدلی| شهر کتاب تهران، میزبان نمایشی به نام «غیرمنتظره» بود و هست که در قالب «گیم تئاتر» ساخته شده است. شیوه‌ای که در ایران نمونه‌اش تاکنون نبوده و در این نمایش برای نخستین بار، در دید عموم قرار می‌گیرد. شیوه اجرا این‌طور است که هفت اتاق در یک مسیر طراحی‌شده و هر تماشاگر، وارد این مسیر می‌شود و بازیگران، نمایشی کوتاه را برای آنها بازی می‌کنند. در این نمایش امکان دخالت تماشاگر و همراهی با بازیگر در نظر گرفته شده است و به عبارتی تماشاگر می‌تواند با بازیگر وارد بازی شده، سوالاتش را طرح کند، راهکار پیش پای بازیگر بگذارد و خلاصه خودش جزئی از نمایش است، مگر اینکه خودش نخواهد! مهم‌ترین موضوعی که در این میان باید ذکر شود این است که این نمایش به هفت آسیب اجتماعی می‌پردازد و از این منظر در فضایی که برخی نمایش‌ها برای خنداندن تماشاگر ساخته می‌شود تا حواس او را از مسائل اصلی دور کند، قابل‌توجه است.
محسن احتشامی کارگردان این نمایش آن‌طور که به «همدلی» گفته، می‌خواهد در کارهای بعدی‌اش این شیوه را با ابعاد بزرگ‌تری اجرا کند. او طی دو دهه گذشته، نمایش‌های زیادی را کارگردانی کرده و البته چند صباحی هم به دلیل گرفتاری‌های روزمره از این حوزه دور بوده است. با او به گفت‌وگو نشستیم و از حال و هوای نمایش‌اش صحبت کردیم. محصول این گپ و گفت، در ادامه آمده است:
در آغاز برای آشنایی مخاطب، کمی درباره کارهایی که انجام داده‌اید صحبت کنیم...
بله؛ من از اواخر دهه 60 وارد کار نمایش شدم و در این مدت حدود ١۵ کار را کارگردانی کرده‌ام، از دستیاری شروع کرد و بازیگر و نویسنده تعداد زیادی از کارها هم بوده‌ام. در این میان کار صنفی هم انجام داده‌ام. بخشی از کارهایم هم در حوزه کودکان و نوجوانان بوده.
از کار با کودکان گفتید و نوجوانان، کار با آنها چطور است؟
کار کودک به نظر من بسیار سخت است. کار در این حوزه باید خیلی محکم باشد که بتواند، کودک را برای تماشا نگه دارد. کودک اصلاً شوخی ندارد. اگر کار نتواند او را جذب کند یک دفعه می‌بینید وسط کار، بلند می‌شود، حرف می‌زند و ... اصلاً شوخی ندارد و به همین دلیل باید کار، کار استخوان‌داری باشد.
چه شد که غیرمنتظره را کارکردید؟
طی سال‌های گذشته، اموری باعث شد که از کار تئاتر کمی دور بمانم. همیشه هم می‌خواستم برگردم و کاری انجام بدهم اما راضی نمی‌شدم با همان کارهای تکراری که همه انجام می‌دهند، (ضمن احترام به همه همکاران)، در تئاتر حضور مجدد داشته باشم. این شد که فکر کردم به چه شیوه‌ای باید کاری را انجام داد تا تکراری نبوده و دغدغه‌مند هم باشد. چون برای من مهم بود که کارم دغدغه داشته باشد چون خودم دغدغه‌های اجتماعی دارم. کارها را که مرور می‌کردم، دیدم کاری در قالب گیم تئاتر تا حالا در ایران ساخته نشده است و نمایشی نداشته‌ایم که یک تماشاگر و یک بازیگر در فاصله‌ای خیلی کم در حد یک متر از هم حضور داشته باشند. می‌خواستم تماشاگران ایرانی هم این شیوه را تجربه کنند.
به نظر می‌رسد هم تماشاگر و هم بازیگران و حتی کارگردان و همه در این نمایش در تجربه‌ای جدید، حاضر می‌شوند؟
بله کاملاً درست است. در غیر منتظره هم تماشاگران تئاتر، تجربه جدیدی پیش رو دارند و هم عوامل حاضر در تهیه و تولید کار. خود من دوست داشتم این شیوه را اجرا کنم چون از اساس معتقدم آدم باید کارهای نو و انجام نشده را تجربه کند و به این نتیجه رسیدم که این شیوه همان است که می‌خواهم.
آن طور که در سابقه گیم تئاتر هست، تماشاگر با بازیگر وارد بازی می‌شود و اگر اشتباهی انجام دهد راهی در نظر گرفته شده که از بازی خارج شود، مثل «گیم اُور» شدن؟
بله در گیم تئاترهای دنیا که گاهی بسیار وسیع و با امکانات خیلی گسترده ساخته می‌شوند، این امکان وجود دارد! ما هم از درِ دکور، هفت اتاق را در نظر گرفته‌ایم که دو اتاق مجاور، با تعبیه یک در، به هم راه دارند، و در هر کدام درباره معضلات یکی از آسیب‌های اجتماعی نمایشی کوتاه، اجرا می‌شود. شما به‌عنوان تماشاگر وارد یکی از این اتاق‌ها می‌شوید و بازیگر داستانی را برای شما بازگو می‌کند. تماشاگر می‌تواند یک طرف این داستان باشد و با بازیگر وارد بازی شود. داستان که تمام شد، تماشاگر از اتاق خارج می‌شود و به اتاق بعدی که درباره آسیب اجتماعی دیگری صحبت می‌شود، راه پیدا می‌کند. ما نمی‌توانستیم از همان اتاق اول دو انتخاب بگذاریم که اگر تماشاگر اشتباه کرد از ادامه نمایش باز بماند چون تماشاگر ایرانی هنوز با این شیوه نمایش آشنایی ندارد و ممکن است گمان کند که او را سر کار گذاشته‌ایم اما برای اینکه این بخش را از دست ندهیم و تماشاگر ایرانی هم تجربه‌اش را داشته باشد، در اتاق یکی مانده به آخر، این رخداد را رقم زده‌ایم و در این اتاق تماشاگر انتخابی دارد که اگر درست باشد، بخش پایانی بازی را می‌بیند و در آن حضور پیدا می‌کند، اما اگر اشتباه انتخاب کند، از بازی خارج می‌شود.
دلایل دیگری هم دارد که بازی و خروج از بازی به دلیل اشتباه را در این نمایش جا نداده‌اید؟
بله! محدودیت فضا یکی از این دلایل و شاید از دلایل مهم باشد. ما در کشورمان هیچ فضای استانداردی در فضاهای شناخته‌شده تئاتری‌مان نداریم که بتوانیم در آن کارهای خلاقانه انجام دهیم. در هیچ‌کدام از سالن‌های تئاتر، نمایش غیرمنتظره را نمی‌توانیم اجرا کنیم، چون اصلاً فضایش وجود ندارد. البته در همین فضا هم در آغاز قصدمان این بود که این بازی‌ها از اتاق دوم یا سوم آغاز شود اما الان با توجه به دلایلی که عرض کردم، خدا را شکر می‌کنم که این کار را نکرده‌ایم.
وقتی کار را دیدیم این سوال ایجاد شد که چطور به این ترکیب از آسیب‌ها رسیدید؟ چرا 4 یا 6 آسیب را انتخاب نکردید؟
احتمالاً همه می‌دانند که ما آسیب‌های زیادی در کشور داریم و هر کدام از این آسیب‌ها هم معضلات فراوانی برای کشور ایجاد کرده است، بنابراین همه آسیب‌ها را نمی‌توان در یک نمایش جا داد. به همین دلیل ما دست به انتخاب زدیم. در یک تقسیم‌بندی گفتیم دو نوع آسیب اجتماعی را در نظر می‌گیریم. یک دسته آسیب‌هایی که خیلی فوری باید به داد آنها رسید و دسته دوم، آسیب‌هایی که خیلی مظلوم واقع شده‌اند. در این نمایش هم سعی کرده‌ایم هفت آسیب که یا آسیب‌های خیلی خطرناک‌اند که باید خیلی فوری به دادشان برسیم یا آنهایی هستند که خیلی مهجور واقع شده‌اند و در واقع تابو هستند را طرح کنیم تا راه حلی برای آسیب آنها در نظر گرفته شود. عدد هفت هم برای این انتخاب شده که در بسیاری از مکاتب و جوامع مقدس است.
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه