روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
23 آبان 1396  |  فرهنگ و هنر  |  کد خبر: 40088
0
0
دست‌اندر‌کاران خرد و کلان شبه‌شهرهای مسکن ‌مهر پاسخگو باشند
مسکن بی‌مهر فرو ریخت
اگر اخبار مربوط به زلزله دو روز گذشته را که در مرز ایران و عراق به وقوع پیوست و این سو و آن سوی مرز تلفات گسترده‌ای به بار آورد، دیده باشید، بی‌شک تصاویر مربوط به فروریختن ساختما‌ن‌های نوساز به نام
«طرح مسکن مهر» را هم دیده‌اید که چگونه بر سر ساکنانش آوار شده است. تصاویری تکان‌دهنده که واکنش‌های بسیاری را در فضای مجازی به دنبال داشت. زلزله در ساعت 21:48 روز یک‌شنبه، 21 آبان، در 30 کیلومتری شمال‌غرب سرپل ذهاب و 32 کیلومتری جنوب غرب حلبچه در ناحیه مرزی ایران و عراق، کانون این زلزله در مرز ایران و عراق و در داخل خاک عراق واقع بوده است. پروژه مسکن مهر که در دولت مهرورز قرار بود برای اقشار کم‌درآمد ساخته شود تا هم سقفی باشد برایشان و هم جان‌پناهی، حالا خود بر سر ساکنانش آوار شده است.
هر‌چند نباید گستردگی و قدرت این زلزله را نادیده گرفت اما آنچه ماجرای وقوع زلزله غرب کشور را غم‌ناک‌تر می‌کند، این است که بدانیم هنوز از عمر این ساختمان بیش از یک دهه نگذشته و مجتمع‌هایی که می‌بایستی به لحاظ سازه و مقاومت امن با به‌کارگیری اصول مدرن مهندسی و معماری ساخته می‌شدند، مانند ساختمان‌های قدیمی و خانه‌های روستایی، از زلزله جان سالم به در نبرده و فروریخته‌اند. جالب است که سخنان مدیران مسکن مهر را به یاد آوریم که با افتخار معتقد بودند واحدهای بزرگ‌ترین پروژه خانه‌سازی برای طبقات فرودست، به دلیل ساخت‌وسازهای اصولی طرح مسکن مهر، در برابر وقوع شدیدترین زلزله‌ها مقاوم هستند. برای مثال، رئیس وقت سازمان نظام مهندسی ساختمان استان قزوین مدعی شده بود که مسکن مهر در برابر هشت ریشتر زلزله مقاوم است. بعدها که دولت یازدهم بر سرکار آمد و هیئت دولت بارها از تبعات آسیب‌زای این طرح عظیم سخن به میان آورد، رسانه‌های منتقد دولت با بازنشر گفته‌های مسئولان سابق و منتقدان امروز، مقاومت مدیران دولت یازدهم را در برابر پیشبرد این طرح، اشتباه دانستند و خواستار پیشروی این طرح شدند.
از همان آغاز اجرایی شدن این طرح، کارشناسان بسیاری از زوایای مختلف به آسیب‌شناسی و بررسی تبعات زیان‌بار این طرح پرداختند تا شاید گوشی شنوا بیابند، اما چنین نشد و روند ساخت‌وسازها تسریع یافت و این ظن را تقویت کرد که احتمالاً هدف این پروژه بیش از آنکه خانه‌دار کردن مردم فرودست باشد، در راستای اهداف سیاسی از طریق حرکت‌های پوپولیستی است. مسئولان وقت در حالی از مقاومت این شبه‌شهرها با مقاومت هشت ریشتری در مقابل زلزله سخن می‌راندند که این شهرک‌های خانه‌کبریتی سربرآورده در اطرف شهرهای بزرگ و نواحی دورافتاده با کمترین امکانات زیرساختی، ازجمله در نظر گرفتن اراضی نامناسب برای احداث مسکن مهر (مثلاً در دامنه کوه‌ها، شیب نامناسب و…)، ضعف خدمات زیربنایی و روبنایی لازم، ازجمله عدم نصب انشعابات آب، برق، فاضلاب، بیمارستان، مدرسه و بسیاری معضلات دیگر بنا شده‌اند.
حالا هرچقدر هم که اجراکنندگان این طرح در مدح خود سخن گویند اما زلزله کرمانشاه واقعیت‌ها را عیان و به‌وضوح ضعف‌های شهرک‌سازی‌های بی‌پشتوانه اصول شهرسازی را آشکار ساخته است.
براساس گزارش‌های میدانی و عکس‌های هوایی، شدیدترین خسارت‌ها، به مسکن مهر شهرستان سرپل‌ذهاب وارد شده است و در این خسارت‌ها اثری از مقاومت در برابر زلزله دیده نمی‌شود. دیوارهای ساختمان‌های مسکن مهر غالباً تخریب شده و متاسفانه تعداد قابل‌توجهی از ساکنان آن مجروح شده‌اند و برخی جان باخته‌اند. درست است ابعاد تخریب زلزله بالا بوده اما آنچه هشدارآمیز است، این است که خطر مرگ یا جراحت شدید در شهرک‌های قوطی‌کبریتی مسکن مهر در مقایسه با بافت‌های فرسوده و خانه‌های گِلی بیشتر است.
روز گذشته مسعود شریفی، مدیرکل راه و شهرسازی استان کرمانشاه، به ایسنا گفت: پروژه اول مسکن مهر این استان، با توجه به قرار گرفتن آن بر روی گسل، آسیب جدی دیده‌ و مشکل، مقاوم نبودن این واحدها نیست. این در حالی است که رئیس بخش زلزله مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با بیان اینکه واحدهای مسکن مهر کرمانشاه بر روی گسل قرار نداشته و علت تخریب جدی، پایین بودن مقاومت این ساختمان است، به ایلنا گفت: ایمنی و مقاومت واحدهای مسکن مهر سراسر کشور باید مورد ارزیابی قرار بگیرد.
بیت‌الهی با اشاره به تخریب گسترده واحدهای مسکن مهر در کرمانشاه، به‌ویژه سرپل ذهاب گفت: اینکه گفته می‌شود علت تخریب این واحدها، مجاورت آن‌ها با گسل است، درست نیست و کاملاً رد می‌شود.
رئیس بخش زلزله مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ادامه داد: مرکز اصلی وقوع زلزله، خط مرزی در آن منطقه بوده و قطعاً اگر کانون زلزله مرکز شهر سرپل ذهاب بود، چیزی از این شهر باقی نمی‌ماند.
وی افزود: مشاهدات نشان می‌دهد در مجاورت واحدهای مسکن مهر که تخریب بسیار زیادی داشتند، ساختمان‌های دیگر هم هستند که به مراتب تخریب کمتری دارند، اگر این ادعا که مسکن مهر این شهر بر روی گسل ساخته شده و همین علت تخریب است، درست باشد، سایر ساختمان‌ها هم باید تخریب جدی داشته باشند اما اینگونه نیست. بیت‌الهی با تاکید بر اینکه علت اصلی تخریب واحدهای مسکن مهر فقدان ایمنی و مقاومت این ساختمان‌ها است، گفت: در زلزله اخیر بجنورد هم شاهد تخریب جدی واحدهای مسکن مهر بودیم و زلزله کرمانشاه هم نشان داد که مسکن مهر این منطقه هم در برابر زلزله مقاوم نیست. وی تاکید کرد: پیشنهاد ما به وزارت راه و شهرسازی این است که مقاومت واحدهای مسکن مهر در سراسر کشورد مورد ارزیابی قرار بگیرد و واحدهای ناایمن و با مقاومت کمتر، مقاوم‌سازی شوند.
وی با بیان اینکه پایین بودن ایمنی و مقاومت مسکن مهر در برابر سوانح، امروز به یکی از معضلات کشور تبدیل شده، گفت: در مناطق زلزله‌زده شاهد این هستیم که در کنار بناهای خشت و گِلی با تخریب کم، واحد‌های مسکن مهر که دو سال از ساخت آن‌ها نمی‌گذرد، به صورت جدی تخریب شده‌اند و این یک فاجعه است. رئیس بخش زلزله مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی تاکید کرد: قطعاً علت تخریب جدی ساختمان‌های مسکن مهر، استفاده از مصالح ساختمانی غیراستاندارد، شتاب‌زدگی در ساخت، جانمایی و طراحی نادرست است.
سوالی که در این میان باید نه فقط از آقای شریفی بلکه از همه دست‌اندرکاران ساخت مسکن‌های مهر پرسید، این است که آیا نباید برای موقعیت‌یابی زمین جهت ساخت 250 واحد مسکونی برای اقشار کم‌درآمد، مطالعات لازم از پیش انجام شود؟ آیا روی گسل بودن این تعداد واحد مسکونی پاسخ مناسبی به انتقادهای تندوتیزی است که به ساخت این واحدها وارد شده و می‌شود؟
همچنین طبق اخبار رسیده، به دو شهرک مسکن مهر شهرستان اسلام‌آباد غرب با 250 واحد و عضویت 2502 نفر، آسیب‌های جدی وارد شده است.
اگر حتی همه انتقادهای گذشته درباره طرح مسکن مهر را به کناری بنهیم، همین یک نمایش ضعف سازه این ساختمان‌های تازه احداث شده، خود به‌خوبی گواه فاجعه «هدر دادن منابع کشور» در پروژه‌ای است که حتی قادر نیست در حد واندازه یک سرپناه و خوابگاه به ساکنان و صاحبان خود سرویس و احساس امنیت و آرامش بدهد. آیا به واقع نمی‌توان پیمانکاران این ساختمان‌های به‌شدت آسیب‌دیده مسکن مهر را که به جان و مال مردم بی‌تفاوت بوده‌اند، برای پاسخگویی قضائی و حقوقی فراخواند؟
سوال دیگر اینکه ناظران این طرح ساخت‌وساز ملی که هنوز فرآیند تحویل هزاران واحد مسکونی در قالب آن به شهروندانِ ثبت‌‌نام کرده ادامه دارد، کجا بوده و چگونه نظارت کرده‌اند؟
قطعاً باید دست‌اندر‌کاران خرد و کلان ساخت شبه‌شهرهای مسکن بی‌مهر در این باره پاسخگو باشند. آن‌ها باید جواب دهند چرا خانه‌هایی که قرار بود جان‌پناه طبقات کم‌درآمد باشد، تبدیل به محل دفن آن‌ها شده است.
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه