روزنامه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگــی
 -  - 
11 مهر 1395  |  سیاست  |  کد خبر: 19598
0
0
گزارش رسانه‌های غربی از سه توافق میان ایران و آمریکا
محرمانه‌های ظریف و کری
مجید مسعودی ـ روزنامه وال استریت ژورنال در گزارشی نوشته است که دولت آمریکا به خاطر آزادی شهروندان آمریکایی در ایران، سند محرمانه‌ای را امضا کرده است که در آن با لغو پیش از موعد تحریم‌های سازمان ملل متحد علیه دست‌کم دو بانک ایرانی موافقت کرده است. آن‌گونه که سایت انتخاب نوشته است، در گزارش این روزنامه آمریکایی آمده است که شورای امنیت سازمان ملل دو بانک ایرانی سپه و سپه اینترنشنال را از لیست بانک‌های تحریمی خارج کرده است و دولت آمریکا همزمان با خروج شهروندان زندانی این کشور از ایران با این اقدام موافقت کرد. این در حالی است که منتقدان معتقدند این دو بانک به خاطر برنامه موشکی ایران تحریم شده بودند و براساس قطعنامه شورای امنیت در مورد لغو تحریم هسته‌ای ایران، تحریم‌های موشکی ایران باید از 8 سال دیگر در صورت وفاداری ایران به توافق از لیست تحریم‌ها حذف می‌شدند. گفتنی است دو بانک مذکور در لندن ثبت شده است و از سال ۲۰۰۷ در لیست تحریم‌ها قرار گرفته بودند.
داده‌ها و ستانده‌های ایران چه هستند؟
گزارش فوق در حالی منتشر می‌شود که چندی قبل گزارشی منتشر شده بود مبنی بر اینکه همزمان با آزادی شهروندان آمریکایی زندانی در ایران در تاریخ 26 دی 1394 – یک روز قبل از انتشار بیانیه اجرایی شدن برجام توسط ظریف و موگرینی – ایالات متحده 1.7 میلیارد دلار پرداخت کرده است. در گزارش وال استریت ژورنال اما نکته دیگری هم ذکر شده است و آن اینکه 400میلیون دلار از این مبلغ به صورت فوری و مابقی طی چند هفته پرداخت شده است. همچنین در بخش دیگری از گزارش وال استریت آمده است که آمریکا متعهد شده است از اقامه دعوا علیه 21 شهروند ایرانی که دارای اتهامات جنایی هستند صرف نظر کند.
چالش اصلی؛ پرداخت‌های نقدی است
اما به نظر می‌رسد که در قیاس میان داده‌های آمریکا به ایران (پرداخت 1.7 میلیارد دلار؛ خارج کردن دو بانک از لیست تحریم و عدم اقامه دعوا علیه 21 شهروند ایران) این پرداخت‌های نقدی به این ایران بود که در سه ماه اخیر دستمایه انتقاد جمهوری‌خواهان از دولت باراک اوباما شده است. استدلال این گروه از منتقدان آن است که ایران به گروه‌های نظامی پول نقد می‌دهد. مخالفان معتقدند که با این کار، گروه‌های نظامی متحد ایران می‌توانند بیش از پیش قدرت بگیرند و در خاورمیانه نفوذ بیشتری پیدا کنند. اما این تنها اشکال جمهوری‌خواهان هم به این توافق محرمانه نبود. آن‌ها به این مسئله هم نقد داشتند که چرا پنتاگون در جریان این پرداخت قرار نگرفته است. از جمله در 5مهر بلومبرگ نوشت: اوباما بدون اطلاع سران پنتاگون، مقادیر زیادی پول نقد به ایران داده‌ است. در گزارش بلومبرگ به یکی از جلسات کمیته خدمات نیروهای مسلح سنا اشاره می‌کند که طی آن رئیس ستاد مشترک ارتش در پاسخ به سوال یکی از سناتورهای جمهوری‌خواه (تد کروز) در مورد پرداخت پول نقد به ایران، گفت که او خارج از حلقه تصمیم‌گیری بوده و از این مسئله اطلاعی نداشته است. دانفورد گفته است که این مسئله به خرید و فروش سلاح میان ایران و آمریکا در چند دهه اخیر مربوط می‌شود و او از جزئیات این روابط مطلع نیست لذا نمی‌تواند در مورد آن صحبت کند.
پول‌ها برای چه پرداخت شدند؟
در برخی محافل خبری مطرح شده است که 1.7 میلیارد دلار اصل پول و سود حاصل از آن است که پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در آمریکا بلوکه شده بود؛ پولی که آخرین شاه ایران برای خرید ادوات جنگی از آمریکا پرداخته بود؛ اما پس از پیروزی انقلاب 57 نه خبری از پول بود و نه خبری از تجهیزات جنگی خریداری شده. در برخی محافل سیاسی مطرح شده است که مذاکرات هسته‌ای و دیدارهای ظریف و کری – پس از نزدیک به چهار دهه قطع ارتباط ایران و آمریکا – فرصتی برای ایران پدید آورده است تا برای پس گرفتن این پول‌ها اقدام کند.
این رشته سر دراز دارد
اما توافق ایران و آمریکا بر سر موضوعاتی مانند آزادی 5شهروند آمریکایی زندانی در ایران، پرداخت 1.7 میلیارد دلار به ایران، خارج شدن دو بانک ایرانی از تحریم‌های سازمان ملل،... تنها توافقات پشت پرده‌ای هم نبود که در جریان مذاکرات برجام انجام شد.
چه؛ آن چیزی که به برجام معروف شده است، حاوی یک متن اصلی و 5ضمیمه است که مجموعا این سند 159 صفحه‌ای را تشکیل داده است. اگر قطعنامه 2231 – که موید برجام و ملغی‌کننده تمام قطعنامه قبلیِ در ارتباط با پرونده هسته‌ای ایران است – را هم در نظر بگیریم، در نهایت حاصل رسمی و علنی مذاکرات 20 ماهه ایران و 1+5 دو متن است؛ برجام و قطعنامه 2231. اما در جریان بررسی برجام در مجلس شورای اسلامی و کنگره آمریکا مشخص شد سندی محرمانه میان ایران و آژانس هم وجود دارد. جزئیاتی از این سند در آن زمان منتشر نشد اما گفته شد که «این سند نقشه راه فعالیت‌های هسته‌ای ایران است و دلیلی ندارد این اطلاعات منتشر شود.» در همین رابطه علی اکبر صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی در زمان بررسی برجام در کمیسیون ویژه گفته بود: ما گفتیم نمی‌خواهیم دنیا همه برنامه ما متوجه بشود و دلیلی ندارد خود به خود اطلاعات ارائه بدهیم. (تاکید کردیم) ما از سال 10 به بعد را نمی‌خواهیم بیاوریم در این برجام، این جزئیات کار خودمان است؛ ما جزئیات را می‌آوریم می‌نویسیم می‌دهیم به آژانس چون که ما بالاخره باید برنامه‌های خود را به آژانس اعلام بکنیم... ما نمی‌خواهیم جزئیات برنامه ده ساله خود را به سمع عالم و آدم و... برسانیم، هیچ کشوری هم این کار را نمی‌کند؛ آیا می‌دهد به آژانس؟! ما بعد از ده سال را یک برنامه داریم؛ دادیم به آژانس؛ بخشی از آن در برجام آمده است.
گرچه مشخص بود که توافقی میان ایران و آژانس به صورت محرمانه وجود دارد، اما هر دو طرف ایرانی و آمریکایی تلاش کردند که جزئیات این توافق به رسانه‌ها درز نکند. تا جایی هم هر دو طرف توانستند، تا اینکه در 28تیرماه آسوشیتدپرس گزارشی منتشر کرد و برخی جزئیات این سند را افشا کرد. این خبرگزاری خبر داده بود که به سندی مرتبط با توافق هسته‌ای ایران دست یافته که نشان می‌دهد با تسهیل محدودیت‌های کلیدی بر برنامه هسته‌ای، فاصله رسیدن ایران به سلاح هسته‌ای کم می‌شود. آسوشیتدپرس این سند را پیوست محرمانه توافق برجام اعلام کرده بود. به گزارش این خبرگزاری بر اساس این سند بعد از ۱۱ تا ۱۳ سال ایران می‌تواند بیش از 5 هزار «سانتریفیوژ ناکارآمد» خود را با 3 هزار و ۵۰۰ دستگاه پیشرفته‌تر جایگزین کند. آسوشیتدپرس می‌نویسد:‌ این سند نمی‌گوید که بعد از ۱۳ سال سرنوشت غنی‌سازی چه خواهد شد. این می‌تواند نشانه پایان احتمالی همه محدودیت‌ها بر شمار و نوع سانتریفوژها ضمن ادامه محدودیت بر سایر بخش‌های کمتر حساس برنامه اتمی ایران تا ۱۵ سال باشد.»
این در حالی است که پیش از افشا شدن این سند محرمانه، تصور می‌شد که محدودیت‌های اعمالی بر برنامه هسته‌ای ایران 15ساله خواهد بود. لابد به همین دلیل که بود که ظریف پس از افشای این سند نه تنها ناراحت نشد که از اظهارات او بر می‌آید راضی هم بوده است. ظریف در واکنش به این رخداد گفت: همه رسانه‌های جهان تمام محتویات این سند را ندیده‌اند تا از افتخاری که دوستان مذاکره‌کننده و صنعت ما ایجاد کرده‌اند باخبر شوند.
همکاری‌ای که می‌تواند گسترش یابد
پس از روی کارآمدن حسن روحانی در سال 92 و ارسال پرونده هسته‌ای از دبیرخانه شورای امنیت ملی به وزارت خارجه و شروع مذاکرات پر دامنه‌ای که در نهایت به توافق برجام در تاریخ 23 تیر 94 و اجرایی شدن آن در 27دی 94 انجامید، خیلی از کارشناسان تصور می‌کردند چنین توافقی تنها در چارچوب هسته‌ای است و به سایر مسائل پرداخته نشده است. به اظهارات مقامات آمریکایی و ایرانی که در آن زمان بنگریم، یک چیز زیاد تکرار می‌شود و آن اینکه این مذاکرات فقط مرتبط با مباحث هسته‌ای است و به سایر چالش‌های ایران و آمریکا در زمینه‌های موشکی، حقوق بشری، منطقه‌ای... پرداخته نشده است.
با انتشار جزئیات توافق‌های پشت پرده میان کری و ظریف، به نظر می‌رسد این دو دیپلمات کارکشته در طول مذاکرات برجام به درکی عمیق از جریان سیاست و جریان‌های مخالف در کشورهای یکدیگر رسیده بودند که اولا نمی‌توانستند بدون پرداختن به سایر مسائل به حل مسئله‌ای چون هسته‌ای نائل آیند؛ ثانیا نمی‌توانستند توافق‌هایی را که میان ایران و آمریکا در سایر موضوعات شده است افشا سازند؛ زیرا در این صورت با مشکلات سیاسی و حتی هویتی در داخل مواجه می‌شدند. این نکته وقتی بیشتر درک می‌شود که بدانیم قریب به 4 دهه اظهار دشمنی در دو کشور، در طول یکی دو سال قابل حل شدن نیست و برای این کار نیاز به ظرافت‌های بسیار دارد که به نظر می‌رسد ظریف و کری از عهده آن بر آمده‌اند.
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع میباشد. طراحی و اجرا توسط: هنر رسانه