روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
26 تیر 1396  |  ورزش  |  کد خبر: 34191
0
0
10 سال دیگر ایران به مرحله‌ای سخت از تنش آبی وارد می‌شود
خشکی مطلق 12 استان تا 5 دهه آینده
همدلی | گروه انرژی ـ 83 درصد مصارف شرب روستاها به آب زیرزمینی وابسته است و تنش آبی و تهدید آب شرب مناطق پرجمعیت کشور ازجمله تهران، خراسان، همدان، کرمان، فارس، یزد، سیستان و بلوچستان، گلستان و زنجان از چالش‏های حوزه آب است. بحران و کمبود آب در کشور و کاهش منابع آب تجدیدشونده و ذخایر زیرزمینی، تخلیه روستاها، گسترش بیابان‎ها و فرونشست زمین، پایین رفتن سطح آب‎های زیرزمینی، خشک شدن دریاچه‎ها، تالاب‎ها، برخی از رودخانه‎ها و تشدید ریزگردها از مهم‌ترین چالش‏های حوزه آب است. کاهش حجم آب زیرزمینی کشور و بحرانی شدن حدود 78 درصد دشت‎ها معادل 88 درصد مساحت کشور در اثر اضافه برداشت سالیانه اهم چالش‏های حوزه آب است درحالی‌که 83 درصد مصارف شرب روستاها، 57 درصد شرب شهرها، 59 درصد مصارف کشاورزی و 63 درصد مصارف خدمات و صنایع آب زیرزمینی وابسته است. بر اساس پژوهش‌های انجام‌شده با روند کنونی در کمتر از یک دهه دیگر کشور وارد مرحله‌ای سخت از تنش آبی خواهد شد.
نیاز به اقدام حاکمیتی برای جلوگیری از وخامت اوضاع
در این زمینه مشاور وزیر نیرو محمدتقی توکلی افزایش دما و تبخیر و تغییرات آب و هوایی کشور، ناپایداری مصارف آب به دلیل مصرف بیش از ظرفیت منابع آب کشور را از دیگر چالش‎ها عنوان کرد. این کارشناس آب اضافه کرد: درحالی‌که ظرفیت تولید منابع آب با کاهش قابل‌توجهی مواجه است دستگاه‎های متولی در حال ساخت سد هستند و ضمن اینکه بسیاری از طرح‎های سدسازی سال‎های زیادی است که نیمه‌تمام هستند. مشاور وزیر نیرو افزود: روند رو به ازدیاد ناآرامی‎ها و تنازعات اجتماعی بر سر آب در مناطق کشور و بروز خسارات اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی و امنیتی از دیگر چالش‎های این حوزه است. کشور در حال حاضر نیازمند اقدامات حاکمیتی برای جلوگیری از وخیم‎تر شدن وضعیت آب است و باید در جهت احیا و بهبود منابع و مصارف تلاش شود. وی، تلاش در جهت بهره‎وری و کارآمدی مصارف آب مانند تحویل حجمی آب، توسعه آبیاری نوین، جایگزینی پساب با چاه‎های کشاورزی، تحویل آب بر اساس الگوی کشت مصوب، خرید چاه‌های کم بازده، (اقتصاد آب) را از دیگر راهکارها برشمرد. به گزارش ایسنا مشاور وزیر نیرو گفت: تحول در مدیریت و ساختار وزارت نیرو، با نگاه مدیریت تقاضا، آموزش، دیپلماسی و تفکری جامع‎نگر باید به‌عنوان راهکارهای دیگر موردتوجه مسئولان قرار گیرد. توکلی عنوان کرد: با توجه به شرایط فعلی منابع آب و افزایش مصرف در بخش‌های مختلف، توجه مسئولین به موارد یادشده و توسعه پایدار در بخش آب و محیط‌زیست یک ضرورت است.
افزایش جمعیت و ضرورت تغییر نگاه به الگوی مصرف آب
از سوی دیگر افزایش جمعیت و نیاز به تامین مواد غذایی و معدنی برای آنان، همواره مسئله‌ای بحث‌برانگیز بوده تا جایی که در شرایط کنونی راهبرد و شاخص‌های فراوانی برای ایجاد توازن بین این دو مقوله تدوین‌شده است. به ادعای برخی از کارشناسان، منابع آب شیرین کشور به علت برداشت‌های بی‌رویه و الگوی مصرف غیراستاندارد روندی کاهشی در پیش‌گرفته تا جایی که با ادامه این روندها در 50 سال آینده منابع آبی 12 استان از 33 استان کشور به پایان خواهد رسید. در گزارشی که گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا تهیه‌کرده است، هم‌زمانی این کاهش با سیاست‌های کلان افزایش جمعیت موجب شده تا کارشناسان حوزه‌های اجتماعی و زیستی برای برقراری توازن بین این دو مولفه، شاخص‌های گوناگونی را موردبررسی قرار دهند. یکی از این شاخص‌ها «جای پای بوم‌شناختی» است که میزان استفاده یک گروه یا جمعیتی از منابع را موردبررسی قرار می‌دهد.
1- جای پای بوم شاخصی زیست‌محیطی، یکی از شاخص‌هایی است که در برنامه‌ریزی‌های جمعیتی موردتوجه قرار می‌گیرد. این شاخص با سنجش میزان توانایی یک کشور یا منطقه؛ چگونگی مدیریت منابع مختلف را در اختیار کارشناسان قرار می‌دهد. در تعریف شاخص فوق باید گفت این شاخص عبور از حد مجاز مصرف منابع را با دقت نشان می‌دهد. در شرایط کنونی که بحران آب به یکی از مهم‌ترین بحران‌های کشور تبدیل‌شده، تعیین جای پای بوم برای میزان افزایش جمعیت یک نیاز و راهبرد بلندمدت است که به‌وسیله آن می‌توان از بحران‌های پیش رو جلوگیری کرد.
2- اجرای شاخص جای پای بوم نه‌تنها معیاری برای صرفه‌جویی در مصرف آب و برنامه‌ریزی دقیق جمعیتی است، بلکه می‌تواند توسعه پایدار را به‌عنوان مهم‌ترین مولفه توسعه، در کشور اجرایی کند. مولفه‌های توسعه پایدار بر این امر مبتنی هستند که برنامه ریزان در مصرف منابع و میزان استفاده از آن، باید به سهم تمامی نسل‌ها به‌ویژه نسل آینده توجه ویژه‌ای داشته باشند. یکی از اساسی‌ترین مولفه‌های توسعه پایدار استفاده درست از منابع آب کشور است. این منبع حیات بشری به یک نسل یا گروه جمعیتی تعلق ندارد بلکه باید حق‌سهم دیگر نسل‌ها در آن حفظ شود.
3- با بررسی جای پای بوم این سوال در ذهن مخاطب شکل می‌گیرد که آیا در شرایط کنونی که سیاست‌های کلی نظام تمایل به افزایش جمعیت دارد این افزایش می‌تواند با منابع آبی هم‌نوا باشد؟ تخمین منابع تجدیدپذیر آب کشور نشان می‌دهد در شرایط کنونی با اصلاح الگوی مصرف و رعایت استانداردهای بین‌المللی میزان 88 میلیارد مترمکعب آب برای 90 میلیون نفر کفایت می‌کند. اگر کاهش میزان آب کشور را با الگوی مصرف عملیاتی کنیم به‌یقین با اصلاح این الگو و بدون دغدغه کم‌آبی می‌توان برای افزایش جمعیت اقدام کرد، اما زمانی که نگرش ما نسبت به میزان تبخیر و مصرف آب از حالت تک‌بعدی خارج و متغیرهای دیگر را نیز بررسی کنیم، ناهمخوانی میزان منابع آب با افزایش جمعیت بیشتر به چشم خواهد آمد. بر اساس آمارهایی که سال گذشته در نشست سران کشورهای جهان در پاریس منتشر شد میزان دمای هوا در جهان حدود 1.5 درجه سلسیوس در آینده افزایش می‌یابد؛ این امر کاهش 30 میلیارد مترمکعب آب از منابع کشور را به همراه خواهد داشت. کارشناسان با چنین رویه‌ای پیش‌بینی می‌کنند با افزایش میزان دما و تشدید تبخیر آب، کشور با جمعیت کنونی نیز به بحران خطرناک آبی دچار خواهد شد، زیرا با تبخیر 30 میلیارد مترمکعب آب، ایران با جمعیت 58 میلیون نفری نیز با این بحران روبرو می‌شود.
4- یکی دیگر از دلایلی که نشان می‌دهد در شرایط کنونی افزایش جمعیت بدون برنامه‌ریزی ممکن است کشور را وارد بحران کم‌آبی و بی‌آبی کند شاخص «فالکن مارک» اندیشمند سوئدی است؛ بنابراین شاخص اگر در کشوری مقدار سرانه آب تجدیدپذیر سالانه بیش از 1700 مترمکعب باشد در آن صورت ازنظر آب هیچ‌گونه مشکلی نخواهد داشت. بر پایه شاخص فالکن مارک، ایران در مرحله تنش آبی قرار دارد، زیرا میزان آب تجدیدپذیر کشور از پنج هزار و 500 مترمکعب در سال 1342 به 1700 مترمکعب در سال 1390 کاهش پیداکرده و پیش‌بینی می‌شود این رقم در سال 1400 به کمتر از 1200 مترمکعب به ازای هر نفر برسد.
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه