روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
31 فروردین 1396  |  فرهنگ و هنر  |  کد خبر: 29659
0
0
ایران باوجود بارش‌ها و سیلاب‌های اخیر هنوز با کمبود آب مواجه است
مقایسه سرانه مصرف آب در ایران و جهان
همدلی | گروه انرژی ـ حجم آب‌های تجدید پذیر در ایران ۱۳۰ میلیارد مترمکعب در سال است که به علت تغییر اقلیم و همچنین الگوهای نامناسب مصرف آب، حدود
۲۵ درصد کاهش‌یافته است. در برآوردهای صورت گرفته بر اساس میانگین سال‌های اخیر، حجم آب تجدید پذیر در ایران به حدود ۱۰۰ میلیارد مترمکعب کاهش‌یافته است. ایران در بین ۱۸۰ کشور دنیا ازلحاظ برخورداری از منابع آب در رتبه ۵۰ قرارگرفته و در بین این کشورها ازلحاظ سرانه منابع آب در جایگاه ۱۱۲ دنیا قرار دارد. سرانه منابع آب در ایران در سال ۱۳۹۰، حدود ۱۷۰۴ مترمکعب بوده درحالی‌که سرانه منابع آب در دنیا و کشورهای پردرآمد به ترتیب ۳.۶ و ۶.۶۵ برابر ایران است؛ یعنی منابع آب در ایران به ازای هر نفر 30 درصد متوسط سرانه دنیاست و این در حالی است که می‌دانیم سرانه مصرف آب در ایران، خصوصاً در بخش‌های کشاورزی و صنعتی بیشتر از متوسط دنیاست. سازمان ملل متحد اعلام کرده هر انسان روزانه دست‌کم به 50 لیتر آب نیاز دارد تا بتواند بنوشد، غذا درست کند و نیازهای بهداشتی خود را مرتفع کند. درواقع این 50 لیتر آب برای دوری از انواع بیماری و حفظ کارایی انسان در زندگی حیاتی است. البته سازمان جهانی بهداشت مقدار متوسط سرانه برای برآوردن نیازهای بهداشتی هر نفر در روز را 150 لیتر تعیین کرده است. در ایران اگر میزان مصرف آب بخش خانگی، صنعتی، تجاری و فضای سبز را در سراسر کشور در نظر بگیریم و بر جمعیت ایران تقسیم کنیم به‌طور متوسط در هر شبانه‌روز هر ایرانی ۱۹۷ تا ۲۰۰ لیتر آب مصرف می‌کند. مصرف سرانه آب در بخش خانگی در ایران به‌طور متوسط حدود 160 لیتر در روز است و گاهی در کلان‌شهرهای ایران در اوج فصل گرما این میزان مصرف به 250 لیتر در روز هم می‌رسد.
عمده تخصیص آب ایران در بخش کشاورزی است، چراکه به ازای هر مترمکعب آب در کشور، ۰.۹ کیلوگرم محصول کشاورزی تولید می‌شود؛ اما در جهان به ازای هر مترمکعب آب ۲ تا ۲.۵ کیلوگرم محصول تولید می‌شود. این در حالی است که از دیدگاه مصرف‌کنندگان آب کشاورزی، میزان مصرف به این بخش تقریباً ۰.۶ مقدار اعلام‌شده است و علت این اختلاف را می‌توان در عدم پایش میزان آب تحویل داده‌شده سر مزرعه و تلفات آب از منابع تنظیم تا مبادی توزیع جست.
در خصوص میزان تلفات آب در کشور می‌توان گفت که ۲۵ میلیون مترمکعب از آب‌ها در خاک نفوذ می‌کنند،
۶۸ میلیون مترمکعب جریان سطحی و ۲۷۵ میلیون مترمکعب میزان تبخیر سالانه است.
در استان تهران نیز سرانه تجدید پذیر آب ۲۱۵ مترمکعب در سال است و ۶۰ درصد جمعیت تهران تحت پوشش شبکه فاضلاب قرارگرفته‌اند که این رقم برای استان تهران ۴۲ درصد است اما پیش‌بینی می‌شود که با بهره‌برداری از تصفیه‌خانه‌های فاضلاب شهرهای مختلف استان تهران، این رقم افزایش چشم‌گیری داشته باشد.
بیشترین سرانه مصرف آب متعلق به کدام کشور است؟
به گزارش بانک جهانی، در ایسلند به ازای هر نفر معادل بیش از 200 استخر شنای المپیک آب شیرین تجدید پذیر وجود دارد. این در حالی است که 1.6 میلیون نفر در کشورهایی زندگی می‌کنند که با بحران کمبود آب مواجهند و گزارش‌ها حاکی از آن است که این میزان در دو دهه آینده دو برابر خواهد شد. پیش‌بینی می‌شود تا سال 2030 سطح آب شیرین تجدید پذیر سالانه در آسیای مرکزی به 1700 مترمکعب به ازای هر نفر برسد که کمتر از حجم یک استخر خواهد بود.
بر اساس این گزارش پس از ایسلند با سرانه 520 هزار مترمکعبی، کشور گویان در همسایگی ونزوئلا و کلمبیا با 320 هزار مترمکعب به ازای هر نفر و سورینام به 180 هزار مترمکعب برای هر نفر بیشترین سرانه آب آشامیدنی را در دنیا در اختیاردارند. بوتان، گابن و پاپوآ گینه‌نو نیز رتبه‌های بعدی را از این لحاظ تصاحب کرده‌اند. بر اساس آخرین گزارش بانک جهانی در سال 2014، سرانه آب آشامیدنی تجدید پذیر ایران 1640 مترمکعب گزارش‌شده است که در خاورمیانه پس از ترکیه با سرانه 2930 مترمکعبی در رده دوم قرار دارد. آمریکا با 8840 مترمکعب آب آشامیدنی به ازای هر نفر وضعیت چندان مناسبی نسبت به کشور همسایه خود کانادا ندارد. سرانه آب آشامیدنی کانادا بیش از 80 هزار مترمکعب است. این در حالی است که متوسط سرانه آب آشامیدنی تجدید پذیر در دنیا 5925 مترمکعب گزارش‌شده است. در میان کشورهایی که آمار آن‌ها موجود است، بحرین با سرانه 3 مترمکعبی کمترین میزان آب آشامیدنی را دارد.
آب‌های ایران کجا ذخیره‌شده‌اند؟
بنا بر اعلام سازمان ملل متحد تنها 3 درصد از آب موجود در کل جهان قابل شرب است و باقی‌مانده، آب‌شور و غیرقابل‌شرب است. از این 3 درصد، 2.5 درصد به حالت یخ‌زده و در یخچال‌های قطب جنوب و قطب شمال قرار دارد و در دسترس بشر نیست؛ بنابراین انسان باید بتواند با 0.5 درصد باقیمانده همه نیازهای آشامیدنی و بهداشتی خود را برطرف سازد؛ اما آب‌های شیرین ایران کجا ذخیره‌شده است؟ مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران در این زمینه گفت: ۹۸ درصد از آب سدهای کشور در ۱۶۴ سد ملی و بزرگ جمع شده است و بیشترین برنامه‌های آب بر اساس این تعداد سد برنامه‌ریزی می‌شود. محمد حاج رسولی‌ها با اشاره به اینکه تعداد سدهایی که وزارت نیرو و وزارت جهاد کشاورزی ساخته‌اند، ۶۶۰ سد است، افزود: ظرفیت مخزن ۱۶۴ سد ۵۱ میلیارد و ۳۰۰ میلیون مترمکعب است و ظرفیت بقیه سد‌ها شامل ۴۴۵ سد کوچک در حال بهره‌برداری نیز ۵۰۰ میلیون مترمکعب است. وی گفت: براین اساس ۹۸ درصد ظرفیت مخزن سد متعلق به ۱۶۴ سد و ۲ درصد دیگر متعلق به ۴۴۵ سد کوچک است.
مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران درباره اهمیت سدسازی و کنترل سیلاب‌ها نیز گفت: ۱۰ سال خشک‌سالی شدید در کشور حکم‌فرما بود که بعدازآن با بارش باران‌های سیل‌آسا، فواید سدسازی و کنترل سیلاب مشخص شد مانند سد شمیل و نیان که در بارش‌های اخیر جدا از تامین آب شرب خوزستان موجب شد از خسارت ناشی از سیل جلوگیری کند و هزینه ساخت این سد یک‌دوم خسارت احتمالی در سیلاب اخیر برآورد می‌شود.
در این زمینه می‌توان به‌عنوان‌مثال به ۵۸ مورد سیلاب ثبت‌شده در سه ماه اخیر تنها در رودخانه‌ها و مسیل‌های استان خراسان رضوی اشاره کرد. با توجه به افزایش بارندگی‌ها، سیلاب‌هایی با حجم زیاد و گاه مخرب در نقاط مختلف این استان در سه‌ماهه اخیر رخ داد که بر اساس آخرین آمار ۵۸ مورد سیلاب اندازه‌گیری شد. ازاین‌بین ۳۲ مورد مربوط به بهمن و اسفندماه سال گذشته و ۲۶ مورد مربوط به فروردین‌ماه امسال است.
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه