روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
22 دی 1395  |  ورزش  |  کد خبر: 25084
0
0
گزارشی از نشست «ادبیات ضدجنگ»
پرسه در خاک غریبه؛ روایت آدم‌های جنگ
نشست بررسی کتاب «پرسه در خاک غریبه» با حضور احمد دهقان، نویسنده کتاب و مجید قیصری و محمدرضا بایرامی در فرهنگسرای اندیشه برگزار شد. در این نشست درباره آن‌چه به عنوان «ادبیات ضدجنگ» مطرح است بحث شد.
انسان دو وقت خیلی باید بترسد
در ابتدای این نشست احمد دهقان در پاسخ به سوالی مبنی بر زنده شدن بحث ادبیات ضدجنگ در جامعه پس از چاپ این کتاب گفت: «تجربه من نشان داده است که انسان دو وقت خیلی باید بترسد. یکی زمانی است که توپخانه دشمن ساکت است و دوم زمانی است که سیاستمدارها و منتقدین حرف نمی‌زنند. وقتی توپخانه دشمن ساکت است بدین معنی است که به زودی آتش وحشتناکی روشن خواهد شد و وقتی منتقدین سیاست‌زده ادبیات که از سیاست جدا نیستند، ساکت هستند معلوم است که در آن زیر اتفاقاتی در حال رخداد است و باید گفت وای بر حال آن نویسنده و کتابی که این موضوع شامل حالش شود. گمان می‌کنم چنین اتفاقی راجع به این کتاب رخ داد. هنگامی که این کتاب منتشر شد، سکوت بود و سپس گفت‌وگو راجع به ادبیات ضدجنگ و ادبیات سیاه و همه نام‌هایی که بر آن نهادند به راه افتاد. به نظرم این لحظه نقطه تاریکی برای این کتاب و نویسنده است.»
ارتباط بین رئالیسم و ادبیات ضدجنگ
نویسنده کتاب «پرسه در خاک غریبه» درباره ارتباط بین سبک رئالیستی و اطلاق ضدجنگ به ادبیات این کتاب گفت:‌ «من ضدجنگ را نمی‌فهمم و چون آن را درک نمی‌کنم هیچ حرفی برای آن ندارم. به نظرم این کتاب نمی‌خواهد تصویر کلیشه‌ای از جنگ بدهد بلکه قصد دارد تا تصویری واقعی از جنگ و آدم‌های آن بدهد. شخصیت زکریا قهرمان قصه‌ای است که پر از معنویت است اما نه معنویتی که هر روز در گوش ما می‌خوانند و تکرار می‌کنند و ما از آن بیزاری می‌جوییم. بلکه معنویتی را هدف می‌گیرد که ما دوست داریم در چهره هر مرد خدایی ببینیم. به این دلیل که این کتاب از تصاویر کلیشه‌ای فاصله می‌گیرد، احتمالا انگ ضدجنگ می‌خورد و احتمالا هر اثری که بخواهد از کلیشه‌ها دور شود، می‌توان این انگ را به آن چسباند و این صحبت‌ها را راجع به آن انجام داد.»
آشنایی‌زدایی مخاطبی که عادت کرده است
در بخش دیگری از این نشست مجید قیصری صحبت کرد و در پاسخ به سوالی مبنی بر این که کدام ویژگی کتاب «پرسه در خاک غریبه» مخاطب را به سمت خود می‌کشد گفت: «احمد دهقان آدم جنگ‌دیده‌ای است در نتیجه از طریق تلویزیون و اخبار با جنگ آشنا نشده است. این موضوع در حالی است که مخاطب از طریق تلویزیون، تصویر و خاطرات دیگران با واسطه با جنگ آشنا شده است. بنابراین فرق نگاه احمد دهقان با دیگران نسبت به جنگ این است که شما تصویری که از جنگ دارید، تصویری است که مرتضی آوینی به شما داده است. یعنی مثلا وقتی کسی تیر می‌خورد و جان می‌دهد، گره‌خورده به ملکوت اعلاست و هر شب را شب قدر یاد می‌کنند. این موضوع در حالی است که وقتی با شخصیت‌های کتاب احمد مواجه می‌شوید نمی‌دانند مرگ چیست و برایشان مجهول است. حال کسی که عادت کرده است که جنگ و دفاع مقدس را در این قالب ببیند، وقتی با داستانی این‌چنین مواجه می‌شود، شوکه می‌شود.»
نویسنده‌ای که قالب ویژه خودش را دارد
محمدرضا بایرامی نیز در بخش دیگری از نشست در پاسخ به همین سوال گفت: «دلایل مختلفی برای این موضوع وجود دارد و همان‌طور که آقای قیصری نیز گفتند، مربوط به زاویه نگاه نویسنده‌ای به نام احمد دهقان است و دوم به انتخاب او از منابع و مصالحی که در دست داشته است برمی‌گردد. در کتاب «دشتبان» نیز به نوعی اتفاقی که رقم خورده است، در جای دیگری نیست. این انتخاب‌ها را نویسنده‌ای انجام می‌دهد که دستش تنگ نیست. کسی که می‌خواهد قالب ویژه خودش را پیدا بکند. این‌گونه نیست که بیاید در همان ابتدا زیر کاسه و کوزه بزند و بگوید که من این را قبول ندارم، این نگاه را دارم و من آدم ویژه‌ای هستم. قطعا باید به آن چه پیش از او وجود داشته است، مسلط باشد و بشناسد و سپس آن را کنار بگذارد.»
آدم‌هایی که قربانیان جنگ نیز هستند
وی ادامه داد: «اساسا نویسنده‌ها این‌چنین هستند، در ابتدا تحت تاثیر نویسنده‌هایی هستند که دوست‌شان دارند و آثارشان را می‌خوانند و الگو می‌گیرند اما سپس آرام آرام خودشان می‌شوند و خود را پیدا می‌کنند و پس از آن نیز به محتوا دست می‌زنند. ما در این‌جا با نویسنده‌ای روبه‌رو هستیم که از تنگنای قافیه رو به این حوادث نیاورده است بلکه به واسطه تجربه بسیار غنی‌ که دارد، مشت بسیار پری دارد و شاید ما یک‌صدم آن را نیز در متن‌ها نمی‌بینیم. اوست که انتخاب می‌کند و در انتخاب‌هایش چیزهایی را انتخاب می‌کند که هیچ‌کس دیگری به این شکل به آن نزدیک نشده است. به نظرم کتاب «پرسه در خاک غریبه» موقعیت آدم‌ها را در جنگ بیان می‌کند و این آدم‌ها که قربانیان این جنگ نیز هستند، محدود نیستند و فقط ما شامل آن نیستیم. به نظرم این زاویه نگاه را کسی تاکنون نپرداخته است و همانند زاویه نگاه ایشان در کتاب «دشتبان» نو و جدید است.»
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه