روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
22 دی 1395  |  ورزش  |  کد خبر: 25083
0
0
نگاهی به زندگی و آثار لئو تولستوی در سالروز تولدش
نوشتن برای فرودستان تاریخ
همدلی| گروه فرهنگ و هنر ـ سرزمین پهناور روسیه و تاریخ سراسر پرحادثه آن، محملی برای سربرآوردن نام‌های بزرگی در ادبیات، سیاست و فرهنگ و هنر شده است، از این منظر شاخه و عرصه‌ای نیست که نام‌آوری روسی جایگاهی در آن نداشته باشد. در این خصوص شاید ادبیات بیش از هر حوزه‌ای تحت‌نفوذ نویسندگان روس است و به‌نظر می‌رسد بخش بزرگی از آثار مکتوب در عصر مدرن را این بزرگان خلق کرده‌اند. دهم ژانویه زادروز لئو تولستوی است، نویسنده‌ای که بیش از همه با «جنگ و صلح» و
«آنا کارنینا» در میان مخاطبان ادبیات شهره است. به همین مناسبت نگاهی انداخته‌ایم به زندگی و هنر این نویسنده بزرگ ادبیات جهان.
حضور در فراز و نشیب‌های اجتماعی و سیاسی
لئو تولستوی ۹ سپتامبر ۱۸۲۸میلادی در یاسنایا پالیانا (۱۶۰ کیلومتری جنوب مسکو) در خانواده‌ای اشرافی زاده شد. مادرش را در دو سالگی و پدرش را در نه سالگی از دست داد و پس از آن تحت سرپرستی عمه‌اش قرار گرفت. او در سال ۱۸۴۴ در رشته زبان‌های شرقی در دانشگاه قازان نام‌نویسی کرد، ولی پس از سه سال تغییر رشته داد و خود را به دانشکده حقوق منتقل کرد، تا با کسب دانش وکالت به وضعیت نابسامان ۳۵۰ نفر کشاورز روزمزد، که پس از مرگ پدر و مادرش به او انتقال یافته‌بودند، رسیدگی کند و با اصلاحات اراضی خود به شرایط رنج‌آور اجتماعی آنان خاتمه دهد.
تولستوی در سال ۱۸۵۱میلادی پس از گذراندن دوران مقدماتی نظام، در جنگ‌های قفقاز شرکت کرد. تجاربی که از زندگی سربازان کسب کرده بود، مبنای داستان‌های قفقازی او شد و با نوشتن «داستان کودکی» سه‌گانه‌ای را آغاز کرد که با «نوجوانی» و «جوانی» آن را ادامه داد. با شروع جنگ‌های کریمه در سال ۱۸۵۴م. به جبهه سواستوپل منتقل شد. او به‌خاطر ارسال گزارش‌های واقعی از صحنه‌های نبرد در کتاب قصه‌های سواستوپل، نامش به‌عنوان نویسنده‌ای چیره‌دست بر سر زبان‌ها افتاد. او پس از سقوط سواستوپل به سن پترزبورگ رفت. در آنجا از ارتش کناره‌گیری کرد و پس از آن به شهر خود بازگشت.
من آموزش و پرورش را تنها برای توده‌ها می‌خواهم
لئو به لحاظ توجه احترام‌آمیزی که به آموزش و پرورش کودکان و نوجوانان داشت، در سال ۱۸۵۷ به مدت پنج سال از کشورهای اروپای غربی و با مشاهیر اروپا مانند: چارلز دیکنز، ایوان تورگنیف، فریدریش فروبل و آدلف دیستروِگ، دیدار کرد. پس از بازگشت به کشورش، براساس تجارب نوآموخته، دست به یک رشته اصلاحات آموزشی زد و در همین راستا به پیروی از ژان ژاک روسو، به تاسیس مدارس ابتدایی در روستاها پرداخت. شاید بتوان او را آموزگار و پیشوای طبقات فرودست و محرومان روسیه دانست که هیچ‌گاه در پیله روشنفکری خود فرونرفت. لئو در نامه‌ای به یکی از خویشاوندانش که اداره امور دربار و مباشرت املاک تزار روسیه را بر عهده داشت، چنین نوشته است:
«هرگاه به مدرسه قدم می‌گذارم، با مشاهده چهره‌های کثیف و تکیده، موهای ژولیده و برق چشمانِ این کودکان فقیر، دستخوش ناآرامی و انزجار می‌شوم و همان حالتی به‌من دست می‌دهد که بارها از دیدن شراب‌خواران‌مست، بر من مستولی شده‌است. ای خدای بزرگ! چگونه می‌توانم آنها را نجات دهم؟ نمی‌دانم به کدام یک کمک کنم. من آموزش و پرورش را تنها برای توده‌ها می‌خواهم و نه کسی دیگر، مگر بتوانم پوشکین‌ها و لومونوسف‌های آینده را از غرق شدن رهایی بخشم.»
تولستوی در سال ۱۸۶۲ با دختر هجده ساله‌ای به نام سوفیا آندر ژونا‌برس ازدواج کرد و در همین زمان بود که رمان‌های جاودانه‌ «جنگ و صلح» و «آنا کارنینا» را تالیف و منتشر ساخت. پشتیبانی همسر جوانش از فعالیت‌های ادبی تولستوی که به روایتی ۱۴۰۰ صفحه از پیش نویس «جنگ و صلح» را بیش از هفت بار پاکنویس کرده‌ است، پشتیبانی همیشگی برای تولستوی به‌شمار می‌رفت.
نگاهی به جنگ و صلح و آناکارنینا، مهمترین آثار لئو
«جنگ و صلح» رمانی طولانی است که در آن بیش از ۵۸۰ شخصیت با دقت توصیف شده‌اند. این شاهکار یکی از معتبرترین منابع تحقیق و بررسی در تاریخ سیاسی و اجتماعی قرن نوزدهم روسیه است و همچنین حماسه مقاومت روس‌ها را در برابر حمله ناپلئون بازگو می‌کند. منتقدان آن را یکی از بزرگ‌ترین رمان‌های جهان و فراتر از آن یک رمان در بردارنده دیدگاه‌های فلسفی نویسنده درباره زندگی و تاریخ می‌دانند.
«آنا کارنینا» دیگر اثر جاودانه تولستوی است که همپای «جنگ و صلح» از جمله مهمترین‌ و شناخته‌شده‌ترین آثار او را شامل می‌شوند. به گفته تولستوی «آنا کارنینا» اولین رمان واقعی او و یک داستان حماسی منثور است. این رمان ماجرایی دراماتیک از عشق و سرخوردگی و شکست دارد.
فعالیت‌های اجتماعی تولستوی
تولستوی، در اوج اشتهار، مبتلا به سرگشتگی و ناامید از بهبود وضعیت جامعه شد و در مرز انحطاط فکری و شکست روحی قرار گرفت. او به‌عنوان عضوی از اداره کل آمار و سرشماری در مسکو در سال ۱۸۸۲ میلادی با فقر روزافزون کارگران که در مقام مقایسه با محرومیت دهقانان از ابعاد وسیع‌تری برخوردار بود، آشنا شد. با تاثیرپذیری از این واقعیت تلخ، به منظور کمک‌رسانی به کشاورزان و جلوگیری از مهاجرت دسته‌جمعی آنان به شهرها، اقدام به ایجاد تشکیلاتی نمود که پشتیبانی از روستاییانی که محصولاتشان در اثر حوادث و آفات طبیعی آسیب دیده بود، در دستور کار خود قرار داد. او خود نیز با ترک سیگار و الکل و کناره‌گیری از تفریحات مخصوص مانند شکار حیوانات، اعلام همدردی
نمود.
از جمله فعالیت‌های اجتماعی تولستوی، حمایت از زندانیان سیاسی، مذهبی و سربازان فراری بود. از سال ۱۸۸۱ میلادی به بعد، در نتیجه مطالعات و تحقیقات بیش‌تر در حیطه ادیان، گرایش و تعلقات مذهبی وی نیز شدت یافت و در همین رابطه نسبت به ترجمه دوباره انجیل به زبان روسی اقدام کرد. شهرت تولستوی هرچه بیشتر در خارج از روسیه وسعت می‌یافت، به همان نسبت نیز در داخل روسیه مورد طعن و لعن و انزجار دستگاه‌های دولتی و مراجع ارتودوکس قرار می‌گرفت. نوشته‌هایش پیش از انتشار توقیف و شایعه روانی بودن او به سرعت پراکنده می‌شد. پلیس تزاری کوچک‌ترین حرکت وی را زیر نظر گرفته بود. انتشار رمان «رستاخیز» بهانه‌ای بود در دست مرجع عالی کلیسای ارتدکس تا در تاریخ ۱۹۰۱ میلادی تولستوی را به‌عنوان مرتد معرفی نماید.
مرگ در تنگناها و محدودیت‌های پلیس تزاری
علاوه بر تضییقات حکومت، سخت گیری‌های پلیس تزاری و ضبط پیش‌نویس رمان‌هایش در سال ۱۹۰۸، مشکلات خانوادگی هم مزید بر آن شد. تولستوی، در آخرین روزهای حیات خود، به‌اتفاق پزشکِ خانوادگی و دختر کوچکش، همسر خود را ترک و به‌سوی جنوب روسیه سفر کرد. این آخرین سفر تولستوی در تاریخ هفتم نوامبر ۱۹۱۰ بود. دو روز بعد، در زادگاهش به خاک سپرده شد. شاید بتوان زندگی و مرارت‌هایی را که لئو تولستوی در طی عمر خود متحمل شد و خدمات مهمی که در عرصه سیاسی و اجتماعی بانی آن شد در کنار فعالیت نویسندگی او قرار داد. آن‌چه شخصیتی مانند تولستوی در انتقاد به آن لب به اعتراض گشود و در نوشته‌هایش رخ نمود، همان جریانی بود که در غیاب این ادیب بزرگ روس به قیام توده‌های مردم و پیروزی انقلاب بلشویکی ختم شد. هرچند آمال و آرزوهای بسیاری در سالیان بعد نقش بر آب شد و انقلابی که به انحراف کشانده شد بار دیگر تجدیدحیات و تجسم حاکمیت تزاری شد.
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه