روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
11 مهر 1395  |  ورزش  |  کد خبر: 19619
0
0
عقل‌ورزی و ادب‌مندی
دکتر محمدعلی نویدی‪-‬ عقل اثربخش، نیروی شکوفاندن و پروردن و تربیت استعدادها و توانش‌های افراد و اشخاص جامعه است، آدمیان در سایه‌سار خردمندی و تفکر اثربخش، قوای وجودی خود را شکوفا می‌کنند و آنها را به ظهور می‌رسانند؛ ادب در این شکوفان‌سازی استعدادها نقش اساسی دارد، زیرا از هرج و مرج و تشتت و تفرقه و تنازع و تعارض بی‌مورد جلوگیری می‌کند. ادب در ذات خود نظم و انتظام و ترتیب و ترتب را مکنون و مکتوم دارد، این نظم و ترتیب به اظهار و آشکارگی قوا مدد می‌رساند، گویی، زمینه و زمین را مساعد می‌کند تا نهال و گل‌های وجودی انسان رشد و نمو کنند، ادب تمهید و آمادگی رشد و شکوفایی نیروها و آزادسازی انرژی‌ها است. در مقابل، بی‌ادبی، زمینه‌ساز تباهی و هرز و اتلاف استعدادها و توانمندی است، زیرا بی‌ادبی، بی‌نظمی و نزاع و اختلاف بوجود می‌آورد و آن نیز تباهی نیرو‌ها و قوای فردی و اجتماعی را به دنبال دارد.
بنابراین عقل و ادب قوام‌بخش و نظام‌بخش زندگی و ارکان و آرمان زندگانی اجتماعی است. بدون عقل و ادب رشته اتصال و انسجام جامعه از هم می‌گسد، عدم ادب، انقطاع خیر و نیکی را در زندگی در پی دارد، مثل، بی‌ادبی قوم موسی “به فرموده قرآن کریم” در خصوص مائده آسمانی و قطع نعمت یزدانی. پس عدم رعایت ادب، در واقع ریشه در عدم یقین و عدم رسوخ معانی در دل و جان دارد و حاصل آن بدگمانی و حرص‌آوری است که قدر نعمت را ندانستند و ادب حق را رعایت نکردند و این قاعده همواره جاری و حاکم است. ادب قدر دانستن و رعایت حق هر نعمتی است و بی‌ادبی از عدم رشد عقلانی و از نقصان و حقارت نفس و جان خبر می‌دهد. بدین‌سان، ادب اثربخش، برکشیده شدن، ترقی نمودن، تعالی جستن، بزرگ گشتن، بلند شدن، مهتر بودن و از کهتری گذشتن و از گستاخی رهایی پیدا کردن، با مردم مدارا نمودن و رعایت نظم و نزاکت و فرهیختگی و آراستگی کردن است.
از ادب پر نور گشته‌ست این فلک / وز ادب معصوم و پاک آمد ملک (مثنوی دفتر اول)
عقل اثربخش، هم به ادب ظاهر اعتنا می‌کند و آن را مهم می‌داند و هم به ادب باطن و درون. ادب ظاهر رعایت قواعد اخلاقی و قوانین ارتباطی و تعاملی و کاری و زندگی روزمره است و ادب باطن ادب دل و جان است. از دیدگاه تفکر اثربخش هر سطحی و مرتبه‌ای از ادب مکمل و ملازم مراتب دیگر است. در هر صورت هر ادبی نشان و نمودی از عقلانیت و خردمندی و تفکر دارد و حضور و ظهور همین عنصر عقل، ادب را پربها و پرمعنی و پرنقش و نشان کرده است. فرق و تفاوت اصلی و بنیادین فرد و جامعه با ادب با فرد و جامعه کم ادب، در غنای اندیشه و خردورزی و حق‌مداری است از یک سو، و جهالت و جهل و خرافه‌پرستی و تعصب و سرکشی و خموشی از سوی دیگر. جامعه خردمند و حقیقت‌طلب، جامعه باادب و فرهیخته است و چنین اجتماعی، راه رشد و سعادت و شرافت و کرامت پیشه می‌گیرد و روز به روز بهتر و توسعه یافته‌تر می‌شود. مولی امام علی (ع) در غررالحکم می‌فرماید:
«ادب برترین حسب انسان است. ادب‌ها جامه‌هایی تازه و نو است، ادب بهترین خوی و خصلت است.»، «الادب صوره العقل. ادب هرکس صورتی از عقل او است. ادب در انسان همچون درختی است که ریشه‌اش عقل و خرد است. به راستی که مردمان به ادب شایسته، نیازمندترند از نیاز به طلا و نقره.»
اخبار مرتبط
دیدگاه کاربران

ارسال دیدگاه
نام :    ایمیل : 

عکس خوانده نمی شود کد امنیتی :      
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه